Γλωσσάρι Αυστριακής Σχολής: Αγγλικά ↔ Ελληνικά

Γνώση που προκύπτει από την εμπειρία· αντίθετο του a priori. Knowledge derived from experience; opposite of a priori.

Όρος γλωσσαρίου: «a posteriori» (λατινικά) στους τεχνικούς όρους, όπως και το a priori, ώστε το ζεύγος να αποδίδεται συμμετρικά. Εναλλακτική απόδοση: «εκ των υστέρων», στον κοινό λόγο.

Γνώση ή πρόταση που προηγείται της εμπειρίας και δεν διαψεύδεται από αυτήν· θεμέλιο της πραξεολογίας κατά Mises και Hoppe. Knowledge or propositions prior to experience, not falsifiable by it; the foundation of praxeology.

Όρος γλωσσαρίου: «a priori» (λατινικά) στους τεχνικούς όρους («συνθετικές a priori προτάσεις», «a priori κατηγορία»), όπως στις ελληνικές εκδόσεις Kant· «απριορισμός» για το apriorism. Εναλλακτική απόδοση: «εκ των προτέρων» (el.wikipedia), στον κοινό λόγο.

Το πρόσωπο που δρα· υποκείμενο της πραξεολογίας. The person who acts; subject of praxeology.

Ο μετοχικός τύπος «δρων, δρώντες» χρησιμοποιείται σταθερά και στην Ανθρώπινη Δράση· η μετάφραση Huerta de Soto χρησιμοποιεί «δρώντες άνθρωποι».

Η αναμφισβήτητη πρόταση ότι οι άνθρωποι δρουν· η αρχή από την οποία εξάγεται λογικά το σύνολο της πραξεολογίας. The undeniable proposition that humans act; the starting point from which praxeology is deduced.

Πρόταση της οποίας η αλήθεια προκύπτει από την ανάλυση των εννοιών της (π.χ. ορισμός)· αντίθετο του συνθετικού. A proposition whose truth follows from the meaning of its terms.

Σπάνια χρήση στα κείμενα του ιστότοπου· η Ανθρώπινη Δράση έχει «αναλυτική κρίση» (judgment) αντί «αναλυτική πρόταση».

Η σταθερή σχέση αιτίου-αποτελέσματος· κατά Mises, κατηγορία του νου που προϋποθέτει κάθε δράση. The regular connection of cause and effect.

Η «αιτιότητα» (causality) δεν πρέπει να συγχέεται με την «αιτιοκρατία» (determinism).

Η παραδοχή ότι όλοι οι άλλοι παράγοντες μένουν αμετάβλητοι, ώστε να απομονωθεί η επίδραση μιας μεταβολής. The assumption that all other factors stay unchanged, to isolate the effect of one change.

Όρος γλωσσαρίου: «ceteris paribus» (λατινικά), όπου το πρωτότυπο έχει τη λατινική φράση· αλλού (other things being equal): «εφόσον οι λοιποί παράγοντες παραμένουν αμετάβλητοι». Το «τηρουμένων των αναλογιών» αποδίδει το mutatis mutandis και όχι το ceteris paribus.

Η λογική εξαγωγή συμπερασμάτων από αξιώματα· η μέθοδος της πραξεολογίας. Logical derivation of conclusions from axioms.

Το «παραγωγικός» έχει διπλή σημασία (productive / deductive): πρέπει να διευκρινίζεται από τα συμφραζόμενα.

Η θέση ότι όλα τα γεγονότα προκαθορίζονται από προηγούμενα αίτια, άρα και οι ανθρώπινες επιλογές. The thesis that all events, including choices, are causally predetermined.

Όρος γλωσσαρίου: «αιτιοκρατία» (επίθ. «αιτιοκρατικός»), όπως στην el.wikipedia. Εναλλακτική απόδοση στα κείμενα του ιστότοπου: «ντετερμινισμός / ντετερμινιστικός»· η Ανθρώπινη Δράση δεν έχει όρο για το determinism. Η «αιτιοκρατία» (determinism) δεν ταυτίζεται με την «αιτιότητα» (causality).

Γενική και αναγκαία σχέση που ισχύει εκ των προτέρων για κάθε δράση, όχι εμπειρική γενίκευση. A universal, necessary relation derived from the action axiom.

Η φιλοσοφική θέση ότι κάθε γνώση προέρχεται από την εμπειρία· οι Hoppe και Mises την απορρίπτουν για την οικονομική επιστήμη. The view that all knowledge derives from experience.

Νοητή κατασκευή του Mises: οικονομία όπου τα ίδια δεδομένα επαναλαμβάνονται ατέρμονα, χωρίς αβεβαιότητα, κέρδος ή ζημία· χρησιμεύει για να απομονωθούν ο καθαρός τόκος και οι τελικές τιμές. Mises’s imaginary construction of an economy in which the same data recur endlessly, with no uncertainty, profit or loss.

Όρος γλωσσαρίου: «ομοιόμορφα περιστρεφόμενη οικονομία», όπως στην «Ανθρώπινη Δράση», στο «Έσχατο Θεμέλιο» και στο «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» (βλ. και Imaginary construction). Εναλλακτική απόδοση σε κείμενα του Rothbard στον ιστότοπο: «ομοιόμορφα επαναλαμβανόμενη οικονομία».

Ό,τι αφορά την κατάσταση πριν από τη δράση, δηλαδή τα προσδοκώμενα μεγέθη (π.χ. ex ante αποταμίευση ή ex ante κέρδος)· αντίθετο του ex post. Viewed before the action: expected magnitudes (e.g. ex ante saving or profit); opposite of ex post.

Όρος γλωσσαρίου: «ex ante» (λατινικά, σε πλάγια γραφή), όπως το a priori και το a posteriori, με ελληνική επεξήγηση στην πρώτη χρήση («προσδοκώμενο, πριν από τη δράση»). Εναλλακτική απόδοση: «εκ των προτέρων», μόνο στον κοινό λόγο, επειδή η ίδια μορφή αποδίδει και το a priori.

Ό,τι αφορά την κατάσταση μετά τη δράση, δηλαδή τα πραγματοποιηθέντα μεγέθη (π.χ. ex post αποταμίευση ή ex post κέρδος)· αντίθετο του ex ante. Viewed after the action: realized magnitudes (e.g. ex post saving or profit); opposite of ex ante.

Όρος γλωσσαρίου: «ex post» (λατινικά, σε πλάγια γραφή), όπως το a priori και το a posteriori, με ελληνική επεξήγηση στην πρώτη χρήση («πραγματοποιηθέν, μετά τη δράση»). Εναλλακτική απόδοση: «εκ των υστέρων», μόνο στον κοινό λόγο, επειδή η ίδια μορφή αποδίδει και το a posteriori.

Η δυνατότητα διάψευσης μιας πρότασης από την εμπειρία (Popper)· οι πραξεολογικές προτάσεις δεν υπόκεινται σε αυτήν. Refutation of a proposition by experience (Popper); praxeological propositions are not subject to it.

Η θέση ότι δεν υπάρχουν διαχρονικοί οικονομικοί νόμοι και ότι η οικονομική είναι ιστορικά σχετική· η αντίπαλη σχολή του Menger (Methodenstreit). The doctrine that there are no universal economic laws; the Historical School's position.

Η ίδια έννοια γράφεται «ιστορικισμός» (δοκίμιο Hoppe) και «ιστορισμός» (Έσχατο Θεμέλιο, Mises· και στην Ανθρώπινη Δράση). Και οι δύο αποδόσεις γίνονται δεκτές ως ισότιμες εναλλακτικές. Στις τελικές μεταφράσεις: «ιστορισμός» στα βιβλία του Mises, «ιστορικισμός» στα βιβλία του Hoppe.

Η σκόπιμη συμπεριφορά: η συνειδητή προσπάθεια του ανθρώπου να φέρει την κατάσταση πραγμάτων πιο κοντά στους σκοπούς του. Κεντρική έννοια του Mises. Purposeful behavior; conscious effort to substitute a more satisfactory state of affairs for a less satisfactory one.

Δείτε επίσης: σκόπιμη συμπεριφορά · πραξεολογία · δρων / δρώντες

Ο τίτλος «Ανθρώπινη Δράση» είναι ο τίτλος του έργου και η έννοια ταυτόχρονα.

Εννοιολογικό εργαλείο που περιγράφει χαρακτηριστικά γνωρίσματα ενός φαινομένου (Weber)· ο Mises το διακρίνει από τους «πραξεολογικούς» τύπους. A conceptual tool (Weber) constructed for historical understanding.

Εννοιολογικό «μοντέλο» (π.χ. ομοιόμορφα περιστρεφόμενη οικονομία) που αναλύει λογικά τη λειτουργία της αγοράς. A conceptual device such as the evenly rotating economy.

Όρος γλωσσαρίου για την «Evenly Rotating Economy (ERE)»: «ομοιόμορφα περιστρεφόμενη οικονομία», όπως στην Ανθρώπινη Δράση, στο Έσχατο Θεμέλιο (Mises) και στο «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Εναλλακτική απόδοση στα κείμενα του Rothbard του ιστότοπου: «ομοιόμορφα επαναλαμβανόμενη οικονομία». Δεν ταυτίζεται με την «κατάσταση ηρεμίας» (άλλος όρος του Mises).

Η θεμελιώδης κατηγορία της δράσης: ο δρων επιλέγει μέσα για να πετύχει σκοπούς. The basic category of action: the actor chooses means to attain ends.

Η θέση του Mises ότι οι επιστήμες της ανθρώπινης δράσης και οι φυσικές επιστήμες απαιτούν διαφορετικές μεθόδους. Mises's thesis that the sciences of action and the natural sciences need different methods.

Η αρχή ότι τα κοινωνικά φαινόμενα εξηγούνται ανάγοντάς τα στις δράσεις των ατόμων. The principle that social phenomena are explained by reference to the actions of individuals.

Η θέση ότι όλες οι επιστήμες (και οι κοινωνικές) πρέπει να ακολουθούν τη μέθοδο των φυσικών· το αντίθετο του δυϊσμού. The view that all sciences should follow the natural-science method.

Η απλή κατάσταση ηρεμίας είναι η στιγμιαία παύση των ανταλλαγών, όταν δεν μένει ανταλλαγή που να ωφελεί και τα δύο μέρη· η τελική είναι το σημείο προς το οποίο θα έτεινε η αγορά αν τα δεδομένα έμεναν σταθερά. The plain state of rest is the momentary halt of exchanges; the final state of rest is where the market would settle if the data stayed unchanged.

Όρος γλωσσαρίου: «(απλή / τελική) κατάσταση ηρεμίας». Δεν ταυτίζεται με την ομοιόμορφα περιστρεφόμενη οικονομία.

Η θέση ότι διαφορετικές ομάδες (τάξεις, φυλές) έχουν διαφορετική λογική δομή σκέψης· ο Mises την αντικρούει. The doctrine that different groups have logically different mental structures.

Η μεθοδολογική θέση ότι μόνο η εμπειρικά επαληθεύσιμη γνώση είναι επιστημονική· το αντίπαλο δέος της πραξεολογίας. The view that only empirically verifiable claims are scientific.

Η γενική θεωρία της ανθρώπινης δράσης· η a priori επιστήμη που εξάγει συμπεράσματα από το αξίωμα ότι ο άνθρωπος δρα. Η οικονομική είναι ο πιο ανεπτυγμένος κλάδος της. The general, a priori science of human action; economics is its best-developed branch.

Δείτε επίσης: ανθρώπινη δράση · a priori (λατινικά) · καταλλακτική

Σταθερή απόδοση σε όλα τα κείμενα· συμφωνεί με τον τίτλο της el.wikipedia («Πραξεολογία»). Το παράγωγο «πραξεολόγος» είναι και το όνομα του μεταφραστή στις εκδόσεις mises.org.

Πρόταση από την οποία συνάγεται παραγωγικά ένα συμπέρασμα· στην πραξεολογία, οι λίγες καθολικά γνωστές προκείμενες (όπως το αξίωμα της δράσης) από τις οποίες εξάγονται τα οικονομικά θεωρήματα. A proposition from which a conclusion follows by deduction; in praxeology, the few universally known premises (such as the action axiom) from which economic theorems are derived.

Όρος γλωσσαρίου: «προκείμενη» (πληθ. «προκείμενες»). Διαφέρει από την «παραδοχή» (assumption), που μπορεί να είναι απλή υπόθεση εργασίας, και από το «αξίωμα» (axiom), την αυταπόδεικτη αφετηριακή προκείμενη.

Η συμπεριφορά που κατευθύνεται από σκοπό· το Human Action ορίζει τη δράση ως «purposeful behavior». Behavior directed toward an end; Mises defines action as purposeful behavior.

Πρόταση που δεν είναι απλώς αναλυτική (ταυτολογία) αλλά προσθέτει γνώση και ταυτόχρονα είναι αληθής εκ των προτέρων· κατά Hoppe, τα αξιώματα της πραξεολογίας. A proposition that is informative yet true prior to experience; Hoppe holds that praxeology's axioms are of this kind.

Όρος του Kant που υιοθετεί ο Hoppe. Στα ελληνικά παραθέματα Kant διατηρείται το «a priori» λατινικά (βλ. a priori).

Η εξήγηση φαινομένων μέσω σκοπών· η ανθρώπινη δράση είναι τελεολογική. Explanation by reference to ends; human action is teleological.

Νοητική κατασκευή που εξετάζει λογικά τις συνέπειες υποθέσεων (π.χ. μοντέλα της οικονομίας). A mental construction that works out logical consequences of assumptions.

Η γνώση των ανθρώπινων αξιολογήσεων, ιδεών και κινήτρων, που χρησιμοποιούν η ιστορία και η καθημερινή κατανόηση των άλλων· ο Mises τη διακρίνει από την πραξεολογία. Knowledge of human valuations and ideas, used by history and in understanding others; distinct from praxeology (Mises).

Όρος γλωσσαρίου: «θυμολογία».

Το σημείο πέρα από το οποίο η ανάλυση δεν μπορεί να προχωρήσει, όπως οι αξιολογικές κρίσεις και οι ιδέες του ατόμου· για τον Mises είναι το όριο της επιστημονικής εξήγησης. The point beyond which analysis cannot proceed, such as individuals’ value judgments and ideas.

Όρος γλωσσαρίου: «έσχατο δεδομένο». Εναλλακτική απόδοση: «απώτατο δεδομένο», σε λίγα χωρία της «Ανθρώπινης Δράσης».

Η κατανόηση της σημασίας που οι δρώντες αποδίδουν στη δράση τους· η μέθοδος της ιστορίας κατά Mises. Interpretive understanding of the meanings actors attach to their actions.

Η λέξη «κατανόηση» είναι κοινή· βλ. παραθέματα για το Verstehen.

Η δυσαρέσκεια που υποκινεί τη δράση· ο δρων προσδοκά ότι η δράση θα την άρει. Felt dissatisfaction that motivates action.

Στην Ανθρώπινη Δράση (mises.org): «δυσφορία». Η «ανησυχία» εμφανίζεται στον ιστότοπο με άλλη σημασία (concern).

Η προσωπική εκτίμηση ότι κάτι είναι καλύτερο ή χειρότερο· διακρίνεται από τις πραγματολογικές προτάσεις. A personal assessment that something is better or worse.

Η αρχή ότι η επιστήμη δεν εκφέρει αξιολογικές κρίσεις για τους σκοπούς των δρώντων (Weber, Mises). The principle that science does not pass judgment on the ends of acting men.

Αναγκαίως αληθής· βέβαιος με λογική βεβαιότητα. Necessarily true; certain by logical necessity.

Το «αποδεικτικός» στα ελληνικά σημαίνει συνήθως demonstrative· στην Ανθρώπινη Δράση και στον ιστότοπο συναντάται ως «αποδεικτική βεβαιότητα». Δεν εντοπίστηκε επαληθευμένη καθιερωμένη απόδοση του «apodiktisch» στις ελληνικές εκδόσεις Kant.

Κατά Kant: η ηθική εντολή που δεσμεύει χωρίς όρους. Kant: the unconditional moral command.

Η el.wikipedia (άρθρο Kant) έχει «κατηγορική προσταγή»· ο τίτλος της μελέτης Paton (Άπαρσις 2014) έχει «κατηγορηματική προσταγή». Δεν εμφανίζεται στον ιστότοπο. → Πρόταση: «κατηγορική προσταγή».

Η φιλοσοφική μελέτη της γνώσης και των ορίων της. The philosophical study of knowledge.

Η el.wikipedia αποδίδει το «Epistemology» ως «Γνωσιολογία»· ο ιστότοπος χρησιμοποιεί σχεδόν αποκλειστικά «επιστημολογία», και σποραδικά «γνωσιολογία» / «θεωρία της γνώσης». → Πρόταση: ένας όρος για το Erkenntnistheorie· αν επιλεγεί «γνωσιολογία», ευθυγράμμιση με την el.wikipedia.

Η δυνατότητα του ανθρώπου να επιλέγει και να δρα. Man's ability to choose and act.

Η θεωρία της ερμηνείας κειμένων και ανθρώπινων δράσεων. The theory of interpretation.

Άμεση γνώση. Στον Kant «Anschauung» = εποπτεία/εμπειρική ή καθαρή θέαση. Immediate knowledge; Kant's Anschauung.

«Διαίσθηση» (intuition) ≠ «εποπτεία» (Anschauung, Kant). Στον ιστότοπο η «εποπτεία» σημαίνει επιτήρηση, όχι Kant.

Η μελέτη συνολικών μεγεθών· κατά τους Αυστριακούς παραπλανητική. The study of aggregates.

Η θέση ότι όλα τα φαινόμενα προέρχονται από την ύλη. The view that all phenomena derive from matter.

Μοντελοποίηση με μαθηματικά εργαλεία· κατά τους Αυστριακούς, παραπλανητική λόγω σταθερών. Mathematical modeling in economics.

Η θέση ότι ο λόγος είναι πηγή γνώσης ανεξάρτητη της εμπειρίας. The view that reason is a source of knowledge independent of experience.

Η πίστη ότι η μέθοδος των φυσικών επιστημών ισχύει για όλα τα πεδία. The belief that natural science method applies everywhere.

Πρόταση αληθής μόνο λόγω της μορφής της. A proposition true by virtue of form alone.

Κατά Kant: η πραγματικότητα όπως είναι ανεξάρτητα από την εμπειρία μας. Kant: reality as it is, independent of our experience.

Κατά Kant: αφορά τους εκ των προτέρων όρους δυνατότητας της εμπειρίας. Kantian: concerning a priori conditions of the possibility of experience.

Ο όρος με την καντιανή σημασία δεν εμφανίζεται ως απόδοση στα 28 κείμενα ούτε στην Ανθρώπινη Δράση· εμφανίζεται μόνο το γερμανικό «transzendental-pragmatisch» (Apel) στις παραπομπές του Hoppe. Το «υπερβατικό» του ιστότοπου και της Ανθρώπινης Δράσης αποδίδει το transcendent («το υπερβατικό», πέρα από την εμπειρία), όχι το transzendental. Στις ελληνικές αποδόσεις Kant: «υπερβατική» (Γιανναράς, Παπαζήσης) ή «υπερβατολογική» (el.wikipedia/Kant, Κράλλης). Και οι δύο αποδόσεις γίνονται δεκτές ως ισότιμες εναλλακτικές: «υπερβατικός» αποδίδει το transcendent και «υπερβατολογικός» το transcendental.

Στον Kant: ο «Verstand» (νόηση, ικανότητα των εννοιών και των κατηγοριών) διακρίνεται από τον «Vernunft» (λόγος, ικανότητα των ιδεών και της συμπερασματικής σκέψης). In Kant, Verstand is the faculty of concepts and categories; Vernunft is the faculty of ideas and inference.

Η διάκριση δεν αποτυπώνεται στις 28 αναρτήσεις· η απόδοση προέρχεται από τα παραθέματα ελληνικών μεταφράσεων Kant (Αντικλείδι, Κράλλης).

Ηθική θεωρία που κρίνει πράξεις από τις συνέπειές τους για την ωφέλεια. An ethical theory judging actions by their utility.

«Ωφελιμισμός» και στον ιστότοπο, και στην Ανθρώπινη Δράση, και ως τίτλος στην el.wikipedia.

Αγαθά που ικανοποιούν άμεσα τις ανάγκες· αγαθά πρώτης τάξης. Goods that directly satisfy wants; goods of the first order.

Η διαφορά ανάμεσα στο ανώτατο ποσό που θα πλήρωνε ο αγοραστής και στην τιμή που πληρώνει· ο Rothbard και ο Mises την απορρίπτουν ως μετρήσιμο μέγεθος, γιατί η χρησιμότητα δεν μετριέται. The difference between the most a buyer would pay and the price paid; rejected as a measurable magnitude by Mises and Rothbard.

Όρος γλωσσαρίου: «πλεόνασμα του καταναλωτή», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Η αρχή του Rothbard ότι μόνο η πραγματική επιλογή αποκαλύπτει τις προτιμήσεις του ατόμου· μόνο αυτή μπορεί να θεμελιώσει τη θεωρία της χρησιμότητας και της ευημερίας. Rothbard’s principle that actual choice reveals preference; the only basis for utility and welfare theory.

Όρος γλωσσαρίου: «καταδεικνυόμενη προτίμηση». Εναλλακτική απόδοση: «εκδηλωμένη προτίμηση», σε κείμενο του Hoppe.

Κατάσταση ισορροπίας· στον Mises και τον Rothbard υποθετική οριακή κατάσταση (ERE, «ομοιόμορφα περιστρεφόμενη οικονομία») στην οποία δεν υπάρχει περαιτέρω μεταβολή. A state of rest; for Mises and Rothbard a limiting concept (ERE).

Η αξία ενός αγαθού ως μέσου για την απόκτηση άλλων αγαθών μέσω ανταλλαγής, έναντι της αξίας της άμεσης χρήσης του (Menger). The value of a good as a means of obtaining other goods by exchange, versus the value of using it directly (Menger).

Όρος γλωσσαρίου: «ανταλλακτική αξία / αξία χρήσης».

Οτιδήποτε ο δρων θεωρεί κατάλληλο μέσο για την επίτευξη σκοπού. Anything an actor deems a suitable means to an end.

Αγαθά που χρησιμεύουν στην παραγωγή άλλων αγαθών (κατά Menger). Goods used in producing other goods (Menger).

Ο Menger χρησιμοποιεί «Güter höherer Ordnung». Ελληνική έκδοση: Menger, Αρχές οικονομικής επιστήμης (Γαργάλας, Ηρόδοτος 2007) — δεν εξετάστηκε το κείμενό της.

Η απόδοση της αξίας του προϊόντος στους συντελεστές που συνέβαλαν σε αυτό. Attribution of the value of the product to the factors contributing to it.

Η σύγκριση ή η άθροιση των υποκειμενικών χρησιμοτήτων διαφορετικών ανθρώπων, που κατά τους Αυστριακούς είναι αδύνατη, επειδή η χρησιμότητα δεν μετριέται. Comparing or adding the subjective utilities of different persons; impossible on the Austrian view.

Όρος γλωσσαρίου: «διαπροσωπική σύγκριση χρησιμότητας».

Κάθε επιπλέον μονάδα ίδιου αγαθού εξυπηρετεί λιγότερο σημαντικό σκοπό, άρα έχει μικρότερη οριακή αξία. Each additional unit serves a less urgent end and is valued less.

Η αρχή ότι η προσθήκη ενός συντελεστή σε σταθερή ποσότητα άλλων αποδίδει φθίνουσες αποδόσεις. Diminishing returns.

Η προσθήκη στο προϊόν που οφείλεται στην τελευταία μονάδα ενός συντελεστή παραγωγής. The addition to output attributable to the last unit of a factor.

Η αξία της τελευταίας (οριακής) μονάδας ενός αποθέματος αγαθού, όπως την εκτιμά ο δρων· μειώνεται όσο αυξάνεται η προσφορά. The value attached to the last available unit of a stock of identical goods.

Η el.wikipedia έχει τίτλο «Οριακό όφελος»· ο ιστότοπος, η Ανθρώπινη Δράση και το epixeiro.gr: «οριακή χρησιμότητα». → Πρόταση: «οριακή χρησιμότητα».

Η αξία της καλύτερης εναλλακτικής που θυσιάζεται όταν επιλέγεται κάτι. The value of the best alternative forgone.

Η χρησιμότητα είναι μόνο διατακτική, δηλαδή κατάταξη προτιμήσεων (πρώτη, δεύτερη, τρίτη), και όχι πληθική, δηλαδή μετρήσιμη ποσότητα που μπορεί να προστεθεί ή να διαιρεθεί. Utility is only ordinal (a ranking), never cardinal (a measurable quantity).

Όρος γλωσσαρίου: «διατακτικός» για το ordinal και «πληθικός» για το cardinal (διατακτική / πληθική χρησιμότητα). Εναλλακτικές αποδόσεις: «τακτικός» και «μετρήσιμος (αριθμητικός)», σε χωρία της «Ανθρώπινης Δράσης» και του «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Το φαινομενικό παράδοξο ότι το νερό, αν και απαραίτητο, αξίζει λιγότερο από τα διαμάντια· λύνεται με την οριακή χρησιμότητα, αφού οι επιλογές αφορούν συγκεκριμένες μονάδες και όχι ολόκληρα είδη αγαθών. Why water is cheaper than diamonds; resolved by marginal utility, since choices concern specific units.

Όρος γλωσσαρίου: «παράδοξο της αξίας», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Η επιλογή ενός πράγματος έναντι άλλου, που εκδηλώνεται μόνο στη δράση. Choice of one thing over another, manifested in action.

Όρος γλωσσαρίου για το value scale / scale of values: «κλίμακα αξιών». Στα κείμενα εμφανίζεται και «κλίμακα προτιμήσεων» (εναλλακτική απόδοση).

Το υποκειμενικό όφελος της δράσης, που δεν είναι απαραίτητα χρηματικό· το χρηματικό κέρδος είναι μόνο μία μορφή του. The subjective gain from action, not necessarily monetary.

Όρος γλωσσαρίου: «ψυχικό εισόδημα» (ψυχικό κέρδος).

Η ανεπάρκεια των μέσων σε σχέση με τους σκοπούς· προϋπόθεση της οικονομικής δράσης. Means are insufficient to attain all ends.

Η αξία δεν είναι εγγενής στα αγαθά αλλά προκύπτει από τις εκτιμήσεις των δρώντων. Value is not intrinsic to goods but arises from actors' valuations.

Η αβεβαιότητα για το μέλλον· συστατικό κάθε δράσης και πηγή του επιχειρηματικού κέρδους. The uncertain future inherent in all action; source of entrepreneurial profit.

Η ικανότητα ενός αγαθού να ικανοποιεί ανάγκη όπως την αξιολογεί ο δρων· στα ελληνικά οικονομικά «χρησιμότητα» ή «ωφέλεια». The capacity of a good to satisfy a want as valued by the actor.

Η «χρησιμότητα» κυριαρχεί στον ιστότοπο και στην Ανθρώπινη Δράση· η «ωφέλεια» εμφανίζεται σποραδικά. Η el.wikipedia αποδίδει το marginal utility ως «Οριακό όφελος».

Η ατομική εκτίμηση της αξίας ενός αγαθού από τον δρων. An actor's appraisal of a good.

Όρος γλωσσαρίου: «αξιολόγηση» για το valuation (η κατάταξη στην κλίμακα αξιών του δρώντος)· «αποτίμηση» για το appraisement/appraisal (η εκτίμηση μιας χρηματικής τιμής). Η Ανθρώπινη Δράση αποδίδει και τα δύο κυρίως «αποτίμηση» (εναλλακτική απόδοση για το valuation).

Η σπουδαιότητα που αποδίδει ο δρων σε ένα αγαθό ως μέσο για τους σκοπούς του. The importance an actor assigns to a good as a means to his ends.

Ο Mises διακρίνει την (υποκειμενική) αξία από την τιμή.

Ο κλάδος που αξιολογεί οικονομικές καταστάσεις ως προς την «κοινωνική ευημερία»· ο Rothbard τον ανασυγκρότησε στη βάση της καταδεικνυόμενης προτίμησης. The branch that judges economic states by “social welfare”; Rothbard rebuilt it on demonstrated preference.

Όρος γλωσσαρίου: «οικονομική της ευημερίας», όπως στις τελικές μεταφράσεις «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και «Ανθρώπινη Δράση». Εναλλακτική απόδοση: «οικονομική επιστήμη της ευημερίας» (προηγούμενη διατύπωση του γλωσσαρίου).

Το απόθεμα μέσων παραγωγής που έχουν συσσωρευτεί μέσω αποταμίευσης και που αυξάνουν την παραγωγικότητα της εργασίας. The stock of produced means of production accumulated through saving.

Η αύξηση του αποθέματος κεφαλαίου μέσω αποταμίευσης. Growth of the capital stock via saving.

Η μείωση του αποθέματος κεφαλαίου όταν τα φθαρμένα κεφαλαιουχικά αγαθά δεν αντικαθίστανται· η κοινωνία ζει τότε από το κεφάλαιο και όχι από το εισόδημα. The shrinking of the capital stock when worn-out capital goods are not replaced.

Όρος γλωσσαρίου: «ανάλωση κεφαλαίου». Εναλλακτική απόδοση: «κατανάλωση κεφαλαίου», που αποφεύγεται, γιατί συγχέεται με την κατανάλωση αγαθών.

Η αύξηση της κεφαλαιακής αξίας ενός περιουσιακού στοιχείου· για τον Rothbard είναι μορφή επιχειρηματικού κέρδους και όχι εισόδημα που μπορεί να φορολογηθεί ουδέτερα. An increase in the capital value of an asset; for Rothbard a form of entrepreneurial profit.

Όρος γλωσσαρίου: «κεφαλαιακά κέρδη» (εν. «κεφαλαιακό κέρδος»), όπως στις μεταφράσεις «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και «Για μια Νέα Ελευθερία».

Παραχθέντα μέσα παραγωγής που δεν καταναλώνονται άμεσα (μηχανήματα, εργαλεία, ενδιάμεσα προϊόντα). Produced factors of production used to make further goods.

Όρος γλωσσαρίου: «κεφαλαιουχικά αγαθά» (και στο epixeiro.gr). Το «μέσα παραγωγής» χρησιμοποιείται παράλληλα στα κείμενα, αλλά είναι η καθιερωμένη απόδοση του «means of production» και μένει μόνο γι’ αυτό. Βλ. και Production goods / producers’ goods («παραγωγικά αγαθά»): τα κεφαλαιουχικά αγαθά είναι τα παραχθέντα παραγωγικά αγαθά.

Η παρούσα αξία ενός περιουσιακού στοιχείου, δηλαδή το προεξοφλημένο άθροισμα των αναμενόμενων μελλοντικών αποδόσεών του· κεφαλαιοποίηση είναι ο υπολογισμός της. The present value of an asset as the discounted sum of its expected future returns; capitalization is its calculation.

Όρος γλωσσαρίου: «κεφαλαιακή αξία / κεφαλαιοποίηση».

Η θεωρία ότι το εμπόριο ωφελεί και τα δύο μέρη όταν κάθε χώρα ειδικεύεται σε ό,τι κάνει με το μικρότερο κόστος ευκαιρίας· στον Mises, «νόμος της συνεργασίας». The principle that trade benefits both parties when each specializes where its opportunity cost is lowest; Mises: law of association.

Το «συγκριτικό πλεονέκτημα» δεν εντοπίστηκε στις 28 αναρτήσεις· η απόδοση φαίνεται στο λήμμα «Ελεύθερο εμπόριο» της el.wikipedia, που αναφέρει τη θεωρία του Ρικάρντο. Η «Ανθρώπινη Δράση» μιλά για τη «(ρικαρδιανή) θεωρία του συγκριτικού κόστους» και για τον «νόμο της συνεργασίας» (βλ. Law of association).

Η μείωση της αξίας των κεφαλαιουχικών αγαθών λόγω φθοράς και χρήσης, και το ποσό που πρέπει να διατεθεί για την αντικατάστασή τους ώστε να μη γίνει ανάλωση κεφαλαίου. The loss in value of capital goods through wear and use, and the sum set aside to replace them.

Όρος γλωσσαρίου: «απόσβεση», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Για το depreciation του νομίσματος βλ. Debasement / devaluation.

Η αξία του οριακού προϊόντος ενός συντελεστή, προεξοφλημένη με το επιτόκιο για τον χρόνο ως την πώληση του προϊόντος· στην αγορά η τιμή του συντελεστή τείνει να ισούται με αυτήν. The value of a factor’s marginal product, discounted by the rate of interest; the factor’s price tends to equal it.

Όρος γλωσσαρίου: «προεξοφλημένο οριακό προϊόν αξίας»· για το marginal value product: «οριακό προϊόν αξίας». Εναλλακτική απόδοση: «οριακή παραγωγικότητα αξίας», που αποφεύγεται.

Η αναγωγή μιας μελλοντικής αξίας στην παρούσα αξία της μέσω του επιτοκίου· οι τιμές των συντελεστών είναι προεξοφλημένες αξίες του μελλοντικού τους προϊόντος. Reducing a future value to its present value through the rate of interest; factor prices are discounted values of their future product.

Όρος γλωσσαρίου: «προεξόφληση» (μτχ. «προεξοφλημένος»), όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Βλ. και Discounted marginal value product.

Η εξειδίκευση των ανθρώπων σε διαφορετικές εργασίες· πηγή κοινωνικής συνεργασίας και πλούτου. Specialization among people, enabling social cooperation.

Όρος γλωσσαρίου: «καταμερισμός της εργασίας», η μορφή όλων των τελικών μεταφράσεων. Εναλλακτική απόδοση: «καταμερισμός εργασίας» (χωρίς άρθρο).

Ακαθάριστη επένδυση είναι το σύνολο της χρηματικής δαπάνης για συντελεστές παραγωγής σε όλα τα στάδια· καθαρή είναι ό,τι μένει πάνω από την αντικατάσταση του κεφαλαίου που αναλώνεται. Gross investment is all money spent on producers’ goods at every stage; net investment is what exceeds the replacement of capital used up.

Όρος γλωσσαρίου: «ακαθάριστη / καθαρή επένδυση», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Ακαθάριστο μίσθωμα είναι η τιμή των υπηρεσιών ενός συντελεστή ανά μονάδα χρόνου· καθαρό είναι ό,τι μένει αφού αφαιρεθεί το κόστος συντήρησης και αντικατάστασης. Gross rent is the price of a factor’s unit-services per period; net rent is what remains after upkeep and replacement.

Όρος γλωσσαρίου: «ακαθάριστο / καθαρό μίσθωμα», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» (βλ. Rent). Εναλλακτική απόδοση: «ακαθάριστη / καθαρή πρόσοδος», σε λίγα χωρία του ίδιου βιβλίου.

Στον Rothbard: η γη στη φυσική της κατάσταση, ως τόπος και πόρος, χωρίς τις βελτιώσεις, που είναι κεφαλαιουχικά αγαθά. In Rothbard: land in its natural state, as site and resource, apart from improvements (which are capital goods).

Όρος γλωσσαρίου: «βασική γη».

Η διαφορά αξίας μεταξύ παρόντων και μελλοντικών αγαθών· δεν είναι «τιμή του χρήματος» αλλά της χρονικής προτίμησης. The discount of future goods against present goods.

Ο «τόκος» είναι το οικονομικό φαινόμενο· το «επιτόκιο» η τιμή του δανείου. Διακρίνονται αναλόγως.

Η διάθεση μέσων σε παραγωγικές διαδικασίες που θα αποδώσουν στο μέλλον. Devoting resources to production processes that bear fruit in the future.

Ο χρόνος που δεν διατίθεται σε εργασία· σχετίζεται με την «σχολή» (αριστοτελικά). Time not devoted to labor.

Όρος γλωσσαρίου: «ελεύθερος χρόνος». Εναλλακτική απόδοση: «σχόληση», που χρησιμοποιούν επίσης οι τελικές μεταφράσεις (συχνότερα από τον «ελεύθερο χρόνο» στην «Ανθρώπινη Δράση», στο «Για μια Νέα Ελευθερία», στη «Δημοκρατία» και στην «Οικονομική Πολιτική»).

Το οριακό φυσικό προϊόν είναι η ποσότητα προϊόντος που προσθέτει μία μονάδα ενός συντελεστή· το οριακό προϊόν αξίας είναι η χρηματική αξία αυτής της ποσότητας. The physical output added by one unit of a factor, and the money value of that output.

Όρος γλωσσαρίου: «οριακό φυσικό προϊόν» και «οριακό προϊόν αξίας», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Βλ. και Discounted marginal value product και Marginal productivity.

Το επιτόκιο που αντανακλά τη χρονική προτίμηση και την πραγματική αποταμίευση (Wicksell, Mises)· η πιστωτική επέκταση ρίχνει το αγοραίο επιτόκιο κάτω από αυτό. The rate of interest reflecting time preference and real saving; credit expansion pushes the market rate below it.

Όρος γλωσσαρίου: «φυσικό επιτόκιο». Εναλλακτική απόδοση: «φυσικός τόκος».

Η εργασία και η γη (οι φυσικοί πόροι), δηλαδή οι συντελεστές παραγωγής που δεν έχουν παραχθεί οι ίδιοι. Labor and land (nature): the factors of production that are not themselves produced.

Όρος γλωσσαρίου: «πρωτογενείς συντελεστές παραγωγής». Εναλλακτική απόδοση: «πρωταρχικοί συντελεστές», σε λίγα χωρία.

Ο τόκος ως καθαρό φαινόμενο χρονικής προτίμησης, ανεξάρτητα από πιστωτικό κίνδυνο ή πληθωρισμό. Interest as the pure time-preference discount.

Ο όρος δεν εμφανίζεται στα 28 κείμενα του ιστότοπου· η Ανθρώπινη Δράση χρησιμοποιεί σταθερά «πρωταρχικός τόκος». Το «αρχέγονος» εμφανίζεται μόνο σε άλλα συμφραζόμενα (π.χ. «αρχέγονο μόρφωμα» για το χρήμα στον Menger), όχι ως απόδοση του Urzins/originary interest.

Αγαθά διαθέσιμα τώρα έναντι αγαθών ή αξιώσεων που θα είναι διαθέσιμα αργότερα· η ανταλλαγή τους, με την προτίμηση των παρόντων αγαθών, γεννά τον τόκο. Goods available now versus goods or claims available later; their exchange gives rise to interest.

Όρος γλωσσαρίου: «παρόντα αγαθά / μελλοντικά αγαθά».

Η στάση που δίνει βάρος στο παρόν ή στο μέλλον· ο Hoppe συνδέει τον προσανατολισμό στο παρόν με την υψηλή χρονική προτίμηση που καλλιεργεί η δημοκρατία. An outlook weighted toward the present or the future; Hoppe links present-orientedness to the high time preference fostered by democracy.

Όρος γλωσσαρίου: «προσανατολισμός στο παρόν / στο μέλλον» (επίθ. «προσανατολισμένος στο παρόν / στο μέλλον»), όπως στη μετάφραση «Δημοκρατία: Ο Θεός που Απέτυχε»· σπανιότερα «προσανατολισμός προς το παρόν».

Το στοιχείο του αγοραίου επιτοκίου που αντισταθμίζει τις αναμενόμενες μεταβολές της αγοραστικής δύναμης του χρήματος. The component of the market rate of interest that reflects expected changes in money’s purchasing power.

Όρος γλωσσαρίου: «προσαύξηση τιμών». Εναλλακτική απόδοση: «πριμ τιμών».

Αγαθά ή παραγωγικοί συντελεστές (γη, εργασία, κεφαλαιουχικά αγαθά) που συμμετέχουν στην παραγωγή. Land, labor and capital goods employed in production.

Σχεδόν πλήρης συνέπεια στους «συντελεστές παραγωγής» (και el.wikipedia, epixeiro.gr)· μία απόκλιση «παράγοντες παραγωγής». Βλ. και Production goods / producers’ goods («παραγωγικά αγαθά»). → Πρόταση: «συντελεστές παραγωγής».

Τα αγαθά που χρησιμεύουν στην παραγωγή άλλων αγαθών, δηλαδή τα μέσα παραγωγής ή αγαθά ανώτερης τάξης, σε αντιδιαστολή προς τα καταναλωτικά αγαθά, που ικανοποιούν άμεσα τις ανάγκες. Goods that serve production (means of production, goods of higher order), as opposed to consumers’ goods.

Όρος γλωσσαρίου: «παραγωγικά αγαθά» (εν. «παραγωγικό αγαθό»), όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» (ορισμός στη σ. 103) και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος»· η μορφή «αγαθά παραγωγής» δεν απαντά στα κείμενα. Διαφέρει από τα «κεφαλαιουχικά αγαθά», αλλά συνδέεται μαζί τους: κεφαλαιουχικά αγαθά είναι τα παραχθέντα παραγωγικά αγαθά, ενώ στα παραγωγικά αγαθά ανήκουν και οι αρχικοί συντελεστές (γη και εργασία). Βλ. και Capital goods, Goods of higher order και Producers’ goods / factors of production.

Οικονομία στην οποία το κεφάλαιο ανά κάτοικο αυξάνεται (προοδεύουσα), μένει σταθερό (στάσιμη) ή μειώνεται (οπισθοδρομούσα). An economy whose per-capita capital grows, stays constant or shrinks.

Όρος γλωσσαρίου: «προοδεύουσα / στάσιμη / οπισθοδρομούσα οικονομία».

Το επιτόκιο που μένει όταν αφαιρεθούν από το επιτόκιο της αγοράς οι προσαυξήσεις για κίνδυνο και για αναμενόμενες μεταβολές της αγοραστικής δύναμης· εκφράζει τη χρονική προτίμηση. The rate of interest net of risk and price-change premiums; it reflects time preference.

Όρος γλωσσαρίου: «καθαρό επιτόκιο». Εναλλακτική απόδοση στην Ανθρώπινη Δράση: «καθαρός τόκος». Βλ. και «πρωταρχικός τόκος» (originary interest).

Η παραγωγή που χρησιμοποιεί ενδιάμεσα κεφαλαιουχικά αγαθά και άρα απαιτεί περισσότερο χρόνο αλλά αποδίδει περισσότερα. Production via intermediate capital goods; takes longer but yields more.

Μόνο στην Ανθρώπινη Δράση: «έμμεσες μέθοδοι (παραγωγής)» (Böhm-Bawerk) και «χρονοβόρες διαδικασίες». Ο Mises απορρίπτει τον όρο: «Αυτές οι διαδικασίες δεν είναι έμμεσες ή παρακαμπτήριες».

Η αποχή από την κατανάλωση παρόντων αγαθών, ώστε να διατεθούν σε παραγωγή. Abstaining from present consumption to devote resources to production.

Συντελεστές παραγωγής χρήσιμοι για ένα μόνο προϊόν (ειδικοί) έναντι συντελεστών με πολλές εναλλακτικές χρήσεις (μη ειδικοί). Factors useful for only one product versus factors with many alternative uses.

Όρος γλωσσαρίου: «ειδικοί / μη ειδικοί συντελεστές». Εναλλακτική απόδοση: «εξειδικευμένοι συντελεστές».

Η χρονική διάρθρωση των σταδίων παραγωγής (Hayek triangles). The time structure of production stages.

Η αγορά όπου παρόντα αγαθά ανταλλάσσονται με μελλοντικά (αγορά διαχρονικής ανταλλαγής)· η αγορά δανείων είναι ένα μόνο μέρος της. The market where present goods are exchanged for future goods; the loan market is only part of it.

Όρος γλωσσαρίου: «αγορά διαχρονικής ανταλλαγής» για το time market· «αγορά δανείων» για το loan market. Εναλλακτικές αποδόσεις: «διαχρονική αγορά», «αγορά χρόνου».

Η προτίμηση των παρόντων αγαθών έναντι μελλοντικών ίσης ποσότητας· εξηγεί την ύπαρξη του τόκου. The preference for present over future goods; the source of originary interest.

Το ύψος της χρονικής προτίμησης ενός ατόμου ή μιας κοινωνίας: όσο υψηλότερη η χρονική προτίμηση, τόσο περισσότερο προτιμάται η άμεση κατανάλωση έναντι της αποταμίευσης και της επένδυσης· κεντρική έννοια στον Rothbard και στον Hoppe (Δημοκρατία). How strongly present goods are preferred over future goods; high time preference favors consumption now, low time preference saving and investment.

Όρος γλωσσαρίου: «βαθμός χρονικής προτίμησης» για το time-preference rate· «υψηλή / χαμηλή χρονική προτίμηση» για το high / low time preference, όπως στις μεταφράσεις «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και «Δημοκρατία: Ο Θεός που Απέτυχε». Βλ. και Time preference.

Χρήματα που κατατίθενται σε τράπεζες. Money placed with banks.

Οι τίτλοι που εκδίδει μια τράπεζα και είναι πληρωτέοι στον κομιστή σε χρήμα· όταν δεν καλύπτονται πλήρως από χρήμα, είναι καταπιστευματικά μέσα. Bearer claims issued by a bank, payable in money; when not fully covered by money they are fiduciary media.

Όρος γλωσσαρίου: «τραπεζογραμμάτια», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση», «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος», «Για μια Νέα Ελευθερία», «Οικονομική Πολιτική» και «Τί έχει Κάνει η Κυβέρνηση στα Χρήματά μας;».

Ανταλλαγή αγαθών χωρίς χρήμα. Exchange of goods without money.

Γραπτές εντολές πληρωμής ορισμένου ποσού σε ορισμένη ημερομηνία, που χρησιμοποιούνται στο εμπόριο ως μέσο πίστωσης. Written orders to pay a sum at a set date, used in trade as a means of credit.

Όρος γλωσσαρίου: «συναλλαγματική» (πληθ. «συναλλαγματικές»), όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Δεν ταυτίζεται με τη «συναλλαγματική ισοτιμία» (exchange rate).

Νομισματικό σύστημα χρυσού και αργύρου με νόμιμα σταθερή σχέση ανταλλαγής (διμεταλλισμός) ή με ελεύθερη σχέση που ορίζει η αγορά (παράλληλος κανόνας)· ο διμεταλλισμός θέτει σε λειτουργία τον νόμο του Gresham. Gold and silver money at a legally fixed ratio (bimetallism) or at a free market ratio (parallel standard).

Όρος γλωσσαρίου: «διμεταλλισμός / παράλληλος κανόνας».

Το ποσό χρήματος που κρατά ο δρων για μελλοντικές πληρωμές. The quantity of money an actor holds.

Δείτε επίσης: ζήτηση χρήματος · αποθησαυρισμός · χρήμα

Όρος γλωσσαρίου: «χρηματικό υπόλοιπο» (όπως στην Ανθρώπινη Δράση). Στα κείμενα του ιστότοπου: «ταμειακό απόθεμα» και «ταμειακά διαθέσιμα» (εναλλακτικές αποδόσεις). Οι τελικές μεταφράσεις βιβλίων έχουν σταθερά «χρηματικό υπόλοιπο»· το «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» έχει και «χρηματικά διαθέσιμα».

Η κρατική τράπεζα που μονοπωλεί την έκδοση χρήματος και λειτουργεί ως δανειστής έσχατης προσφυγής. The state bank with a monopoly of money issue.

Πίστη που χορηγείται με νεοδημιουργημένα καταπιστευματικά μέσα (κυκλοφοριακή) έναντι πίστης από πραγματική αποταμίευση (εμπορευματική). Credit granted out of newly created fiduciary media versus credit out of real savings.

Όρος γλωσσαρίου: «κυκλοφοριακή πίστη / εμπορευματική πίστη».

Χρήμα που είναι και εμπόρευμα με μη νομισματική αξία (χρυσός, ασήμι). Money that is also a commodity with non-monetary use.

Για το money commodity (το εμπόρευμα που χρησιμοποιείται ως χρήμα) όρος γλωσσαρίου: «εμπόρευμα που λειτουργεί ως χρήμα».

Η έκδοση πλαστού χρήματος ή πλαστών αποδείξεων χρήματος· ο Rothbard παρομοιάζει την πιστωτική επέκταση και το χρήμα αναγκαστικής κυκλοφορίας με νόμιμη παραχάραξη. Issuing fake money or fake money receipts; Rothbard likens inflationary credit expansion to legalized counterfeiting.

Όρος γλωσσαρίου: «παραχάραξη» (ο δράστης: «παραχαράκτης»), όπως στις μεταφράσεις «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος», «Για μια Νέα Ελευθερία», «Δημοκρατία» και «Ανατομία του Κράτους». Εναλλακτικές αποδόσεις: «πλαστογράφηση / πλαστογράφοι» στη μετάφραση «Τί έχει Κάνει η Κυβέρνηση στα Χρήματά μας;» και «κίβδηλο (νόμισμα)» για το counterfeit ως επίθετο.

Η δημιουργία νέου χρήματος μέσω δανείων χωρίς αντίστοιχη πραγματική αποταμίευση. Creation of new money-substitute credit without real saving.

Νόθευση: η μείωση του πολύτιμου μετάλλου στα κέρματα, ή γενικά της ποιότητας του χρήματος, από τον εκδότη. Υποτίμηση: η επίσημη μείωση της αξίας ενός νομίσματος σε σχέση με τον χρυσό ή με άλλα νομίσματα. Debasement: reducing the precious metal in coins (or the quality of money) by the issuer. Devaluation: officially lowering a currency’s value against gold or other currencies.

Όρος γλωσσαρίου: «νόθευση» (του νομίσματος) για το debasement· «υποτίμηση» για το devaluation. Εναλλακτική απόδοση για το debasement: «υποβάθμιση»· το «υποτίμηση» μένει μόνο για το devaluation.

Η μείωση της ποσότητας χρήματος· στο αυστριακό σχήμα δεν είναι εγγενώς επιβλαβής. A decrease in the money quantity.

Κατάθεση που αναλαμβάνεται οποιαδήποτε στιγμή· βάση της συζήτησης για το κλασματικό αποθεματικό. A deposit repayable on demand.

Η επιθυμία των δρώντων να κρατούν διαθέσιμα ταμειακά υπόλοιπα. Desire of actors to hold cash balances.

Η πρόταση του Hayek για κατάργηση του κρατικού μονοπωλίου στην έκδοση χρήματος και ανταγωνισμό ιδιωτικών νομισμάτων. Hayek's proposal to end the state monopoly on issuing money.

Εντοπίστηκε μόνο στο απόσπασμα της μετάφρασης Huerta de Soto (Διπλογραφία 2024).

Η τιμή ενός νομίσματος σε όρους άλλου. The price of one currency in terms of another.

Το κεντρικό τραπεζικό σύστημα των ΗΠΑ (1913). The central banking system of the United States.

Όρος γλωσσαρίου: «Ομοσπονδιακό Αποθεματικό Σύστημα», με τη συντομογραφία «Fed». Εναλλακτική μορφή στα κείμενα του ιστότοπου: «Federal Reserve» (αγγλικά)· η el.wikipedia έχει «Ομοσπονδιακή Τράπεζα των ΗΠΑ».

Χρήμα χωρίς ενδογενή αξία, που επιβάλλεται από την κρατική εξουσία ως νόμιμο μέσο πληρωμής. Money declared legal tender by the state, with no commodity backing.

Όρος γλωσσαρίου: «χρήμα αναγκαστικής κυκλοφορίας». Εναλλακτική απόδοση: «παραστατικό χρήμα», ο τίτλος του λήμματος της el.wikipedia και η απόδοση του PDF της «Ανθρώπινης Δράσης» στο mises.org· στην «Ανθρώπινη Δράση» διορθώθηκε σε «χρήμα αναγκαστικής κυκλοφορίας» στις 27/10/2026, και στις 20 εμφανίσεις του fiat money.

Χρηματικά υποκατάστατα (τραπεζογραμμάτια, καταθέσεις όψεως) που δεν καλύπτονται πλήρως από χρήμα στα αποθεματικά της τράπεζας· η έκδοσή τους είναι η πιστωτική επέκταση. Money substitutes (bank notes, demand deposits) not fully covered by money in the bank’s reserves.

Όρος γλωσσαρίου: «καταπιστευματικά μέσα», όπως στην «Ανθρώπινη Δράση». Εναλλακτική απόδοση: «ακάλυπτα χρηματικά υποκατάστατα» (περιγραφικά)· το «πιστωτικά μέσα» αποφεύγεται, γιατί συγχέεται με το πιστωτικό χρήμα (credit money). Οι 3 χρήσεις «πιστωτικά μέσα» στο «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» είναι απόκλιση από το γλωσσάρι (όχι αποδεκτή εναλλακτική).

Τραπεζική στην οποία τα ταμειακά αποθέματα είναι μικρότερα από τις άμεσα πληρωτέες υποχρεώσεις (καταθέσεις). Banking in which reserves cover only a fraction of demand liabilities.

Δύο διατυπώσεις: «κλασματικό τραπεζικό σύστημα αποθεμάτων» και «κλασματικό αποθεματικό».

Τραπεζική χωρίς κεντρική τράπεζα. Banking without a central bank.

Νομισματικό σύστημα στο οποίο το χρήμα ορίζεται σε σταθερό βάρος χρυσού. A monetary system in which money is a fixed weight of gold.

Όρος γλωσσαρίου: «κανόνας του χρυσού», η μορφή της «Ανθρώπινης Δράσης», του «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και του «Τί έχει Κάνει η Κυβέρνηση στα Χρήματά μας;». Εναλλακτικές αποδόσεις: «κανόνας χρυσού» (χωρίς άρθρο· «Για μια Νέα Ελευθερία», «Δημοκρατία», «Οικονομική Πολιτική») και «χρυσός κανόνας» (τίτλος της el.wikipedia).

Σύστημα όπου τα νομίσματα συνδέονται με το δολάριο, που καλύπτεται σε χρυσό. A system where currencies are tied to a gold-redeemable reserve currency.

Ίδια απόδοση στον ιστότοπο και στην Ανθρώπινη Δράση: «κανόνας χρυσού συναλλάγματος».

Το «κακό» χρήμα εκτοπίζει το «καλό» όταν η τιμή τους επιβάλλεται νομικά. Bad money drives out good when prices are fixed by law.

Η διακράτηση χρήματος (αύξηση του χρηματικού υπολοίπου) αντί για δαπάνη· για τον Mises και τον Rothbard δεν είναι «απειλή», αλλά μορφή της ζήτησης χρήματος. Holding money instead of spending it; a form of the demand for money, not a menace.

Όρος γλωσσαρίου: «αποθησαυρισμός». Εναλλακτική απόδοση στην Ανθρώπινη Δράση: «αποθησαύριση». Δεν ταυτίζεται με την «αποταμίευση» (saving).

Ανταλλαγή μέσω ενδιάμεσου μέσου (χρήματος), όχι άμεσα. Exchange via an intermediary medium.

Η αύξηση της ποσότητας χρήματος (και όχι η άνοδος των τιμών, που είναι συνέπεια) κατά την αυστριακή οπτική. The increase in money quantity; price rises are its consequence.

Όρος γλωσσαρίου: «πληθωρισμός»· για το monetary inflation «(νομισματικός) πληθωρισμός». Εναλλακτική απόδοση για το monetary inflation: «νομισματική διόγκωση».

Μέσο πληρωμής που οι νόμοι υποχρεώνουν τους πιστωτές να δέχονται για εξόφληση χρεών. Money that creditors are compelled by law to accept.

Όρος γλωσσαρίου: «νόμιμο μέσο πληρωμής». Εναλλακτική απόδοση: «νόμιμο χρήμα» (σε κείμενα του Rothbard του ιστότοπου και ως τίτλος της el.wikipedia).

Αγαθό που αποκτάται όχι για άμεση κατανάλωση αλλά για μελλοντική ανταλλαγή με άλλα αγαθά. A good acquired not for consumption but for later exchange.

Όρος γλωσσαρίου: «μέσο ανταλλαγής», πιστό στο «exchange» και συνεπές με την Ανθρώπινη Δράση και τα περισσότερα κείμενα. Εναλλακτικές αποδόσεις: «μέσο συναλλαγής» (στη μετάφραση του Menger για την προέλευση του χρήματος) και «μέσο συναλλαγών» (μετάφραση Huerta de Soto).

Η πολιτική της κεντρικής τράπεζας ως προς το χρήμα και την πίστη. Central-bank policy on money and credit.

Η μονάδα βάρους ή ονομασίας του χρήματος (νομισματική μονάδα) και η μονάδα στην οποία εκφράζονται τιμές και λογαριασμοί (λογιστική μονάδα). The unit of weight or name of money, and the unit in which prices and accounts are stated.

Όρος γλωσσαρίου: «νομισματική μονάδα» για το monetary unit· «λογιστική μονάδα» για το unit of account. Εναλλακτικές αποδόσεις: «χρηματική μονάδα» και «μονάδα λογισμού».

Το γενικά αποδεκτό μέσο ανταλλαγής· αγαθό που προέκυψε αυθόρμητα στην αγορά. The generally accepted medium of exchange.

Δείτε επίσης: μέσο ανταλλαγής · έμμεση ανταλλαγή · εμπόρευμα που λειτουργεί ως χρήμα

«Χρήμα» (money) και «νόμισμα» (currency / κέρμα, νομισματική μονάδα) χρησιμοποιούνται και οι δύο· δεν είναι ασυνέπεια, αλλά θέλουν σαφή διάκριση (η μετάφραση Huerta de Soto: «νομισματική μονάδα»).

Χρηματικά υποκατάστατα πλήρως (100%) καλυμμένα από χρήμα στα αποθεματικά του εκδότη. Money substitutes fully (100%) covered by money in the issuer’s reserves.

Όρος γλωσσαρίου: «πιστοποιητικά χρήματος». Εναλλακτική απόδοση: «χρηματικά πιστοποιητικά».

Η σχέση ανάμεσα στη ζήτηση και την προσφορά χρήματος, που καθορίζει την αγοραστική του δύναμη (Mises). The relation between the demand for and supply of money, which determines its purchasing power.

Όρος γλωσσαρίου: «χρηματική σχέση».

Απαιτήσεις άμεσα εξαργυρώσιμες σε χρήμα που κυκλοφορούν ως χρήμα (καταθέσεις, τραπεζογραμμάτια). Instantly redeemable claims on money circulating as money.

Όρος γλωσσαρίου: «χρηματικά υποκατάστατα» (όπως στην Ανθρώπινη Δράση). Στα κείμενα του ιστότοπου: «υποκατάστατα χρήματος» (εναλλακτική απόδοση, ίδια σημασία).

Η συνολική ποσότητα χρήματος σε μια οικονομία. The total quantity of money in an economy.

Η «προσφορά χρήματος» υπερισχύει· η «ποσότητα χρήματος» εμφανίζεται κυρίως σε συμφραζόμενα ποσοτικής θεωρίας. → Πρόταση: «προσφορά χρήματος» για money supply, «ποσότητα χρήματος» μόνο για quantity of money.

Η ιδέα ενός χρήματος που δεν επηρεάζει τις σχετικές τιμές και την κατανομή του πλούτου· ο Mises την απορρίπτει ως αδύνατη. The notion of money that leaves relative prices and the distribution of wealth unaffected; impossible for Mises.

Όρος γλωσσαρίου: «ουδέτερο χρήμα».

Στατιστικές έννοιες για τον «μέσο όρο» των τιμών και τη μέτρηση της αγοραστικής δύναμης του χρήματος· οι Αυστριακοί τις θεωρούν παραπλανητικές, γιατί οι τιμές δεν κινούνται ομοιόμορφα. Statistical notions of an average of prices; misleading on the Austrian view, since prices do not move uniformly.

Όρος γλωσσαρίου: «(γενικό) επίπεδο τιμών» για το price level· «αριθμοδείκτης (τιμών)» για τα index numbers. Εναλλακτική απόδοση: «δείκτης τιμών».

Η ποσότητα αγαθών που μπορεί να αγοραστεί με μία νομισματική μονάδα. The quantity of goods a monetary unit can buy.

Η τάση της συναλλαγματικής ισοτιμίας δύο νομισμάτων να εξισώνει την αγοραστική τους δύναμη· για τον Mises είναι συνέπεια της αγοραίας ανταλλαγής και όχι μηχανικός κανόνας. The tendency of the exchange rate between two currencies to equalize their purchasing power.

Όρος γλωσσαρίου: «ισοτιμία αγοραστικής δύναμης», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση», «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και «Τί έχει Κάνει η Κυβέρνηση στα Χρήματά μας;».

Η θεωρία ότι το επίπεδο τιμών εξαρτάται από την ποσότητα χρήματος. The theory relating price level to money quantity.

Η αμοιβή ή το κέρδος του κυρίαρχου, ή του νομισματοκοπείου, από την κοπή νομισμάτων. The fee or profit of the sovereign (or the mint) from coining money.

Όρος γλωσσαρίου: «δικαίωμα κοπής», με το αγγλικό «seigniorage» σε παρένθεση στην πρώτη χρήση. Εναλλακτική απόδοση: «κέρδος κοπής».

Χρήμα του οποίου την ποσότητα δεν μπορεί να αυξάνει αυθαίρετα το κράτος, κατά κανόνα εμπορευματικό χρήμα όπως ο χρυσός· ο Mises βλέπει την αρχή του υγιούς χρήματος ως θεσμό προστασίας της ελευθερίας. Money whose quantity government cannot arbitrarily increase, typically commodity money such as gold.

Όρος γλωσσαρίου: «υγιές χρήμα» για το sound money (Ανθρώπινη Δράση, Οικονομική Πολιτική, Menger) και «σκληρό χρήμα» για το hard money (Για μια Νέα Ελευθερία, Τί έχει Κάνει η Κυβέρνηση στα Χρήματά μας;).

Διεθνές αποθεματικό περιουσιακό στοιχείο του ΔΝΤ. An IMF international reserve asset.

Η el.wikipedia έχει «Ειδικά δικαιώματα ανάληψης»· ο ιστότοπος «Ειδικά Δικαιώματα Συναλλαγής». → Πρόταση: «Ειδικά Δικαιώματα Ανάληψης» (καθιερωμένη ονομασία).

Χρήμα σε μορφή πολύτιμου μετάλλου (χρυσά ή ασημένια νομίσματα)· η «αναστολή πληρωμών σε μεταλλικό χρήμα» σημαίνει ότι οι τράπεζες παύουν να εξαργυρώνουν τα γραμμάτιά τους σε μέταλλο. Money in the form of precious metal; suspending specie payments ends redemption in metal.

Όρος γλωσσαρίου: «μεταλλικό χρήμα»· suspension of specie payments: «αναστολή πληρωμών σε μεταλλικό χρήμα». Το «σε είδος» σημαίνει in kind και δεν αποδίδει το specie.

Ο μέσος αριθμός των φορών που μια νομισματική μονάδα αλλάζει χέρια σε ορισμένο διάστημα· ο Mises και ο Rothbard την απορρίπτουν ως μηχανιστική έννοια της ποσοτικής θεωρίας. The average number of times a unit of money changes hands in a period; rejected by Mises and Rothbard as a mechanistic notion.

Όρος γλωσσαρίου: «ταχύτητα κυκλοφορίας (του χρήματος)», όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Η απόδειξη που εκδίδει μια αποθήκη χρήματος (τράπεζα) για χρυσό ή χρήμα που της κατατέθηκε για φύλαξη· όταν εκδίδεται χωρίς κάλυψη είναι «ψευδής» απόδειξη. A receipt for money (gold) deposited for safekeeping; issued without backing it is a pseudo-receipt.

Όρος γλωσσαρίου: «αποθετήρια απόδειξη». Εναλλακτικές αποδόσεις στα κείμενα του ιστότοπου: «αποδείξεις αποθήκης» και «αποθετήριοι τίτλοι».

Μη αυστριακή θεωρία που αποδίδει τις διακυμάνσεις των επενδύσεων σε μεταβολές της καταναλωτικής ζήτησης· ο Rothbard την ανασκευάζει. A non-Austrian theory tracing swings in investment to changes in consumer demand; refuted by Rothbard.

Όρος γλωσσαρίου: «αρχή της επιτάχυνσης». Εναλλακτική απόδοση: «επιταχυντής» (accelerator).

Η θεωρία Mises–Hayek ότι οι κύκλοι προκύπτουν από τεχνητή μείωση του επιτοκίου μέσω πιστωτικής επέκτασης. The Mises–Hayek theory that cycles arise from artificially lowered interest rates.

Η φάση ψευδούς ευημερίας που προκαλεί η πιστωτική επέκταση. The phase of apparent prosperity induced by credit expansion.

Όρος γλωσσαρίου: «άνθηση» (και «οικονομική/πιστωτική/τεχνητή άνθηση»). Στον ιστότοπο εμφανίζεται και το αγγλικό «boom» στα «credit boom», «boom-bust cycles», «πληθωριστικό boom». Για το crack-up boom βλ. το ξεχωριστό λήμμα («καταστροφική ανατιμητική έκρηξη»).

Η περιοδική εναλλαγή ανόδου (άνθησης) και κρίσης/ύφεσης. Κατά την αυστριακή θεωρία οφείλεται στην πιστωτική επέκταση. Recurrent alternation of boom and bust; on the Austrian view caused by credit expansion.

Η φάση διόρθωσης όπου αποκαλύπτονται οι εσφαλμένες επενδύσεις. The correction phase where malinvestments are revealed.

Όρος γλωσσαρίου: «κρίση» για το bust (η φάση που ακολουθεί την άνθηση)· «ύφεση» για το recession· «βαθιά ύφεση» για το depression (η Great Depression: «Μεγάλη Ύφεση»). Εξαίρεση: η «Ανθρώπινη Δράση» κρατά «ύφεση» και για το depression· σε όλα τα άλλα κείμενα το depression αποδίδεται «βαθιά ύφεση». Εναλλακτική απόδοση για το bust: «κατάρρευση», που μένει για το collapse· οι μορφές «καθοδική φάση» και «(οικονομική) κάμψη» αποφεύγονται.

Η νέα ποσότητα χρήματος ωφελεί πρώτα όσους τη λαμβάνουν πρώτοι. New money benefits first recipients.

Κεϋνσιανά εργαλεία: η σχέση κατανάλωσης και εισοδήματος, και ο συντελεστής με τον οποίο μια αύξηση των δαπανών υποτίθεται ότι πολλαπλασιάζει το εισόδημα· ο Rothbard τα απορρίπτει. Keynesian tools relating consumption to income and multiplying spending into income; rejected by Rothbard.

Όρος γλωσσαρίου: «συνάρτηση κατανάλωσης / πολλαπλασιαστής».

Η τελική, ανεξέλεγκτη φάση ενός πληθωρισμού που συνεχίζεται: όταν το κοινό καταλάβει ότι η αύξηση της ποσότητας χρήματος δεν θα σταματήσει, σπεύδει να ξεφορτωθεί το χρήμα αγοράζοντας οτιδήποτε, οι τιμές εκτινάσσονται και το νόμισμα καταρρέει (Mises). The final runaway phase of continued inflation: people flee from money into real goods and the currency collapses.

Όρος γλωσσαρίου: «καταστροφική ανατιμητική έκρηξη», με το αγγλικό «(crack-up boom)» σε παρένθεση στην πρώτη εμφάνιση (όπως στην Ανθρώπινη Δράση). Εναλλακτική απόδοση στα κείμενα του ιστότοπου: «κραχ-μπουμ». Πρόκειται για την τελική φυγή από το χρήμα που καταλήγει σε κατάρρευση του νομίσματος, όχι για τον κύκλο άνθησης και κρίσης (boom and bust)· να αποφεύγεται η απόδοση «άνθηση-κατάρρευση».

Η μείωση της κατανάλωσης ορισμένων λόγω της πιστωτικής επέκτασης, που μεταφέρει πόρους σε επενδύσεις. Reduction in consumption caused by credit expansion.

Όρος γλωσσαρίου: «αναγκαστική αποταμίευση» (όπως στην Ανθρώπινη Δράση). Στα κείμενα Rothbard του ιστότοπου εμφανίζεται και «καταναγκαστική αποταμίευση» (και οι δύο στο ίδιο κείμενο).

Η θεωρία ότι η κρατική δαπάνη και ο ελλειμματικός προϋπολογισμός προάγουν την απασχόληση και την ευημερία. The doctrine that public spending and deficits promote prosperity.

Όρος γλωσσαρίου: «κεϋνσιανισμός»· επίθετο και πρόσωπο «κεϋνσιανός» (με -ϋ-). Η γραφή «κεϊνσιανός» είναι εναλλακτική ορθογραφία.

Κεϋνσιανή έννοια: η επιθυμία διακράτησης χρήματος αντί για τοκοφόρα στοιχεία, που κατά τον Keynes καθορίζει το επιτόκιο· ο Rothbard δείχνει ότι το επιτόκιο καθορίζεται από τη χρονική προτίμηση. Keynes’s desire to hold money rather than interest-bearing assets, which he held to determine the rate of interest.

Όρος γλωσσαρίου: «προτίμηση ρευστότητας», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Επενδύσεις που κατευθύνθηκαν σε παραγωγικές διαδικασίες που δεν ανταποκρίνονται στις πραγματικές προτιμήσεις και αποταμιεύσεις. Investments misdirected by artificial credit.

«Εσφαλμένες επενδύσεις» κυριαρχεί (και στην Ανθρώπινη Δράση)· η μετάφραση Huerta de Soto έχει «κακές προσαρμογές», το epixeiro.gr «εσφαλμένη κατανομή κεφαλαίων».

Η αρχική αγοραστική δύναμη του χρήματος προέρχεται από την προηγούμενη ζήτησή του ως εμπορεύματος. Money's purchasing power traces back to its commodity value.

Όρος γλωσσαρίου: «θεώρημα παλινδρόμησης» (ιστότοπος και Ανθρώπινη Δράση). Η μετάφραση Huerta de Soto (Διπλογραφία 2024) αποδίδει «θεώρημα της ανάδρασης για την αγοραστική δύναμη του χρήματος» (εναλλακτική απόδοση).

Η προσφορά δημιουργεί τη δική της ζήτηση· η παραγωγή χρηματοδοτεί την κατανάλωση. Supply constitutes demand.

Η el.wikipedia μεταγράφει «Νόμος του Σε»· ο ιστότοπος διατηρεί το «Say» με λατινικούς χαρακτήρες. → Πρόταση: «νόμος του Say (Σε)» στην πρώτη εμφάνιση.

Συμφωνία παραγωγών για περιορισμό της παραγωγής ή των τιμών. An agreement among producers to limit output or prices.

Η θεωρία των ανταλλαγών της αγοράς· κλάδος της πραξεολογίας. The theory of market exchanges, a branch of praxeology.

Δείτε επίσης: πραξεολογία · ανταλλαγή · αγορά (γενικά)

Η αντιπαλότητα των δρώντων στην προσπάθεια να εξυπηρετήσουν τους καταναλωτές. Rivalry among actors to serve consumers.

Οι καταναλωτές καθορίζουν τελικά τι θα παραχθεί. Consumers ultimately determine what is produced.

Η ανάλυση της δράσης ενός απομονωμένου ατόμου (του Ροβινσώνα Κρούσου), από την οποία ο Rothbard ξεκινά για να εξηγήσει τις κατηγορίες της δράσης πριν από την ανταλλαγή. The analysis of an isolated actor (Robinson Crusoe), Rothbard’s starting point before exchange.

Όρος γλωσσαρίου: «οικονομική του Crusoe», με το όνομα σε λατινικούς χαρακτήρες, όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Ο πίνακας των ποσοτήτων που ζητούνται ή προσφέρονται σε κάθε τιμή (schedule) και η γραφική του παράσταση (curve). The table of quantities demanded or supplied at each price, and its graph.

Όρος γλωσσαρίου: «πίνακας ζήτησης / προσφοράς» για το schedule· «καμπύλη ζήτησης / προσφοράς» για το curve. Εναλλακτική απόδοση για το schedule: «κλίμακα ζήτησης», που αποφεύγεται.

Η αύξηση της παραγωγής αγαθών λόγω συσσώρευσης κεφαλαίου. Increase in output due to capital accumulation.

Όρος γλωσσαρίου: «(οικονομική) ανάπτυξη», όπως στο γλωσσάρι της Τράπεζας της Ελλάδος και στην el.wikipedia. Εναλλακτική απόδοση στα κείμενα του ιστότοπου: «οικονομική μεγέθυνση».

Η εθελοντική μεταβίβαση αγαθών με αμοιβαίο όφελος. Voluntary mutually beneficial transfer of goods.

Η ποσότητα ενός αγαθού που ανταλλάσσεται με μια μονάδα άλλου· η «τιμή» στην άμεση ανταλλαγή. The quantity of one good exchanged for a unit of another; the “price” in direct exchange.

Όρος γλωσσαρίου: «σχέση ανταλλαγής». Εναλλακτικές αποδόσεις: «αναλογία ανταλλαγής», «λόγος ανταλλαγής».

Οφέλη ή κόστη που η δράση ενός ατόμου επιφέρει σε τρίτους χωρίς ανταλλαγή· κατά τον Mises και τον Rothbard οι αρνητικές εξωτερικές επιδράσεις είναι ζήτημα ορισμού και προστασίας των δικαιωμάτων ιδιοκτησίας. Benefits or costs that one person’s action imposes on others without exchange; for Mises and Rothbard a matter of property rights.

Όρος γλωσσαρίου: «εξωτερικές οικονομίες» για το external economies, «εξωτερικά οφέλη / εξωτερικό κόστος» για τα external benefits / costs (Ανθρώπινη Δράση, Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος) και «εξωτερικότητες» για το externalities (Δημοκρατία).

Η τιμή που θα επικρατούσε στην τελική κατάσταση ηρεμίας· νοητή κατασκευή, που στην πραγματικότητα δεν επιτυγχάνεται ποτέ. The price that would prevail in the final state of rest; never actually reached.

Όρος γλωσσαρίου: «τελική τιμή».

Όποιος ωφελείται από ένα αγαθό χωρίς να πληρώνει γι’ αυτό· το επιχείρημα που χρησιμοποιείται για να δικαιολογηθεί η κρατική παροχή «δημόσιων αγαθών». One who benefits from a good without paying for it; the argument used to justify state provision of public goods.

Όρος γλωσσαρίου: «λαθρεπιβάτης», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Εναλλακτική απόδοση: «τζαμπατζής», σε ένα χωρίο της «Δημοκρατίας».

Η μεταφορά του Smith για την αυθόρμητη συντονιστική λειτουργία της αγοράς. Smith's metaphor for the market's spontaneous coordination.

Η γνώση είναι διάσπαρτη στην κοινωνία και δεν μπορεί να συγκεντρωθεί (Hayek). Knowledge is dispersed and cannot be centralized.

Ένωση μισθωτών που επιδιώκει υψηλότερους μισθούς με συλλογική πίεση· για τον Mises οι μισθοί που επιβάλλουν τα συνδικάτα πάνω από το επίπεδο της αγοράς προκαλούν ανεργία. A workers’ association seeking higher wages by collective pressure; above-market union wages cause unemployment.

Όρος γλωσσαρίου: «συνδικάτο»· επίθετο «συνδικαλιστικός». Εναλλακτική απόδοση: «σωματείο / σωματειακός».

Οι φυσικοί πόροι ως παραγωγικός συντελεστής. Natural resources as factor of production.

Ο παραγωγός του οποίου το κόστος μόλις που καλύπτεται από την τιμή της αγοράς· είναι ο πρώτος που σταματά να παράγει όταν η τιμή πέσει ή όταν το κράτος επιβάλει ανώτατη τιμή κάτω από την τιμή της αγοράς. Γι’ αυτό, κατά Mises, ο έλεγχος τιμών φέρνει λιγότερο, όχι περισσότερο, αγαθό στην αγορά. The producer whose costs are just covered by the market price; the first to stop producing when the price falls or a price ceiling is imposed.

Δείτε επίσης: ανώτατες τιμές · ζημία · κέρδος · οριακή παραγωγικότητα · κόστος ευκαιρίας

Στα βιβλία του Mises (Ανθρώπινη Δράση, Οικονομική Πολιτική, Σχεδιασμένο Χάος) η απόδοση είναι σταθερά «οριακός παραγωγός» (αγγλ. marginal producer)· το Σχεδιασμένο Χάος γράφει και «οριακές γεωργικές εκμεταλλεύσεις». Ο Rothbard, στο «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος» και στο δοκίμιο «Δυαδική Παρέμβαση: Η Φορολογία», μιλά για «οριακές επιχειρήσεις» (marginal firms), τις επιχειρήσεις «υψηλού κόστους» που μόλις και μετά βίας παραμένουν σε λειτουργία, και για «υπεροριακές» όσες έχουν χαμηλότερο κόστος· κατά τον Rothbard, και η οριακή επιχείρηση αποφέρει κάποιο μικρό εισόδημα, όχι ακριβώς μηδέν. «Υποοριακός» είναι ο παραγωγός που δεν καλύπτει το κόστος του στην τιμή της αγοράς και μένει εκτός, εκτός αν τον κρατήσει μια επιδότηση ή προστασία (Ανθρώπινη Δράση). Δεν πρέπει να συγχέεται με την «οριακή παραγωγικότητα».

Σύστημα κοινωνικής οργάνωσης βασισμένο στην ιδιωτική ιδιοκτησία και την ελεύθερη ανταλλαγή. A system of social organization based on private ownership.

Το σύνολο των εθελοντικών ανταλλαγών· διαδικασία, όχι τόπος. The nexus of voluntary exchanges; a process, not a place.

Νομικό κατώτατο όριο μισθού. A legal wage floor.

Αποκλειστικός έλεγχος· για Rothbard μόνο όταν επιβάλλεται με προνόμιο του κράτους. Exclusive control; for Rothbard only state-granted privilege.

Το πρόσθετο εισόδημα που αποκτά ο κάτοχος μονοπωλιακού προνομίου ή ο ιδιοκτήτης ενός μοναδικού συντελεστή όταν περιορίζει την προσφορά για να πετύχει υψηλότερη τιμή. The extra income a holder of a monopoly privilege or unique factor gains by restricting supply.

Όρος γλωσσαρίου: «μονοπωλιακό όφελος», η συχνότερη μορφή στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος». Εναλλακτική απόδοση στο ίδιο βιβλίο: «μονοπωλιακά κέρδη».

Η τιμή που οφείλεται σε περιορισμό της προσφοράς· κατά Mises/Rothbard έννοια που ισχύει μόνο υπό μονοπωλιακό προνόμιο. A price above the competitive level due to restricted supply.

Η αναλογία ανταλλαγής στην οποία πραγματοποιείται μια ανταλλαγή· ιστορικό γεγονός, όχι «αντικειμενική» ποσότητα. The ratio at which an exchange occurs.

Νομικά επιβαλλόμενα όρια τιμών· οδηγούν σε ελλείψεις ή πλεονάσματα. Legally imposed price limits; cause shortages or surpluses.

Η πώληση του ίδιου αγαθού σε διαφορετικές τιμές σε διαφορετικούς αγοραστές. Selling the same good at different prices to different buyers.

Όρος γλωσσαρίου: «διάκριση τιμών», όπως στη μετάφραση «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος».

Νεοκλασικά πρότυπα ανταγωνισμού, με πολλούς πανομοιότυπους παραγωγούς ή με «διαφοροποιημένα» προϊόντα· ο Rothbard τα απορρίπτει υπέρ του ανταγωνισμού ως διαδικασίας. Neoclassical models of competition, rejected by Rothbard in favor of competition as a process.

Όρος γλωσσαρίου: «καθαρός / τέλειος / μονοπωλιακός ανταγωνισμός».

Θεωρητικό πρότυπο αγοράς χωρίς παρεμβάσεις. The theoretical market without intervention.

Αμοιβή για τη χρήση γης ή άλλου μέσου παραγωγής. Payment for the use of land or another factor.

Όρος γλωσσαρίου: «μίσθωμα» για την ευρεία έννοια του rent (η τιμή για τη χρήση των υπηρεσιών κάθε συντελεστή παραγωγής, όπως στον Rothbard), με σημείωση του μεταφραστή στην πρώτη τεχνική χρήση. Εναλλακτική απόδοση: «πρόσοδος», που χρησιμοποιούν τα κείμενα του ιστότοπου και η Ανθρώπινη Δράση και που μένει για την κλασική (ρικαρδιανή) έγγεια πρόσοδο. Το «ενοίκιο» αφορά μόνο το ενοίκιο κατοικίας.

Η ζήτηση του κατόχου ενός αποθέματος να κρατήσει μέρος του αντί να το πουλήσει (ζήτηση παρακράτησης)· μαζί με τη ζήτηση των αγοραστών συνθέτει τη συνολική ζήτηση διακράτησης του αποθέματος. The seller’s demand to keep part of his own stock; with buyers’ demand it makes up the total demand to hold the stock.

Όρος γλωσσαρίου: «ζήτηση παρακράτησης» για το reservation demand· «συνολική ζήτηση διακράτησης» για το total demand to hold. Το «ζήτηση διακράτησης» μένει μόνο για τη συνολική ζήτηση και δεν αποδίδει το reservation demand.

Έλλειψη ή πλεόνασμα προκαλούμενο από ελεγχόμενες τιμές. Excess demand or supply under controlled prices.

Η τάξη που προκύπτει από ανθρώπινη δράση χωρίς κεντρικό σχεδιασμό (Hayek). Order arising without central design (Hayek).

Η οργανωμένη αγορά όπου αγοράζονται και πωλούνται μετοχές· αποτιμά διαρκώς το κεφάλαιο των επιχειρήσεων. The organized market for shares; it continuously appraises firms’ capital.

Όρος γλωσσαρίου: «χρηματιστήριο». Εναλλακτική απόδοση: «αγορά μετοχών» (μένει για το share market).

Οι δυνάμεις της αγοράς που προσδιορίζουν τις τιμές. Market forces that determine prices.

Και οι δύο σειρές λέξεων στον ιστότοπο· η Ανθρώπινη Δράση προτιμά «ζήτηση και προσφορά». → Πρόταση: «προσφορά και ζήτηση» (η συνηθέστερη ελληνική σειρά).

Η αναγκαστική απόσπαση περιουσίας από το κράτος. Compulsory levy by the state.

Η εθελούσια ή αναγκαστική (λόγω κατώτατων μισθών) απουσία απασχόλησης. Absence of employment.

Η αγορά χωρίς βίαιη παρέμβαση του κράτους ή άλλων· αντίθετο της παρεμποδιζόμενης οικονομίας της αγοράς. The market free of violent intervention; the opposite of the hampered market economy.

Όρος γλωσσαρίου: «ανεμπόδιστη αγορά» (ανεμπόδιστη οικονομία της αγοράς). Εναλλακτική απόδοση: «ελεύθερη αγορά», στον κοινό λόγο.

Η τιμή της εργασίας· προσδιορίζεται από την οριακή παραγωγικότητα. The price of labor.

Τίτλος έργου του Mises για τα ψυχολογικά αίτια της απέχθειας προς τον καπιταλισμό. Title of Mises's 1956 book.

Η έντυπη ελληνική έκδοση φέρει τίτλο «Αντικαπιταλισμός» (Καράμπελας, Παπαδόπουλος 2014)· ο ιστότοπος: «Αντικαπιταλιστική Νοοτροπία».

Εκμετάλλευση διαφορών τιμής μεταξύ αγορών. Exploiting price differences across markets.

Η διοίκηση που δεν έχει λογαριασμό κερδών-ζημιών και λειτουργεί με κανόνες. Management by rules without profit-and-loss.

Σύστημα βασισμένο στην ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής και την ελεύθερη αγορά. A system based on private property and the free market.

Όρος γλωσσαρίου για το capitalist: «κεφαλαιούχος». Στα κείμενα του ιστότοπου εμφανίζονται και «καπιταλιστής» (εναλλακτική απόδοση) και, σε ένα μόνο κείμενο, «κεφαλαιοκράτης» (προς αποφυγή).

Η χρήση των χρηματικών τιμών για σύγκριση κόστους και εσόδων· αδύνατη χωρίς ιδιωτική ιδιοκτησία των μέσων παραγωγής. Use of money prices to compare costs and revenues.

Ο δρων που αναλαμβάνει την αβεβαιότητα του μέλλοντος, με στόχο το κέρδος· ο ρόλος είναι εγγενής σε κάθε δράση. The actor viewed under the aspect of uncertainty and profit-seeking.

Η λειτουργία της πρόβλεψης και ανάληψης ρίσκου στην αγορά. The entrepreneurial function.

Η αρχή ότι η συνεργασία είναι ωφέλιμη ακόμη και για τον υποδεέστερο εταίρο. Cooperation benefits even the less capable partner.

Όρος γλωσσαρίου: «νόμος της συνεργασίας», όπως στην «Ανθρώπινη Δράση» (ο ρικαρδιανός νόμος του Mises). Εναλλακτική απόδοση: «νόμος του συνεταιρισμού», στον τίτλο της σχετικής ενότητας της «Ανθρώπινης Δράσης» («Ο ρικαρδιανός νόμος του συνεταιρισμού») και στο κείμενο του Hoppe στον ιστότοπο, όπου σημείωση του μεταφραστή δίνει και τη μορφή «νόμος της συνεργασίας».

Η τιμωρία της λανθασμένης πρόβλεψης. The penalty for misjudging the future.

Ο υπολογισμός σε χρηματικές τιμές· το εργαλείο του οικονομικού υπολογισμού. Calculation in terms of money prices.

Στην «Ανθρώπινη Δράση»: «χρηματικός υπολογισμός»· στη σελίδα κυριαρχεί «οικονομικός υπολογισμός» (economic calculation).

Βάση της αγοράς και του οικονομικού υπολογισμού. The foundation of the market economy.

Η διαφορά μεταξύ εσόδων και δαπανών· αμοιβή της ορθής πρόβλεψης. Return for correct anticipation of the future.

Στον Mises: ο πρωτοπόρος επιχειρηματίας που ξεκινά νέα εγχειρήματα. In Mises: the enterprising pioneer.

Όρος γλωσσαρίου: «προωθητής» (ο επιχειρηματίας που ξεκινά, οργανώνει και χρηματοδοτεί νέα εγχειρήματα, όχι ο προωθητής πωλήσεων). Εναλλακτική απόδοση: «ιδρυτής» (ιδρυτής επιχειρήσεων), όπως σε τέσσερα χωρία της «Ανθρώπινης Δράσης», όπου η κύρια απόδοση είναι «προωθητής». Στα άλλα κείμενα του ιστότοπου το «ιδρυτής» σημαίνει founder και δεν αποδίδει αυτόν τον όρο.

Η συνεργασία μέσω καταμερισμού εργασίας· θεμέλιο της κοινωνίας και του πολιτισμού. Cooperation through division of labor.

Η αδυναμία σοσιαλιστικού σχεδιασμού να υπολογίσει ορθολογικά χωρίς τιμές αγοράς. Impossibility of rational socialist planning without market prices.

Δράση που στοχεύει στην εκμετάλλευση μεταβολών τιμών. Action aimed at exploiting anticipated price changes.

Στον Rothbard: παρέμβαση που δεν περιλαμβάνει ανταλλαγή (π.χ. προσωπική βία). Rothbard: intervention not involving exchange.

Τυπολογία του Rothbard: αυτιστική / δυαδική / τριγωνική παρέμβαση.

Στον Rothbard: η παρέμβαση του κράτους που επιβάλλει μια ανταλλαγή μεταξύ κράτους και πολίτη. Rothbard: coercive exchange between state and individual.

Ελληνική απόδοση «δυαδική» για «binary».

Η συγκεντρωτική διεύθυνση της παραγωγής από την κρατική εξουσία. Centralized direction of production.

Η μαρξιστική ιδέα ότι η ιστορία είναι πάλη οικονομικών τάξεων· ο Mises δείχνει ότι στην αγορά τα συμφέροντα είναι αρμονικά, και ο Hoppe περιγράφει την πραγματική ταξική σύγκρουση ανάμεσα σε φορολογούμενους και καταναλωτές φόρων. The Marxist notion of history as a struggle of classes; Mises shows market interests to be harmonious.

Όρος γλωσσαρίου: «ταξική πάλη» για το class struggle και «ταξική σύγκρουση» για το class conflict, όπως στις μεταφράσεις «Ανθρώπινη Δράση» και «Δημοκρατία».

Η υποχρεωτική στρατιωτική θητεία· για τον Rothbard μορφή καταναγκαστικής εργασίας. Compulsory military service; for Rothbard a form of forced labor.

Όρος γλωσσαρίου: «υποχρεωτική στράτευση». Εναλλακτικές αποδόσεις: «στρατολόγηση» (όπως στο «Άνθρωπος, Οικονομία και Κράτος») και «στρατολογία».