Δημόσια έργα και «θέσεις εργασίας»
Κάθε θέση που πληρώνεται από φόρους λείπει από κάπου αλλού
Πραξεολόγος

Η πλάνηΟι κρατικές δαπάνες και τα μεγάλα δημόσια έργα δημιουργούν θέσεις εργασίας και πλούτο.
Αυτό που φαίνεται
Ανακοινώνεται μια γέφυρα. Εκατοντάδες εργάτες πιάνουν δουλειά, οι εργολάβοι υπογράφουν συμβάσεις, γίνονται εγκαίνια με κορδέλες και φωτογραφίες. Όλα αυτά φαίνονται, και πιστώνονται στην κυβέρνηση.
Αυτό που δεν φαίνεται
Κάθε ευρώ της γέφυρας προήλθε από κάποιον φορολογούμενο, σήμερα με φόρους ή αύριο με δανεισμό και νέο χρήμα. Αυτός ο φορολογούμενος θα το ξόδευε ή θα το επένδυε ο ίδιος: σε ένα σπίτι, σε ένα μηχάνημα, σε μια μικρή επιχείρηση. Οι θέσεις που θα δημιουργούσε έτσι δεν θα υπάρξουν ποτέ, και κανείς δεν θα κόψει κορδέλα γι’ αυτές.
Το ερώτημα λοιπόν δεν είναι αν η γέφυρα «δίνει δουλειά», αλλά αν αξίζει περισσότερο από όσα θα είχαν φτιάξει οι ίδιοι οι πολίτες με τα ίδια χρήματα. Αυτό η κρατική δαπάνη δεν μπορεί να το ξέρει, γιατί δεν περνά από τη δοκιμή των τιμών, του κέρδους και της ζημίας. Μια κατασκευή μπορεί να είναι χρήσιμη· δεν δημιουργεί όμως πλούτο απλώς επειδή απασχολεί ανθρώπους.
Η αυστριακή ματιάΗ δημόσια δαπάνη είναι μεταφορά πόρων: ο φόρος παίρνει από αυτούς που παράγουν και δίνει σε όσους επιλέγει η πολιτική εξουσία. Όσα φαίνονται είναι οι ωφελημένοι· όσα δεν φαίνονται είναι οι επενδύσεις και οι αγορές που δεν έγιναν. Ό,τι δίνει το κράτος, το έχει πρώτα πάρει.
Στο πρωτότυπο (γαλλικά)«L’État ouvre un chemin, bâtit un palais, redresse une rue, perce un canal ; par là, il donne du travail à certains ouvriers, c’est ce qu’on voit ; mais il prive de travail certains autres ouvriers, c’est ce qu’on ne voit pas.»Μετάφραση: Πραξεολόγος«Το κράτος ανοίγει έναν δρόμο, χτίζει ένα παλάτι, ισιώνει μια οδό, σκάβει ένα κανάλι· έτσι δίνει δουλειά σε κάποιους εργάτες, αυτό είναι που φαίνεται· όμως στερεί τη δουλειά από κάποιους άλλους εργάτες, αυτό είναι που δεν φαίνεται.»
Frédéric Bastiat, «Ce qu’on voit et ce qu’on ne voit pas» (Ιούλιος 1850), κεφ. 5, «Travaux publics» · fr.wikisource.org ↗
Για περαιτέρω ανάγνωση: Per Bylund, How to Think about the Economy: A Primer (Ludwig von Mises Institute, 2022), κεφ. 9, «Regulatory Intervention» (The Seen, The Unseen, The Unrealized) · mises.org ↗ · η ελληνική μετάφραση στον ιστότοπο ετοιμάζεται
Οι όροι με υπογράμμιση ανοίγουν τον ορισμό τους από το Γλωσσάρι · όλες οι πλάνες
Οι ορισμοί είναι του Γλωσσαρίου του ιστότοπου· η εξήγηση είναι ερμηνεία του Πραξεολόγου. Όπου σημειώνεται «Μετάφραση: Πραξεολόγος», η απόδοση του αποσπάσματος είναι δική μας. Οι σύνδεσμοι προς εξωτερικές πηγές ανοίγουν σε νέα καρτέλα.