Κόστος ευκαιρίας

Ορισμός στο Γλωσσάρι: Η αξία της καλύτερης εναλλακτικής που θυσιάζεται όταν επιλέγεται κάτι.

Με απλά λόγια

Κάθε επιλογή σημαίνει ότι αφήνουμε κάτι άλλο. Αν διαθέσουμε το Σάββατο πρωί στο διάβασμα, δεν το διαθέτουμε στο ποδόσφαιρο· αν δώσουμε 20 ευρώ για ένα βιβλίο, δεν τα δίνουμε για ένα σινεμά. Κόστος ευκαιρίας λέγεται η αξία της καλύτερης εναλλακτικής που θυσιάστηκε.

Το κόστος δεν είναι το χρηματικό ποσό καθαυτό· είναι αυτό που ο ίδιος ο άνθρωπος που επιλέγει θα προτιμούσε να είχε κάνει με τα ίδια μέσα. Γι’ αυτό το κόστος ευκαιρίας υπάρχει και όταν δεν πληρώνουμε τίποτα: μια «δωρεάν» εκδήλωση κοστίζει τον χρόνο που θα πηγαίναμε αλλού.

Παράδειγμα

Ένας μαθητής έχει δύο ώρες. Μπορεί να δουλέψει σε ένα κατάστημα για 16 ευρώ ή να διαβάσει για το διαγώνισμα. Αν διαβάσει, το κόστος ευκαιρίας είναι τα 16 ευρώ (και ό,τι θα αγόραζε με αυτά)· αν δουλέψει, είναι ο βαθμός που ελπίζει να πετύχει διαβάζοντας.

Η αυστριακή ματιάΓια την Αυστριακή Σχολή το κόστος είναι υποκειμενικό: είναι η αξία της εναλλακτικής που θυσιάζεται, όπως την εκτιμά αυτός που δρα, τη στιγμή που επιλέγει. Την ιδέα διατύπωσε ο Friedrich von Wieser. Το ίδιο σκεπτικό βρίσκεται πίσω από το «ό,τι δεν φαίνεται» του Bastiat και το «ένα μάθημα» του Henry Hazlitt: τα χρήματα που ξοδεύονται για να αντικατασταθεί ένα σπασμένο τζάμι είναι το κοστούμι που δεν αγοράστηκε. Το ίδιο ισχύει για κάθε κρατική δαπάνη: ό,τι χρηματοδοτείται από φόρους ή από νέο χρήμα στερεί πόρους από χρήσεις που οι ίδιοι οι πολίτες θα προτιμούσαν.

Στο πρωτότυπο (αγγλικά)“This is the opportunity cost of the firm’s using the product, since it equals the value product that is forgone through failure to use the factor unit elsewhere.”

Murray N. Rothbard, Man, Economy, and State with Power and Market, Chapter 7 — Production: General Pricing of the Factors · 2. Determination of the Discounted Marginal Value Product · mises.org ↗

Οι ορισμοί είναι του Γλωσσαρίου του ιστότοπου· τα παραδείγματα και η «αυστριακή ματιά» είναι ερμηνεία του Πραξεολόγου. Οι σύνδεσμοι προς εξωτερικές πηγές ανοίγουν σε νέα καρτέλα.