Η πραξεολογική ματιά. Ένα τέλος είναι κανονικά η αμοιβή για μια υπηρεσία που ζήτησε όποιος το πληρώνει. Εδώ κανείς δεν τη ζήτησε. Τα 2 ευρώ υποτίθεται ότι καλύπτουν τον έλεγχο των δεδομένων, την ανάλυση κινδύνου και τους τελωνειακούς ελέγχους. Ο αγοραστής όμως ήθελε μόνο ένα προϊόν, και ο πωλητής μόνο να του το πουλήσει· αυτούς τους ελέγχους τούς επιβάλλει η Ένωση και τους χρεώνει σε όσους δεν μπορούν να τους αρνηθούν. Το κρίσιμο, ωστόσο, είναι πού πέφτει η επιβάρυνση. Το ίδιο μπλουζάκι, αγορασμένο από ηλεκτρονικό κατάστημα στην Αθήνα ή στη Λυών, δεν πληρώνει αυτό το τέλος· αγορασμένο από κατάστημα εκτός Ένωσης, πληρώνει 2 ευρώ, και ΦΠΑ πάνω στα 2 ευρώ. Μια επιβάρυνση που πέφτει μόνο στα εισαγόμενα και αφήνει ανέγγιχτα τα εγχώρια είναι δασμός, όπως κι αν ονομάζεται. Η πολιτική που προφυλάσσει με αυτόν τον τρόπο την εγχώρια παραγωγή από τον ξένο ανταγωνισμό λέγεται προστατευτισμός. Ο Ludwig von Mises εξηγεί στην «Ανθρώπινη Δράση» (Human Action) ότι για όποιον αγοράζει ο δασμός είναι απλώς ένα ακόμη κόστος, σαν τα μεταφορικά:

«Η αλήθεια είναι ότι τα άτομα, όταν δρουν υπό την ιδιότητά τους ως παραγωγών και καταναλωτών, πωλητών και αγοραστών, δεν διακρίνουν μεταξύ εγχώριας και ξένης αγοράς. Διακρίνουν μεταξύ τοπικού εμπορίου και εμπορίου με περισσότερο απομακρυσμένους τόπους, στον βαθμό στον οποίο υπεισέρχεται το κόστος μεταφοράς. Αν η κυβερνητική παρέμβαση, όπως η επιβολή δασμών, καθιστά ακριβότερες τις διεθνείς συναλλαγές, λαμβάνουν υπόψη το γεγονός αυτό με τον ίδιο τρόπο με τον οποίο λαμβάνουν υπόψη το κόστος μεταφοράς.»

Ένα «τέλος διεκπεραίωσης» λειτουργεί ακριβώς έτσι: σαν ακριβότερο ταχυδρομείο, μόνο για τα δέματα που έρχονται από έξω.

Ποιος πληρώνει; Τυπικά ο διασαφιστής. Όποιος όμως καταβάλλει έναν φόρο δεν είναι κατ’ ανάγκην εκείνος που τον επωμίζεται· το βάρος μετακυλίεται, και εδώ γρήγορα, στην τιμή ή στα μεταφορικά. Επειδή το ποσό είναι σταθερό, βαραίνει περισσότερο τα φθηνά πράγματα: σε ένα είδος των 4 ευρώ, τα 2 ευρώ είναι το μισό της τιμής του· σε ένα των 400 ευρώ, μόλις το μισό τοις εκατό. Πλήττει λοιπόν ακριβώς τις μικρές, φθηνές αγορές με τις οποίες πολλά νοικοκυριά τα βγάζουν πέρα. Και οι ωφελημένοι βρίσκονται εύκολα: οι ανταγωνιστές μέσα στην Ένωση, που τώρα έχουν απέναντί τους ακριβότερους αντιπάλους. Ο Mises, στο ίδιο έργο, το λέει χωρίς περιστροφές:

«Και εδώ, το πλέον χαρακτηριστικό παράδειγμα παρέχει ο προστατευτισμός. Η επιβολή δασμού στην εισαγωγή ενός εμπορεύματος επιβαρύνει τους καταναλωτές. Για τους εγχώριους παραγωγούς, όμως, αποτελεί όφελος.»

Ο Frédéric Bastiat είχε σατιρίσει το επιχείρημα του προστατευτισμού ήδη το 1845, στα «Οικονομικά Σοφίσματα» (Economic Sophisms), με την «Αναφορά των κηροποιών». Οι κηροποιοί ζητούν από τη Βουλή έναν νόμο που να υποχρεώνει όλους να κλείσουν παράθυρα και παντζούρια, για να προστατευθούν από τον αθέμιτο ανταγωνισμό ενός ξένου αντιπάλου που δίνει φως δωρεάν: του ήλιου. Η ιστορία υπάρχει στο site και για παιδιά: «Η αναφορά των κηροποιών». Ο Bastiat παίρνει τη λογική του προστατευτισμού και την οδηγεί ως το τέλος της. Αν τα φθηνά ξένα προϊόντα πρέπει να μένουν έξω επειδή βλάπτουν τους εγχώριους παραγωγούς, τότε πρώτος απ’ όλους πρέπει να μείνει έξω ο ήλιος, που φωτίζει δωρεάν. Το συμπέρασμα είναι παράλογο, και αυτό δείχνει ότι λάθος είναι η ίδια η λογική: το φθηνό δεν είναι απειλή· είναι όφελος για τους καταναλωτές. Ο Bastiat μάς έμαθε επίσης να κοιτάμε «τι φαίνεται και τι δεν φαίνεται» (για παιδιά: «Το σπασμένο τζάμι»). Φαίνονται τα έσοδα του τελωνείου και τα καταστήματα που γλιτώνουν από έναν ανταγωνιστή. Δεν φαίνονται οι αγορές που δεν θα γίνουν, τα 2 ευρώ που δεν θα ξοδευτούν αλλού, οι φθηνότερες επιλογές που χάνει όποιος μετράει κάθε ευρώ. Αυτό είναι το κόστος ευκαιρίας του μέτρου, και δεν γράφεται σε καμία απόδειξη. Στο έργο του «Ο Νόμος» (The Law), ο Bastiat δίνει και ένα απλό κριτήριο:

«Εξετάστε αν ο νόμος αφαιρεί από ορισμένα πρόσωπα ό,τι τους ανήκει, για να δώσει σε άλλα ό,τι δεν τους ανήκει. Εξετάστε αν ο νόμος διαπράττει, προς όφελος ενός πολίτη και εις βάρος άλλων, μια πράξη την οποία ο πολίτης αυτός δεν θα μπορούσε να διαπράξει χωρίς να τελέσει έγκλημα.»

Κανένας έμπορος στην Ευρώπη δεν θα μπορούσε να σταθεί στο τελωνείο και να κάνει κάθε δέμα των ανταγωνιστών του 2 ευρώ ακριβότερο. Με το τέλος, το κάνει το κράτος για λογαριασμό του, και ο έμπορος κερδίζει πελάτες χωρίς καν να το ζητήσει. Το όνομα «τέλος διεκπεραίωσης» αλλάζει τη λέξη, όχι το αποτέλεσμα: ο δασμός που δεν λέγεται δασμός πληρώνεται όπως όλοι οι δασμοί, από όποιον αγοράζει.