Οριακή χρησιμότητα

Ορισμός στο Γλωσσάρι: Η αξία της τελευταίας (οριακής) μονάδας ενός αποθέματος αγαθού, όπως την εκτιμά ο δρων· μειώνεται όσο αυξάνεται η προσφορά.

Με απλά λόγια

Δεν αποτιμούμε «το νερό» ή «το ψωμί» γενικά, αλλά μια συγκεκριμένη ποσότητα που έχουμε στη διάθεσή μας. Η αξία μιας μονάδας από ένα απόθεμα είναι η αξία της λιγότερο σημαντικής χρήσης που θα εγκαταλείπαμε αν τη χάναμε· αυτή είναι η οριακή χρησιμότητα.

Όσο περισσότερες μονάδες έχουμε, τόσο λιγότερο επείγουσες είναι οι χρήσεις που καλύπτει η τελευταία, και τόσο μικρότερη η αξία της: ο νόμος της φθίνουσας οριακής χρησιμότητας.

Παράδειγμα

Κάποιος έχει πέντε κουβάδες νερό: τον πρώτο τον πίνει, τον δεύτερο τον χρησιμοποιεί στο μαγείρεμα, τον τρίτο για να πλυθεί, τον τέταρτο για τα ζώα και τον πέμπτο για τα λουλούδια. Αν χάσει έναν κουβά, δεν θα σταματήσει να πίνει· θα αφήσει απότιστα τα λουλούδια. Γι’ αυτό το νερό, όταν αφθονεί, έχει χαμηλή τιμή, ενώ το διαμάντι, που σπανίζει, υψηλή.

Η αυστριακή ματιάΤη θεωρία διατύπωσε το 1871 ο Carl Menger, ταυτόχρονα με τους Jevons και Walras· τον όρο Grenznutzen τον καθιέρωσε ο Friedrich von Wieser. Για την Αυστριακή Σχολή η χρησιμότητα δεν μετριέται και δεν προστίθεται: ο άνθρωπος κατατάσσει τις χρήσεις σε σειρά προτίμησης. Η οριακή ανάλυση έλυσε το «παράδοξο της αξίας», που οι κλασικοί οικονομολόγοι δεν μπορούσαν να εξηγήσουν, και θεμελίωσε την υποκειμενική θεωρία της αξίας.

Στο πρωτότυπο (αγγλικά)“When faced with the problem of the value to be attached to one unit of a homogeneous supply, man decides on the basis of the value of the least important use he makes of the units of the whole supply; he decides on the basis of marginal utility.”

Ludwig von Mises, Human Action, ch. VII, §1 “The Law of Marginal Utility” · mises.org ↗

Οι ορισμοί είναι του Γλωσσαρίου του ιστότοπου· τα παραδείγματα και η «αυστριακή ματιά» είναι ερμηνεία του Πραξεολόγου. Οι σύνδεσμοι προς εξωτερικές πηγές ανοίγουν σε νέα καρτέλα.