Εργαλεία30 Οκτωβρίου 2026

Ανθρώπινη Δράση: Κεφάλαιο 13: Ο ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

Ludwig von Mises · Human Action: A Treatise on Economics

Πραξεολόγος

← Κεφάλαιο 12: ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΟΥ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΟΥ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΥ Περιεχόμενα Κεφάλαιο 14: ΤΟ ΠΕΔΙΟ ΚΑΙ Η ΜΕΘΟΔΟΣ ΤΗΣ ΚΑΤΑΛΛΑΚΤΙΚΗΣ →

Ελληνικά: η μετάφραση του Πραξεολόγου, αυτούσια από τη σελίδα του κειμένου.

Αγγλικό πρωτότυπο: Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics, ebook του Foundation for Economic Education (FEE), 2016, ISBN 978-1-57246-086-7 — «Published under the Creative Commons Attribution 4.0 International License». Σελίδα της έκδοσης: fee.org/ebooks/human-action-by-ludwig-von-mises. Άδεια: CC BY 4.0.

Σε δείγμα 300 παραγράφων, οι 298 του ebook του FEE ήταν ίδιες λέξη προς λέξη με το κείμενο που ακολουθεί η μετάφραση. Το FEE δεν περιέχει μερικές ενότητες που προστέθηκαν σε μεταγενέστερες εκδόσεις (π.χ. «Η ηθική καταδίκη του κέρδους», «Διαφθορά», παράγραφοι για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο)· αυτές, όπως και οι σημειώσεις του μεταφραστή (ΣτΜ), εμφανίζονται μόνο στα ελληνικά. Οι υποσημειώσεις του αγγλικού κειμένου παραλείπονται· οι ελληνικές παραμένουν σύνδεσμοι προς τη σελίδα του βιβλίου. Οι πρόλογοι της ελληνικής έκδοσης και των εκδόσεων Scholar’s/4ης δεν περιλαμβάνονται εδώ.

Πατήστε μια παράγραφο για να φωτιστεί η αντίστοιχή της στην άλλη γλώσσα.

Ελληνικά · μετάφραση: Πραξεολόγος

English · πρωτότυπο

Κεφάλαιο 13: Ο ΧΡΗΜΑΤΙΚΟΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟΣ ΩΣ ΕΡΓΑΛΕΙΟ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ

↗ στη σελίδα του βιβλίου

XIII. MONETARY CALCULATION AS A TOOL OF ACTION

1. Ο χρηματικός υπολογισμός ως μέθοδος σκέψης

↗ στη σελίδα του βιβλίου

1. Monetary Calculation as a Method of Thinking

Ο χρηματικός υπολογισμός αποτελεί τον καθοδηγητικό αστέρα της δράσης στο πλαίσιο του κοινωνικού συστήματος του καταμερισμού της εργασίας. Είναι η πυξίδα του ανθρώπου που αναλαμβάνει παραγωγική δραστηριότητα. Προβαίνει σε υπολογισμούς προκειμένου να διακρίνει τους αποδοτικούς κλάδους της παραγωγής από τους ζημιογόνους, εκείνους που είναι πιθανό να εγκρίνουν οι κυρίαρχοι καταναλωτές από εκείνους που είναι πιθανό να αποδοκιμάσουν. Κάθε επιμέρους βήμα της επιχειρηματικής δραστηριότητας υποβάλλεται στον έλεγχο του χρηματικού υπολογισμού. Η εκ των προτέρων εξέταση της σχεδιαζόμενης δράσης μετατρέπεται σε εμπορικό προϋπολογισμό του αναμενόμενου κόστους και των αναμενόμενων εσόδων. Η αναδρομική εξακρίβωση του αποτελέσματος της παρελθούσας δράσης μετατρέπεται σε λογιστικό προσδιορισμό του κέρδους και της ζημίας.

MONETARY calculation is the guiding star of action under the social system of division of labor. It is the compass of the man embarking upon production. He calculates in order to distinguish the remunerative lines of production from the unprofitable ones, those of which the sovereign consumers are likely to approve from those of which they are likely to disapprove. Every single step of entrepreneurial activities is subject to scrutiny by monetary calculation. The premeditation of planned action becomes commercial precalculation of expected costs and expected proceeds. The retrospective establishment of the outcome of past action becomes accounting of profit and loss.

Το σύστημα του οικονομικού υπολογισμού σε χρηματικούς όρους εξαρτάται από ορισμένους κοινωνικούς θεσμούς. Μπορεί να λειτουργήσει μόνο εντός ενός θεσμικού πλαισίου καταμερισμού της εργασίας και ιδιωτικής ιδιοκτησίας των μέσων παραγωγής, στο οποίο αγαθά και υπηρεσίες όλων των τάξεων αγοράζονται και πωλούνται έναντι ενός γενικώς χρησιμοποιούμενου μέσου ανταλλαγής, δηλαδή του χρήματος.

The system of economic calculation in monetary terms is conditioned by certain social institutions. It can operate only in an institutional setting of the division of labor and private ownership of the means of production in which goods and services of all orders are bought and sold against a generally used medium of exchange, i.e., money.

Ο χρηματικός υπολογισμός είναι η μέθοδος υπολογισμού που χρησιμοποιούν οι άνθρωποι οι οποίοι δρουν στο πλαίσιο μιας κοινωνίας βασισμένης στον ιδιωτικό έλεγχο των μέσων παραγωγής. Αποτελεί εργαλείο των δρώντων ατόμων· είναι ένας τρόπος υπολογισμού που αποβλέπει στην εξακρίβωση του ιδιωτικού πλούτου και εισοδήματος, καθώς και των ιδιωτικών κερδών και ζημιών των ατόμων που δρουν για δικό τους λογαριασμό μέσα σε μια κοινωνία ελεύθερης επιχειρηματικής δραστηριότητας.¹ Όλα τα αποτελέσματά του αναφέρονται αποκλειστικά στις πράξεις ατόμων. Όταν οι στατιστικολόγοι συνοψίζουν αυτά τα αποτελέσματα, το τελικό μέγεθος απεικονίζει το άθροισμα των αυτόνομων πράξεων ενός πλήθους αυτοκατευθυνόμενων ατόμων και όχι το αποτέλεσμα της δράσης ενός συλλογικού σώματος, ενός όλου ή μιας ολότητας. Ο χρηματικός υπολογισμός είναι εντελώς ανεφάρμοστος και άχρηστος για κάθε θεώρηση που δεν εξετάζει τα πράγματα από τη σκοπιά των ατόμων. Αφορά τον υπολογισμό των κερδών των ατόμων και όχι φανταστικών «κοινωνικών» αξιών και μιας υποτιθέμενης «κοινωνικής ευημερίας».

Monetary calculation is the method of calculating employed by people acting within the frame of society based on private control of the means of production. It is a device of acting individuals; it is a mode of computation designed for ascertaining private wealth and income and private profits and losses of individuals acting on their own behalf within a free enterprise society.[1] All its results refer to the actions of individuals only. When statisticians summarize these results, the outcome shows the sum of the autonomous actions of a plurality of self-directing individuals, but not the effect of the action of a collective body, of a whole, or of a totality. Monetary calculation is entirely inapplicable and useless for any consideration which does not look at things from the point of view of individuals. It involves calculating the individuals’ profits, not imaginary “social” values and “social” welfare.

Ο χρηματικός υπολογισμός αποτελεί το κύριο μέσο σχεδιασμού και δράσης στο κοινωνικό πλαίσιο μιας κοινωνίας ελεύθερης επιχειρηματικής δραστηριότητας, η οποία κατευθύνεται και ελέγχεται από την αγορά και τις τιμές της. Αναπτύχθηκε μέσα σε αυτό το πλαίσιο και τελειοποιήθηκε βαθμιαία με τη βελτίωση του μηχανισμού της αγοράς και με τη διεύρυνση του πεδίου των πραγμάτων που αποτελούν αντικείμενο χρηματικών συναλλαγών στις αγορές. Ο οικονομικός υπολογισμός ήταν εκείνος που απέδωσε στη μέτρηση, στον αριθμό και στην αριθμητική πράξη τον ρόλο που διαδραματίζουν στον ποσοτικό και υπολογιστικό πολιτισμό μας. Οι μετρήσεις της φυσικής και της χημείας αποκτούν νόημα για την πρακτική δράση μόνο επειδή υπάρχει οικονομικός υπολογισμός. Ο χρηματικός υπολογισμός ήταν εκείνος που κατέστησε την αριθμητική εργαλείο στον αγώνα για μια καλύτερη ζωή. Παρέχει έναν τρόπο αξιοποίησης των επιτευγμάτων των εργαστηριακών πειραμάτων για την αποτελεσματικότερη δυνατή άρση της δυσφορίας.

Monetary calculation is the main vehicle of planning and acting in the social setting of a society of free enterprise directed and controlled by the market and its prices. It developed in this frame and was gradually perfected with the improvement of the market mechanism and with the expansion of the scope of things which are negotiated on markets against money. It was economic calculation that assigned to measurement, number, and reckoning the role they play in our quantitative and computing civilization. The measurements of physics and chemistry make sense for practical action only because there is economic calculation. It is monetary calculation that made arithmetic a tool in the struggle for a better life. It provides a mode of using the achievements of laboratory experiments for the most efficacious removal of uneasiness.

Ο χρηματικός υπολογισμός φθάνει στην πλήρη τελείωσή του στη λογιστική του κεφαλαίου. Προσδιορίζει τις χρηματικές τιμές των διαθέσιμων μέσων και αντιπαραβάλλει το σύνολό τους προς τις μεταβολές που επιφέρουν η δράση και η λειτουργία άλλων παραγόντων. Αυτή η αντιπαραβολή καταδεικνύει ποιες μεταβολές επήλθαν στην κατάσταση των υποθέσεων των δρώντων ανθρώπων και ποιο ήταν το μέγεθός τους· καθιστά δυνατή την εξακρίβωση της επιτυχίας και της αποτυχίας, του κέρδους και της ζημίας. Το σύστημα της ελεύθερης επιχειρηματικής δραστηριότητας ονομάστηκε «καπιταλισμός» με σκοπό την υποτίμηση και τη δυσφήμησή του. Ο όρος αυτός, ωστόσο, μπορεί να θεωρηθεί εξαιρετικά εύστοχος. Αναφέρεται στο χαρακτηριστικότερο γνώρισμα του συστήματος, στο κυριότερο πλεονέκτημά του: στον ρόλο που διαδραματίζει η έννοια του κεφαλαίου κατά τη λειτουργία του.

Monetary calculation reaches its full perfection in capital accounting. It establishes the money prices of the available means and confronts this total with the changes brought about by action and by the operation of other factors. This confrontation shows what changes occurred in the state of the acting men’s affairs, and the magnitude of those changes; it makes success and failure, profit and loss ascertainable. The system of free enterprise has been dubbed capitalism in order to deprecate and to smear it. However, this term can be considered very pertinent. It refers to the most characteristic feature of the system, its main eminence, viz. the role the notion of capital plays in its conduct.

Υπάρχουν άνθρωποι στους οποίους ο χρηματικός υπολογισμός προκαλεί αποστροφή. Δεν θέλουν να αφυπνιστούν από τις ονειροπολήσεις τους μέσω της φωνής του κριτικού λόγου. Η πραγματικότητα τους προκαλεί αποστροφή· λαχταρούν ένα βασίλειο απεριόριστων δυνατοτήτων. Αηδιάζουν από την ευτέλεια μιας κοινωνικής τάξης στην οποία τα πάντα υπολογίζονται με ακρίβεια σε δολάρια και σεντ. Αποκαλούν τη μεμψιμοιρία τους ευγενή στάση αντάξια των φίλων του πνεύματος, της ομορφιάς και της αρετής, σε αντιδιαστολή προς την ταπεινή ποταπότητα και την αχρειότητα του μπαμπιτισμού. Ωστόσο, η λατρεία της ομορφιάς και της αρετής, της σοφίας και της αναζήτησης της αλήθειας δεν παρεμποδίζεται από την ορθολογικότητα του νου που υπολογίζει και λογαριάζει. Μόνο η ρομαντική ονειροπόληση δεν μπορεί να ευδοκιμήσει σε ένα περιβάλλον νηφάλιας κριτικής. Ο ψύχραιμος υπολογιστής είναι ο αυστηρός επικριτής του εκστατικού οραματιστή.

There are people to whom monetary calculation is repulsive. They do not want to be roused from their daydreams by the voice of critical reason. Reality sickens them, they long for a realm of unlimited opportunity. They are disgusted by the meanness of a social order in which everything is nicely reckoned in dollars and pennies. They call their grumbling the noble deportment worthy of the friends of the spirit, of beauty, and virtue as opposed to the ignoble baseness and villainy of Babbittry. However, the cult of beauty and virtue, wisdom and the search for truth are not hindered by the rationality of the calculating and computing mind. It is only romantic reverie that cannot thrive in a milieu of sober criticism. The cool-headed reckoner is the stern chastiser of the ecstatic visionary.

Ο πολιτισμός μας είναι άρρηκτα συνδεδεμένος με τις μεθόδους του οικονομικού υπολογισμού. Θα κατέρρεε, αν εγκαταλείπαμε αυτό το πολυτιμότατο διανοητικό εργαλείο της δράσης. Ο Goethe είχε δίκιο όταν αποκαλούσε τη διπλογραφική λογιστική «μία από τις ωραιότερες επινοήσεις του ανθρώπινου νου».²

Our civilization is inseparably linked with our methods of economic calculation. It would perish if we were to abandon this most precious intellectual tool of acting. Goethe was right in calling bookkeeping by double entry “one of the finest inventions of the human mind.”[2]

2. Ο οικονομικός υπολογισμός και η επιστήμη της ανθρώπινης δράσης

↗ στη σελίδα του βιβλίου

2. Economic Calculation and the Science of Human Action

Η εξέλιξη του καπιταλιστικού οικονομικού υπολογισμού αποτέλεσε αναγκαία προϋπόθεση για τη συγκρότηση μιας συστηματικής και λογικά συνεκτικής επιστήμης της ανθρώπινης δράσης. Η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη κατέχουν συγκεκριμένη θέση στην εξέλιξη της ανθρώπινης ιστορίας και στη διαδικασία της επιστημονικής έρευνας. Μπορούσαν να αναδυθούν μόνο όταν ο δρων άνθρωπος είχε κατορθώσει να δημιουργήσει μεθόδους σκέψης που του επέτρεπαν να υπολογίζει τις πράξεις του.

Στην αρχή, η επιστήμη της ανθρώπινης δράσης αποτελούσε απλώς έναν επιστημονικό κλάδο που ασχολούνταν με εκείνες τις πράξεις οι οποίες μπορούν να ελεγχθούν μέσω του χρηματικού υπολογισμού. Ασχολούνταν αποκλειστικά με εκείνο που θα μπορούσαμε να αποκαλέσουμε πεδίο της οικονομικής επιστήμης υπό τη στενότερη έννοια, δηλαδή με τις πράξεις που, στο πλαίσιο μιας κοινωνίας της αγοράς, πραγματοποιούνται με τη μεσολάβηση του χρήματος.

Τα πρώτα βήματα προς την ανάπτυξή της ήταν αποσπασματικές έρευνες σχετικά με το νόμισμα, τον χρηματικό δανεισμό και τις τιμές διαφόρων αγαθών. Η γνώση που παρέχει ο νόμος του Gresham, οι πρώτες αδρομερείς διατυπώσεις της ποσοτικής θεωρίας του χρήματος —όπως εκείνες του Bodin και του Davanzati— και ο νόμος του Gregory King σηματοδοτούν την πρώτη αυγή της επίγνωσης ότι στο πεδίο της δράσης επικρατούν κανονικότητα των φαινομένων και αναπόδραστη αναγκαιότητα.

Το πρώτο περιεκτικό σύστημα οικονομικής θεωρίας, αυτό το λαμπρό επίτευγμα των κλασικών οικονομολόγων, αποτελούσε κατ’ ουσίαν θεωρία της υπολογιζόμενης δράσης. Χάρασσε εμμέσως τη διαχωριστική γραμμή μεταξύ εκείνου που πρέπει να θεωρείται οικονομικό και εκείνου που πρέπει να θεωρείται εξωοικονομικό στο σημείο όπου διαχωρίζεται η δράση που υπολογίζεται σε χρηματικούς όρους από τις άλλες μορφές δράσης. Ξεκινώντας από αυτή τη βάση, οι οικονομολόγοι ήταν αναγκασμένοι να διευρύνουν βαθμιαία το πεδίο των μελετών τους, έως ότου ανέπτυξαν τελικά ένα σύστημα που πραγματεύεται όλες τις ανθρώπινες επιλογές: μια γενική θεωρία της δράσης.

The evolution of capitalist economic calculation was the necessary condition for the establishment of a systematic and logically coherent science of human action. Praxeology and economics have a definite place in the evolution of human history and in the process of scientific research. They could only emerge when acting man had succeeded in creating methods of thinking that made it possible to calculate his actions. The science of human action was at the beginning merely a discipline dealing with those actions which can be tested by monetary calculation. It dealt exclusively with what we may call the orbit of economics in the narrower sense, that is, with those actions which within a market society are transacted by the intermediary of money. The first steps on the way to its elaboration were odd investigations concerning currency, moneylending, and the prices of various goods. The knowledge conveyed by Gresham’s Law, the first crude formulations of the quantity theory of money—such as those of Bodin and Davanzati—and the Law of Gregory King mark the first dawn of the cognition that regularity of phenomena and inevitable necessity prevail in the field of action. The first comprehensive system of economic theory, that brilliant achievement of the classical economists, was essentially a theory of calculated action. It drew implicitly the borderline between what is to be considered economic and what extra-economic along the line which separates action calculated in monetary terms from other action. Starting from this basis the economists were bound to widen step by step the field of their studies until they finally developed a system dealing with all human choices, a general theory of action.