Ανθρώπινη Δράση: Κεφάλαιο 4: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ
Ludwig von Mises · Human Action: A Treatise on Economics
Πραξεολόγος
← Κεφάλαιο 3: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥΠεριεχόμεναΚεφάλαιο 5: ΧΡΟΝΟΣ →
Ελληνικά: η μετάφραση του Πραξεολόγου, αυτούσια από τη σελίδα του κειμένου.
Αγγλικό πρωτότυπο: Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics, ebook του Foundation for Economic Education (FEE), 2016, ISBN 978-1-57246-086-7 — «Published under the Creative Commons Attribution 4.0 International License». Σελίδα της έκδοσης: fee.org/ebooks/human-action-by-ludwig-von-mises. Άδεια: CC BY 4.0.
Σε δείγμα 300 παραγράφων, οι 298 του ebook του FEE ήταν ίδιες λέξη προς λέξη με το κείμενο που ακολουθεί η μετάφραση. Το FEE δεν περιέχει μερικές ενότητες που προστέθηκαν σε μεταγενέστερες εκδόσεις (π.χ. «Η ηθική καταδίκη του κέρδους», «Διαφθορά», παράγραφοι για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο)· αυτές, όπως και οι σημειώσεις του μεταφραστή (ΣτΜ), εμφανίζονται μόνο στα ελληνικά. Οι υποσημειώσεις του αγγλικού κειμένου παραλείπονται· οι ελληνικές παραμένουν σύνδεσμοι προς τη σελίδα του βιβλίου. Οι πρόλογοι της ελληνικής έκδοσης και των εκδόσεων Scholar’s/4ης δεν περιλαμβάνονται εδώ.
Πατήστε μια παράγραφο για να φωτιστεί η αντίστοιχή της στην άλλη γλώσσα.
Στην οθόνη του κινητού τα «Αντικριστά» εμφανίζονται εναλλάξ.
Κεφάλαιο 4: ΜΙΑ ΠΡΩΤΗ ΑΝΑΛΥΣΗ ΤΗΣ ΚΑΤΗΓΟΡΙΑΣ ΤΗΣ ΔΡΑΣΗΣ
↗ στη σελίδα του βιβλίουIV. A FIRST ANALYSIS OF THE CATEGORY OF ACTION
Το αποτέλεσμα που επιδιώκεται μέσω μιας δράσης αποκαλείται σκοπός, στόχος ή επιδίωξή της. Στην καθημερινή γλώσσα οι όροι αυτοί χρησιμοποιούνται επίσης για να δηλώσουν ενδιάμεσους σκοπούς, στόχους ή επιδιώξεις· πρόκειται για σημεία στα οποία ο δρων άνθρωπος επιθυμεί να φθάσει μόνο επειδή πιστεύει ότι, υπερβαίνοντάς τα, θα επιτύχει τον έσχατο σκοπό, στόχο ή επιδίωξή του. Με την αυστηρή έννοια, ο σκοπός, ο στόχος ή η επιδίωξη κάθε δράσης είναι πάντοτε η ανακούφιση από μια αισθητή δυσφορία.
THE result sought by an action is called its end, goal, or aim. One uses these terms in ordinary speech also to signify intermediate ends, goals, or aims; these are points which acting man wants to attain only because he believes that he will reach his ultimate end, goal, or aim in passing beyond them. Strictly speaking the end, goal, or aim of any action is always the relief from a felt uneasiness.
Μέσο είναι οτιδήποτε χρησιμεύει για την επίτευξη κάποιου σκοπού, στόχου ή επιδίωξης. Τα μέσα δεν υπάρχουν ως τέτοια στο δεδομένο σύμπαν· σε αυτό το σύμπαν υπάρχουν μόνο πράγματα. Ένα πράγμα καθίσταται μέσο όταν ο ανθρώπινος λόγος σχεδιάζει να το χρησιμοποιήσει για την επίτευξη κάποιου σκοπού και η ανθρώπινη δράση πράγματι το χρησιμοποιεί για αυτόν τον σκοπό. Ο σκεπτόμενος άνθρωπος διακρίνει τη χρησιμότητα των πραγμάτων, δηλαδή την ικανότητά τους να υπηρετούν τους σκοπούς του, και ο δρων άνθρωπος τα μετατρέπει σε μέσα. Είναι πρωταρχικής σημασίας να αντιληφθούμε ότι τμήματα του εξωτερικού κόσμου καθίστανται μέσα μόνο μέσω της λειτουργίας του ανθρώπινου νου και της απόρροιάς του, της ανθρώπινης δράσης.
Τα εξωτερικά αντικείμενα, καθαυτά, αποτελούν απλώς φαινόμενα του φυσικού σύμπαντος και αντικείμενα των φυσικών επιστημών. Το ανθρώπινο νόημα και η ανθρώπινη δράση είναι εκείνα που τα μετατρέπουν σε μέσα. Η πραξεολογία δεν ασχολείται με τον εξωτερικό κόσμο, αλλά με τη συμπεριφορά του ανθρώπου απέναντί του. Η πραξεολογική πραγματικότητα δεν είναι το φυσικό σύμπαν, αλλά η συνειδητή αντίδραση του ανθρώπου στη δεδομένη κατάσταση αυτού του σύμπαντος. Η οικονομική επιστήμη δεν ασχολείται με πράγματα και απτά υλικά αντικείμενα· ασχολείται με τους ανθρώπους, με τα νοήματα που αυτοί αποδίδουν και με τις πράξεις τους. Τα αγαθά, τα εμπορεύματα, ο πλούτος και όλες οι άλλες έννοιες που αφορούν την ανθρώπινη συμπεριφορά δεν αποτελούν στοιχεία της φύσης· αποτελούν στοιχεία του ανθρώπινου νοήματος και της ανθρώπινης συμπεριφοράς. Όποιος επιθυμεί να ασχοληθεί με αυτά δεν πρέπει να τα αναζητήσει στον εξωτερικό κόσμο· πρέπει να τα αναζητήσει στο νόημα που τους αποδίδουν οι δρώντες άνθρωποι.
A means is what serves to the attainment of any end, goal, or aim. Means are not in the given universe; in this universe there exist only things. A thing becomes a means when human reason plans to employ it for the attainment of some end and human action really employs it for this purpose. Thinking man sees the serviceableness of things, i.e., their ability to minister to his ends, and acting man makes them means. It is of primary importance to realize that parts of the external world become means only through the operation of the human mind and its offshoot, human action. External objects are as such only phenomena of the physical universe and the subject matter of the natural sciences. It is human meaning and action which transform them into means. Praxeology does not deal with the external world, but with man’s conduct with regard to it. Praxeological reality is not the physical universe, but man’s conscious reaction to the given state of this universe. Economics is not about things and tangible material objects; it is about men, their meanings and actions. Goods, commodities, and wealth and all the other notions of conduct are not elements of nature; they are elements of human meaning and conduct. He who wants to deal with them must not look at the external world; he must search for them in the meaning of acting men.
Η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη δεν ασχολούνται με το ανθρώπινο νόημα και την ανθρώπινη δράση όπως θα έπρεπε να είναι ή όπως θα ήταν αν όλοι οι άνθρωποι εμπνέονταν από μια απολύτως έγκυρη φιλοσοφία και διέθεταν τέλεια τεχνολογική γνώση. Για έννοιες όπως η απόλυτη εγκυρότητα και η παντογνωσία δεν υπάρχει θέση στο πλαίσιο μιας επιστήμης της οποίας αντικείμενο είναι ο άνθρωπος που υπόκειται σε σφάλματα. Σκοπός είναι οτιδήποτε επιδιώκουν οι άνθρωποι. Μέσο είναι οτιδήποτε οι δρώντες άνθρωποι θεωρούν ως τέτοιο.
Praxeology and economics do not deal with human meaning and action as they should be or would be if all men were inspired by an absolutely valid philosophy and equipped with a perfect knowledge of technology. For such notions as absolute validity and omniscience there is no room in the frame of a science whose subject matter is erring man. An end is everything which men aim at. A means is everything which acting men consider as such.
Έργο της επιστημονικής τεχνολογίας και της θεραπευτικής είναι να καταρρίπτουν τα σφάλματα στα αντίστοιχα πεδία τους. Έργο της οικονομικής επιστήμης είναι να αποκαλύπτει τις εσφαλμένες θεωρίες στο πεδίο της κοινωνικής δράσης. Αν, όμως, οι άνθρωποι δεν ακολουθούν τις υποδείξεις της επιστήμης, αλλά παραμένουν προσκολλημένοι στις εσφαλμένες προκαταλήψεις τους, τα σφάλματα αυτά αποτελούν πραγματικότητα και πρέπει να εξετάζονται ως τέτοια. Οι οικονομολόγοι θεωρούν τον συναλλαγματικό έλεγχο απρόσφορο για την επίτευξη των σκοπών που επιδιώκουν όσοι καταφεύγουν σε αυτόν. Αν, όμως, η κοινή γνώμη δεν εγκαταλείψει τις πλάνες της και οι κυβερνήσεις προσφύγουν, κατά συνέπεια, στον συναλλαγματικό έλεγχο, η πορεία των γεγονότων καθορίζεται από αυτή τη στάση.
Η σύγχρονη ιατρική θεωρεί μύθο τη θεωρία περί των θεραπευτικών ιδιοτήτων του μανδραγόρα. Όσο, όμως, οι άνθρωποι θεωρούσαν αληθινό αυτόν τον μύθο, ο μανδραγόρας αποτελούσε οικονομικό αγαθό και καταβάλλονταν τιμές για την απόκτησή του. Όταν ασχολείται με τις τιμές, η οικονομική επιστήμη δεν εξετάζει τι είναι τα πράγματα στα μάτια άλλων ανθρώπων, αλλά μόνο τι είναι σύμφωνα με το νόημα που τους αποδίδουν εκείνοι οι οποίοι επιδιώκουν να τα αποκτήσουν. Διότι ασχολείται με πραγματικές τιμές, οι οποίες καταβάλλονται και εισπράττονται σε πραγματικές συναλλαγές, και όχι με τις τιμές που θα διαμορφώνονταν αν οι άνθρωποι ήταν διαφορετικοί από ό,τι πράγματι είναι.
It is the task of scientific technology and therapeutics to explode errors in their respective fields. It is the task of economics to expose erroneous doctrines in the field of social action. But if men do not follow the advice of science, but cling to their fallacious prejudices, these errors are reality and must be dealt with as such. Economists consider foreign exchange control as inappropriate to attain the ends aimed at by those who take recourse to it. However, if public opinion does not abandon its delusions and governments consequently resort to foreign exchange control, the course of events is determined by this attitude. Present-day medicine considers the doctrine of the therapeutic effects of mandrake as a fable. But as long as people took this fable as truth, mandrake was an economic good and prices were paid for its acquisition. In dealing with prices economics does not ask what things are in the eyes of other people, but only what they are in the meaning of those intent upon getting them. For it deals with real prices, paid and received in real transactions, not with prices as they would be if men were different from what they really are.
Τα μέσα είναι αναγκαστικά πάντοτε περιορισμένα, δηλαδή σπάνια σε σχέση με τις υπηρεσίες για τις οποίες επιθυμεί να τα χρησιμοποιήσει ο άνθρωπος. Αν δεν συνέβαινε αυτό, δεν θα υπήρχε καμία δράση σε σχέση με αυτά. Όπου ο άνθρωπος δεν περιορίζεται από την ανεπαρκή ποσότητα των διαθέσιμων πραγμάτων, δεν υπάρχει ανάγκη για οποιαδήποτε δράση.
Means are necessarily always limited, i.e., scarce with regard to the services for which man wants to use them. If this were not the case, there would not be any action with regard to them. Where man is not restrained by the insufficient quantity of things available, there is no need for any action.
Συνηθίζεται να αποκαλείται ο σκοπός «έσχατο αγαθό» και τα μέσα «αγαθά». Χρησιμοποιώντας αυτή την ορολογία, οι οικονομολόγοι συνήθιζαν να σκέπτονται κυρίως ως τεχνολόγοι και όχι ως πραξεολόγοι. Διέκριναν μεταξύ ελεύθερων και οικονομικών αγαθών. Αποκαλούσαν ελεύθερα αγαθά εκείνα τα πράγματα τα οποία, επειδή είναι διαθέσιμα σε πλεονάζουσα αφθονία, δεν χρειάζεται να αποτελούν αντικείμενο οικονομικής διαχείρισης. Τέτοια αγαθά, όμως, δεν αποτελούν αντικείμενο οποιασδήποτε δράσης. Αποτελούν γενικές προϋποθέσεις της ανθρώπινης ευημερίας· είναι μέρη του φυσικού περιβάλλοντος μέσα στο οποίο ζει και δρα ο άνθρωπος. Μόνο τα οικονομικά αγαθά αποτελούν το υπόστρωμα της δράσης. Μόνο αυτά εξετάζονται από την οικονομική επιστήμη.
It is customary to call the end the ultimate good and the means goods. In applying this terminology economists mainly used to think as technologists and not as praxeologists. They differentiated between free goods and economic goods. They called free goods things available in superfluous abundance which man does not need to economize. Such goods are, however, not the object of any action. They are general conditions of human welfare; they are parts of the natural environment in which man lives and acts. Only the economic goods are the substratum of action. They alone are dealt with in economics.
Τα οικονομικά αγαθά που είναι αφ’ εαυτών κατάλληλα να ικανοποιούν άμεσα ανθρώπινες ανάγκες και των οποίων η χρησιμότητα δεν εξαρτάται από τη συνεργασία άλλων οικονομικών αγαθών αποκαλούνται καταναλωτικά αγαθά ή αγαθά πρώτης τάξεως. Τα μέσα που μπορούν να ικανοποιούν ανάγκες μόνο έμμεσα, όταν συμπληρώνονται από τη συνεργασία άλλων αγαθών, αποκαλούνται παραγωγικά αγαθά, συντελεστές παραγωγής ή αγαθά περισσότερο απομακρυσμένης ή ανώτερης τάξεως. Οι υπηρεσίες που παρέχει ένα παραγωγικό αγαθό συνίστανται στην παραγωγή, μέσω της συνεργασίας συμπληρωματικών παραγωγικών αγαθών, ενός προϊόντος. Το προϊόν αυτό μπορεί να είναι καταναλωτικό αγαθό· μπορεί επίσης να είναι ένα παραγωγικό αγαθό το οποίο, όταν συνδυαστεί με άλλα παραγωγικά αγαθά, θα επιφέρει τελικά την παραγωγή ενός καταναλωτικού αγαθού.
Είναι δυνατό να διανοηθούμε τα παραγωγικά αγαθά ως διατεταγμένα σε τάξεις ανάλογα με την εγγύτητά τους προς το καταναλωτικό αγαθό για την παραγωγή του οποίου μπορούν να χρησιμοποιηθούν. Τα παραγωγικά αγαθά που βρίσκονται πλησιέστερα στην παραγωγή ενός καταναλωτικού αγαθού κατατάσσονται στη δεύτερη τάξη· εκείνα που χρησιμοποιούνται για την παραγωγή αγαθών δεύτερης τάξεως κατατάσσονται, αντιστοίχως, στην τρίτη τάξη, και ούτω καθεξής.
Economic goods which in themselves are fitted to satisfy human wants directly and whose serviceableness does not depend on the cooperation of other economic goods, are called consumers’ goods or goods of the first order. Means which can satisfy wants only indirectly when complemented by cooperation of other goods are called producers’ goods or factors of production or goods of a remoter or higher order. The services rendered by a producers’ good consist in bringing about, by the cooperation of complementary producers’ goods, a product. This product may be a consumers’ good; it may be a producers’ good which when combined with other producers’ goods will finally bring about a consumers’ good. It is possible to think of the producers’ goods as arranged in orders according to their proximity to the consumers’ good for whose production they can be used. Those producers’ goods which are nearest to the production of a consumers’ good are ranged in the second order, and accordingly those which are used for the production of goods of the second order in the third order and so on.
Σκοπός αυτής της διάταξης των αγαθών σε τάξεις είναι να παράσχει μια βάση για τη θεωρία της αξίας και των τιμών των συντελεστών παραγωγής. Θα καταδειχθεί αργότερα πώς η αποτίμηση και οι τιμές των αγαθών ανώτερων τάξεων εξαρτώνται από την αποτίμηση και τις τιμές των αγαθών κατώτερων τάξεων που παράγονται με τη χρησιμοποίησή τους. Η πρώτη και έσχατη αποτίμηση των εξωτερικών πραγμάτων αναφέρεται αποκλειστικά στα καταναλωτικά αγαθά. Όλα τα άλλα πράγματα αποτιμώνται ανάλογα με τον ρόλο που διαδραματίζουν στην παραγωγή καταναλωτικών αγαθών.
The purpose of such an arrangement of goods in orders is to provide a basis for the theory of value and prices of the factors of production. It will be shown later how the valuation and the prices of the goods of higher orders are dependent on the valuation and the prices of the goods of lower orders produced by their expenditure. The first and ultimate valuation of external things refers only to consumers’ goods. All other things are valued according to the part they play in the production of consumers’ goods.
Επομένως, δεν είναι αναγκαίο να κατατάσσονται πράγματι τα παραγωγικά αγαθά σε διάφορες τάξεις, από τη δεύτερη έως τη νιοστή. Είναι εξίσου περιττό να εμπλακούμε σε σχολαστικιστικές συζητήσεις σχετικά με το αν ένα συγκεκριμένο αγαθό πρέπει να αποκληθεί αγαθό της κατώτατης τάξεως ή αν πρέπει μάλλον να αποδοθεί σε κάποια από τις ανώτερες τάξεις. Δεν έχει σημασία αν πρέπει να αποκαλούνται έτοιμο προς κατανάλωση καταναλωτικό αγαθό οι ωμοί κόκκοι καφέ, οι καβουρδισμένοι κόκκοι καφέ, ο αλεσμένος καφές, ο καφές που έχει παρασκευαστεί για πόση ή μόνο ο καφές που έχει παρασκευαστεί και αναμειχθεί με κρέμα και ζάχαρη. Δεν έχει σημασία ποιον τρόπο έκφρασης υιοθετούμε. Διότι, ως προς το πρόβλημα της αποτίμησης, όλα όσα λέμε για ένα καταναλωτικό αγαθό μπορούν να εφαρμοστούν σε οποιοδήποτε αγαθό ανώτερης τάξεως —με εξαίρεση τα αγαθά της ανώτατης τάξεως— αν το θεωρήσουμε προϊόν.
It is therefore not necessary actually to arrange producers’ goods in various orders from the second to the nth. It is no less superfluous to enter into pedantic discussions of whether a concrete good has to be called a good of the lowest order or should rather be attributed to one of the higher orders. Whether raw coffee beans or roast coffee beans or ground coffee or coffee prepared for drinking or only coffee prepared and mixed with cream and sugar are to be called a consumers’ good ready for consumption is of no importance. It is immaterial which manner of speech we adopt. For with regard to the problem of valuation, all that we say about a consumers’ good can be applied to any good of a higher order (except those of the highest order) if we consider it as a product.
Ένα οικονομικό αγαθό δεν είναι αναγκαίο να ενσωματώνεται σε ένα απτό πράγμα. Τα άυλα οικονομικά αγαθά αποκαλούνται υπηρεσίες.
An economic good does not necessarily have to be embodied in a tangible thing. Nonmaterial economic goods are called services.
Ο δρων άνθρωπος επιλέγει μεταξύ διαφόρων δυνατοτήτων που του προσφέρονται προς επιλογή. Προτιμά μία εναλλακτική δυνατότητα έναντι άλλων.
Acting man chooses between various opportunities offered for choice. He prefers one alternative to others.
Συνηθίζεται να λέγεται ότι ο δρων άνθρωπος έχει στον νου του μια κλίμακα αναγκών ή αξιών όταν διατάσσει τις πράξεις του. Βάσει μιας τέτοιας κλίμακας ικανοποιεί εκείνο που έχει υψηλότερη αξία, δηλαδή τις περισσότερο επείγουσες ανάγκες του, και αφήνει ανικανοποίητο εκείνο που έχει χαμηλότερη αξία, δηλαδή μια λιγότερο επείγουσα ανάγκη. Δεν υπάρχει αντίρρηση σε μια τέτοια παρουσίαση της κατάστασης των πραγμάτων. Δεν πρέπει, όμως, να λησμονείται ότι η κλίμακα αξιών ή αναγκών εκδηλώνεται μόνο μέσα στην πραγματικότητα της δράσης. Οι κλίμακες αυτές δεν έχουν ανεξάρτητη ύπαρξη πέρα από την πραγματική συμπεριφορά των ατόμων. Η μοναδική πηγή από την οποία αντλείται η γνώση μας για αυτές τις κλίμακες είναι η παρατήρηση των πράξεων ενός ανθρώπου. Κάθε πράξη βρίσκεται πάντοτε σε πλήρη συμφωνία με την κλίμακα αξιών ή αναγκών, επειδή οι κλίμακες αυτές δεν είναι παρά ένα εργαλείο για την ερμηνεία της ανθρώπινης δράσης.
It is customary to say that acting man has a scale of wants or values in his mind when he arranges his actions. On the basis of such a scale he satisfies what is of higher value, i.e., his more urgent wants, and leaves unsatisfied what is of lower value, i.e., what is a less urgent want. There is no objection to such a presentation of the state of affairs. However, one must not forget that the scale of values or wants manifests itself only in the reality of action. These scales have no independent existence apart from the actual behavior of individuals. The only source from which our knowledge concerning these scales is derived is the observation of a man’s actions. Every action is always in perfect agreement with the scale of values or wants because these scales are nothing but an instrument for the interpretation of a man’s acting.
Οι ηθικές θεωρίες αποβλέπουν στη διαμόρφωση κλιμάκων αξιών σύμφωνα με τις οποίες ο άνθρωπος θα έπρεπε να δρα, μολονότι δεν δρα αναγκαστικά πάντοτε σύμφωνα με αυτές. Διεκδικούν για τον εαυτό τους την αποστολή να διακρίνουν το ορθό από το εσφαλμένο και να συμβουλεύουν τον άνθρωπο σχετικά με το τι θα έπρεπε να επιδιώκει ως υπέρτατο αγαθό. Αποτελούν κανονιστικούς κλάδους που αποβλέπουν στη γνώση εκείνου που θα έπρεπε να είναι. Δεν είναι ουδέτερες απέναντι στα γεγονότα· τα κρίνουν από τη σκοπιά ελεύθερα υιοθετημένων κριτηρίων.
Ethical doctrines are intent upon establishing scales of value according to which man should act but does not necessarily always act. They claim for themselves the vocation of telling right from wrong and of advising man concerning what he should aim at as the supreme good. They are normative disciplines aiming at the cognition of what ought to be. They are not neutral with regard to facts; they judge them from the point of view of freely adopted standards.
Αυτή δεν είναι η στάση της πραξεολογίας και της οικονομικής επιστήμης. Έχουν πλήρη επίγνωση του γεγονότος ότι οι έσχατοι σκοποί της ανθρώπινης δράσης δεν επιδέχονται εξέταση βάσει οποιουδήποτε απόλυτου κριτηρίου. Οι έσχατοι σκοποί αποτελούν έσχατα δεδομένα· είναι αμιγώς υποκειμενικοί, διαφέρουν μεταξύ διαφορετικών ανθρώπων και, για τον ίδιο άνθρωπο, σε διαφορετικές στιγμές της ζωής του. Η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη ασχολούνται με τα μέσα για την επίτευξη των σκοπών που επιλέγουν τα δρώντα άτομα. Δεν εκφράζουν καμία άποψη ως προς ζητήματα όπως το αν ο συβαριτισμός είναι ή δεν είναι προτιμότερος από τον ασκητισμό. Εφαρμόζουν στα μέσα ένα μόνο κριτήριο: αν είναι ή δεν είναι κατάλληλα για την επίτευξη των σκοπών τους οποίους επιδιώκουν τα δρώντα άτομα.
This is not the attitude of praxeology and economics. They are fully aware of the fact that the ultimate ends of human action are not open to examination from any absolute standard. Ultimate ends are ultimately given, they are purely subjective, they differ with various people and with the same people at various moments in their lives. Praxeology and economics deal with the means for the attainment of ends chosen by the acting individuals. They do not express any opinion with regard to such problems as whether or not sybaritism is better than asceticism. They apply to the means only one yardstick, viz., whether or not they are suitable to attain the ends at which the acting individuals aim.
Επομένως, οι έννοιες της μη κανονικότητας και της διαστροφής δεν έχουν θέση στην οικονομική επιστήμη. Η οικονομική επιστήμη δεν λέει ότι ένας άνθρωπος είναι διεστραμμένος επειδή προτιμά το δυσάρεστο, το επιβλαβές και το επώδυνο από το ευχάριστο, το ωφέλιμο και το τερπνό. Λέει μόνο ότι διαφέρει από τους άλλους ανθρώπους· ότι του αρέσει εκείνο που οι άλλοι απεχθάνονται· ότι θεωρεί χρήσιμο εκείνο που οι άλλοι επιθυμούν να αποφύγουν· ότι αντλεί ευχαρίστηση υπομένοντας πόνο τον οποίο οι άλλοι αποφεύγουν επειδή τους προκαλεί οδύνη.
Οι πολικές έννοιες του κανονικού και του διεστραμμένου μπορούν να χρησιμοποιηθούν ανθρωπολογικά για τη διάκριση μεταξύ εκείνων που συμπεριφέρονται όπως οι περισσότεροι άνθρωποι και των αποκλινουσών και άτυπων εξαιρέσεων· μπορούν να εφαρμοστούν βιολογικά για τη διάκριση μεταξύ εκείνων των οποίων η συμπεριφορά διατηρεί τις ζωτικές τους δυνάμεις και εκείνων των οποίων η συμπεριφορά είναι αυτοκαταστροφική· μπορούν να εφαρμοστούν με ηθική έννοια για τη διάκριση μεταξύ εκείνων που συμπεριφέρονται ορθά και εκείνων που ενεργούν διαφορετικά από όπως θα έπρεπε. Στο πλαίσιο, όμως, μιας θεωρητικής επιστήμης της ανθρώπινης δράσης δεν υπάρχει χώρος για τέτοια διάκριση. Κάθε εξέταση των έσχατων σκοπών αποδεικνύεται αμιγώς υποκειμενική και, επομένως, αυθαίρετη.
The notions of abnormality and perversity therefore have no place in economics. It does not say that a man is perverse because he prefers the disagreeable, the detrimental, and the painful to the agreeable, the beneficial, and the pleasant. It says only that he is different from other people; that he likes what others detest; that he considers useful what others want to avoid; that he takes pleasure in enduring pain which others avoid because it hurts them. The polar notions normal and perverse can be used anthropologically for the distinction between those who behave as most people do and outsiders and atypical exceptions; they can be applied biologically for the distinction between those whose behavior preserves the vital forces and those whose behavior is self-destructive; they can be applied in an ethical sense for the distinction between those who behave correctly and those who act otherwise than they should. However, in the frame of a theoretical science of human action, there is no room for such a distinction. Any examination of ultimate ends turns out to be purely subjective and therefore arbitrary.
Αξία είναι η σημασία που αποδίδει ο δρων άνθρωπος στους έσχατους σκοπούς. Πρωταρχική και αρχική αξία αποδίδεται μόνο στους έσχατους σκοπούς. Τα μέσα αποτιμώνται παραγώγως, σύμφωνα με τη χρησιμότητά τους για τη συμβολή στην επίτευξη έσχατων σκοπών. Η αποτίμησή τους απορρέει από την αποτίμηση των αντίστοιχων σκοπών. Έχουν σημασία για τον άνθρωπο μόνο στον βαθμό στον οποίο του παρέχουν τη δυνατότητα να επιτύχει ορισμένους σκοπούς.
Value is the importance that acting man attaches to ultimate ends. Only to ultimate ends is primary and original value assigned. Means are valued derivatively according to their serviceableness in contributing to the attainment of ultimate ends. Their valuation is derived from the valuation of the respective ends. They are important for man only as far as they make it possible for him to attain some ends.
Η αξία δεν είναι εγγενής· δεν βρίσκεται μέσα στα πράγματα. Βρίσκεται μέσα μας· είναι ο τρόπος με τον οποίο ο άνθρωπος αντιδρά στις συνθήκες του περιβάλλοντός του.
Value is not intrinsic, it is not in things. It is within us; it is the way in which man reacts to the conditions of his environment.
Ούτε βρίσκεται η αξία στις λέξεις και στις θεωρίες. Αντανακλάται στην ανθρώπινη συμπεριφορά. Εκείνο που έχει σημασία δεν είναι όσα λέει ένας άνθρωπος ή μια ομάδα ανθρώπων για την αξία, αλλά ο τρόπος με τον οποίο δρουν. Η ρητορεία των ηθικολόγων και η πομπώδης διατύπωση των κομματικών προγραμμάτων έχουν σημασία καθαυτές. Επηρεάζουν, όμως, την πορεία των ανθρώπινων γεγονότων μόνο στον βαθμό στον οποίο καθορίζουν πράγματι τις πράξεις των ανθρώπων.
Neither is value in words and in doctrines. It is reflected in human conduct. It is not what a man or groups of men say about value that counts, but how they act. The bombastic oratory of moralists and the inflated pompousness of party programs are significant as such. But they influence the course of human events only as far as they really determine the actions of men.
Παρά όλες τις διακηρύξεις περί του αντιθέτου, η συντριπτική πλειονότητα των ανθρώπων επιδιώκει πρωτίστως τη βελτίωση των υλικών συνθηκών της ευημερίας της. Οι άνθρωποι επιθυμούν περισσότερη και καλύτερη τροφή, καλύτερες κατοικίες και ενδύματα και χίλιες άλλες ανέσεις. Επιδιώκουν την αφθονία και την υγεία. Λαμβάνοντας αυτούς τους σκοπούς ως δεδομένους, η εφαρμοσμένη φυσιολογία προσπαθεί να προσδιορίσει ποια μέσα είναι καταλληλότερα για την παροχή της μεγαλύτερης δυνατής ικανοποίησης. Από αυτή τη σκοπιά, διακρίνει μεταξύ των «πραγματικών» αναγκών του ανθρώπου και των φανταστικών και νόθων ορέξεων. Διδάσκει στους ανθρώπους πώς θα έπρεπε να δρουν και τι θα έπρεπε να επιδιώκουν ως μέσο.
Notwithstanding all declarations to the contrary, the immense majority of men aim first of all at an improvement of the material conditions of wellbeing. They want more and better food, better homes and clothes, and a thousand other amenities. They strive after abundance and health. Taking these goals as given, applied physiology tries to determine what means are best suited to provide as much satisfaction as possible. It distinguishes, from this point of view, between man’s “real” needs and imaginary and spurious appetites. It teaches people how they should act and what they should aim at as a means.
Η σημασία τέτοιων διδασκαλιών είναι προφανής. Από τη δική του σκοπιά, ο φυσιολόγος ορθώς διακρίνει μεταξύ συνετής δράσης και δράσης αντίθετης προς τον σκοπό. Ορθώς αντιπαραθέτει τις συνετές μεθόδους διατροφής προς τις άφρονες μεθόδους. Μπορεί να καταδικάζει ορισμένους τρόπους συμπεριφοράς ως παράλογους και αντίθετους προς τις «πραγματικές» ανάγκες. Τέτοιες κρίσεις, ωστόσο, είναι άσχετες προς μια επιστήμη που ασχολείται με την πραγματικότητα της ανθρώπινης δράσης. Για την πραξεολογία και την οικονομική επιστήμη σημασία δεν έχει τι θα έπρεπε να κάνει ο άνθρωπος, αλλά τι πράγματι κάνει. Η υγιεινή μπορεί να έχει δίκιο ή άδικο όταν χαρακτηρίζει το οινόπνευμα και τη νικοτίνη δηλητήρια. Η οικονομική επιστήμη, όμως, πρέπει να εξηγήσει τις τιμές του καπνού και των οινοπνευματωδών ποτών όπως αυτές πράγματι διαμορφώνονται, και όχι όπως θα διαμορφώνονταν υπό διαφορετικές συνθήκες.
The importance of such doctrines is obvious. From his point of view the physiologist is right in distinguishing between sensible action and action contrary to purpose. He is right in contrasting judicious methods of nourishment from unwise methods. He may condemn certain modes of behavior as absurd and opposed to “real” needs. However, such judgments are beside the point for a science dealing with the reality of human action. Not what a man should do, but what he does, counts for praxeology and economics. Hygiene may be right or wrong in calling alcohol and nicotine poisons. But economics must explain the prices of tobacco and liquor as they are, not as they would be under different conditions.
Στο πεδίο της οικονομικής επιστήμης δεν υπάρχει χώρος για μια κλίμακα αναγκών διαφορετική από την κλίμακα αξιών που αντανακλάται στην πραγματική συμπεριφορά του ανθρώπου. Η οικονομική επιστήμη ασχολείται με τον πραγματικό άνθρωπο, αδύναμο και υποκείμενο σε σφάλματα όπως είναι, και όχι με ιδεατά όντα, παντογνώστες και τέλεια όπως μόνο οι θεοί θα μπορούσαν να είναι.
There is no room left in the field of economics for a scale of needs different from the scale of values as reflected in man’s actual behavior. Economics deals with real man, weak and subject to error as he is, not with ideal beings, omniscient and perfect as only gods could be.
Η δράση αποτελεί απόπειρα αντικατάστασης μιας λιγότερο ικανοποιητικής κατάστασης πραγμάτων από μια περισσότερο ικανοποιητική. Μια τέτοια ηθελημένα προκληθείσα μεταβολή την αποκαλούμε ανταλλαγή. Μια λιγότερο επιθυμητή κατάσταση ανταλλάσσεται με μια περισσότερο επιθυμητή. Εκείνο που προσφέρει μικρότερη ικανοποίηση εγκαταλείπεται, προκειμένου να επιτευχθεί κάτι που προσφέρει μεγαλύτερη. Εκείνο που εγκαταλείπεται αποκαλείται το τίμημα που καταβάλλεται για την επίτευξη του επιδιωκόμενου σκοπού. Η αξία του καταβαλλόμενου τιμήματος αποκαλείται κόστος. Το κόστος ισούται με την αξία που αποδίδεται στην ικανοποίηση από την οποία πρέπει κανείς να παραιτηθεί, προκειμένου να επιτύχει τον επιδιωκόμενο σκοπό.
Action is an attempt to substitute a more satisfactory state of affairs for a less satisfactory one. We call such a willfully induced alteration an exchange. A less desirable condition is bartered for a more desirable. What gratifies less is abandoned in order to attain something that pleases more. That which is abandoned is called the price paid for the attainment of the end sought. The value of the price paid is called costs. Costs are equal to the value attached to the satisfaction which one must forego in order to attain the end aimed at.
Η διαφορά μεταξύ της αξίας του καταβαλλόμενου τιμήματος —του αναληφθέντος κόστους— και της αξίας του επιτευχθέντος σκοπού αποκαλείται όφελος, κέρδος ή καθαρή απόδοση. Το κέρδος, με αυτή την πρωταρχική έννοια, είναι αμιγώς υποκειμενικό· αποτελεί αύξηση της ευτυχίας του δρώντος ανθρώπου και είναι ένα ψυχικό φαινόμενο που δεν μπορεί ούτε να μετρηθεί ούτε να σταθμιστεί. Υπάρχει ένα περισσότερο και ένα λιγότερο ως προς την άρση της αισθητής δυσφορίας· το πόσο, όμως, υπερβαίνει μια ικανοποίηση μια άλλη μπορεί μόνο να γίνει αισθητό· δεν μπορεί να εξακριβωθεί και να προσδιοριστεί με αντικειμενικό τρόπο. Μια αξιολογική κρίση δεν μετρά· διατάσσει σε μια κλίμακα βαθμών, δηλαδή ιεραρχεί. Εκφράζει μια σειρά προτίμησης και διαδοχής, όχι όμως μέτρο και βάρος. Σε αυτήν μπορούν να εφαρμοστούν μόνο οι τακτικοί και όχι οι απόλυτοι αριθμοί.
The difference between the value of the price paid (the costs incurred) and that of the goal attained is called gain or profit or net yield. Profit in this primary sense is purely subjective, it is an increase in the acting man’s happiness, it is a psychical phenomenon that can be neither measured nor weighed. There is a more and a less in the removal of uneasiness felt; but how much one satisfaction surpasses another one can only be felt; it cannot be established and determined in an objective way. A judgment of value does not measure, it arranges in a scale of degrees, it grades. It is expressive of an order of preference and sequence, but not expressive of measure and weight. Only the ordinal numbers can be applied to it, but not the cardinal numbers.
Είναι μάταιο να γίνεται λόγος για οποιονδήποτε υπολογισμό αξιών. Ο υπολογισμός είναι δυνατός μόνο με απόλυτους αριθμούς. Η διαφορά μεταξύ της αποτίμησης δύο καταστάσεων πραγμάτων είναι εξ ολοκλήρου ψυχική και προσωπική. Δεν επιδέχεται καμία προβολή στον εξωτερικό κόσμο. Μπορεί να γίνει αισθητή μόνο από το ίδιο το άτομο. Δεν μπορεί να μεταδοθεί ή να γνωστοποιηθεί σε κανέναν συνάνθρωπο. Αποτελεί εντατικό μέγεθος.
It is vain to speak of any calculation of values. Calculation is possible only with cardinal numbers. The difference between the valuation of two states of affairs is entirely psychical and personal. It is not open to any projection into the external world. It can be sensed only by the individual. It cannot be communicated or imparted to any fellow man. It is an intensive magnitude.
Η φυσιολογία και η ψυχολογία έχουν αναπτύξει διάφορες μεθόδους μέσω των οποίων διατείνονται ότι έχουν επιτύχει ένα υποκατάστατο της ανέφικτης μέτρησης των εντατικών μεγεθών. Δεν υπάρχει λόγος να υπεισέλθει η οικονομική επιστήμη στην εξέταση αυτών των μάλλον αμφίβολων υποκατάστατων. Οι ίδιοι οι υποστηρικτές τους αναγνωρίζουν ότι δεν μπορούν να εφαρμοστούν στις αξιολογικές κρίσεις. Αλλά, ακόμη και αν μπορούσαν, δεν θα είχαν καμία επίπτωση στα οικονομικά προβλήματα. Διότι η οικονομική επιστήμη ασχολείται με τη δράση ως τέτοια και όχι με τα ψυχικά δεδομένα που καταλήγουν σε συγκεκριμένες πράξεις.
Physiology and psychology have developed various methods by means of which they pretend to have attained a substitute for the unfeasible measurement of intensive magnitudes. There is no need for economics to enter into an examination of these rather questionable makeshifts. Their supporters themselves realize that they are not applicable to value judgments. But even if they were, they would not have any bearing on economic problems. For economics deals with action as such, and not with the psychical facts that result in definite actions.
Συμβαίνει επανειλημμένως μια δράση να μην επιτυγχάνει τον επιδιωκόμενο σκοπό. Ορισμένες φορές το αποτέλεσμα, μολονότι υποδεέστερο του επιδιωκόμενου σκοπού, εξακολουθεί να αποτελεί βελτίωση σε σύγκριση με την προηγούμενη κατάσταση πραγμάτων· τότε εξακολουθεί να υπάρχει κέρδος, αν και μικρότερο από το αναμενόμενο. Μπορεί, όμως, να συμβεί η δράση να επιφέρει μια κατάσταση πραγμάτων λιγότερο επιθυμητή από την προηγούμενη κατάσταση την οποία αποσκοπούσε να μεταβάλει. Στην περίπτωση αυτή, η διαφορά μεταξύ της αποτίμησης του αποτελέσματος και του αναληφθέντος κόστους αποκαλείται ζημία.
It happens again and again that an action does not attain the end sought. Sometimes the result, although inferior to the end aimed at, is still an improvement when compared with the previous state of affairs; then there is still a profit, although a smaller one than that expected. But it can happen that the action produces a state of affairs less desirable than the previous state it was intended to alter. Then the difference between the valuation of the result and the costs incurred is called loss.
← Κεφάλαιο 3: ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ Η ΕΞΕΓΕΡΣΗ ΚΑΤΑ ΤΟΥ ΛΟΓΟΥΠεριεχόμεναΚεφάλαιο 5: ΧΡΟΝΟΣ →