Δίγλωσση ανάγνωση: Εγώ, το Μολύβι
Leonard E. Read · I, Pencil · ελληνικά και αγγλικά, παράγραφο προς παράγραφο
Πραξεολόγος
Ελληνικά: η μετάφραση του Πραξεολόγου, αυτούσια από τη σελίδα του κειμένου.
Αγγλικό πρωτότυπο: Leonard E. Read, I, Pencil: My Family Tree as Told to Leonard E. Read, με εισαγωγή του Lawrence W. Reed και επίμετρο του Milton Friedman, Foundation for Economic Education — Creative Commons Attribution 4.0 International. Πηγή: fee.org/ebooks/i-pencil. Άδεια: CC BY 4.0.
Η «Εισαγωγή του Μεταφραστή» δεν έχει πρωτότυπο.
Πατήστε μια παράγραφο για να φωτιστεί η αντίστοιχή της στην άλλη γλώσσα.
Στην οθόνη του κινητού τα «Αντικριστά» εμφανίζονται εναλλάξ.
Εύγλωττο. Εξαιρετικό. Διαχρονικό. Ανατρεπτικό ως προς τα καθιερωμένα παραδείγματα. Κλασικό. Έξι δεκαετίες μετά την πρώτη του εμφάνιση, το δοκίμιο του Leonard Read «Εγώ, το Μολύβι» εξακολουθεί να προκαλεί τέτοιους επαινετικούς χαρακτηρισμούς. Και δικαίως, διότι αυτό το μικρό δοκίμιο ανοίγει τα μάτια και τον νου ανθρώπων κάθε ηλικίας. Πολλοί από όσους το διαβάζουν για πρώτη φορά δεν ξαναβλέπουν ποτέ τον κόσμο με τον ίδιο ακριβώς τρόπο.
Eloquent. Extraordinary. Timeless. Paradigm-shifting. Classic. Six decades after it first appeared, Leonard Read’s “I, Pencil” evokes such adjectives of praise. Rightfully so, for this little essay opens eyes and minds among people of all ages. Many first-time readers never see the world quite the same again.
Οι ιδέες είναι ισχυρότερες όταν ενσαρκώνονται σε μια συναρπαστική ιστορία. Η βασική θέση του Leonard —ότι οι οικονομίες δύσκολα μπορούν να «σχεδιαστούν», όταν ούτε ένας άνθρωπος δεν κατέχει όλες τις γνώσεις και τις δεξιότητες που απαιτούνται για την κατασκευή ενός απλού μολυβιού— ξετυλίγεται μέσα από τα γοητευτικά λόγια του ίδιου του μολυβιού. Ο Leonard θα μπορούσε να είχε γράψει «Εγώ, το Αυτοκίνητο» ή «Εγώ, το Αεροπλάνο», αλλά η επιλογή αυτών των πιο σύνθετων αντικειμένων θα αποδυνάμωνε το μήνυμα. Κανένας άνθρωπος —το επαναλαμβάνω, κανένας, όσο ευφυής και αν είναι ή όσοι ακαδημαϊκοί τίτλοι κι αν συνοδεύουν το όνομά του— δεν θα μπορούσε να κατασκευάσει από το μηδέν ένα μικρό, καθημερινό μολύβι, πόσο μάλλον ένα αυτοκίνητο ή ένα αεροπλάνο.
Ideas are most powerful when they’re wrapped in a compelling story. Leonard’s main point—economies can hardly be “planned” when not one soul possesses all the know-how and skills to produce a simple pencil—unfolds in the enchanting words of a pencil itself. Leonard could have written “I, Car” or “I, Airplane,” but choosing those more complex items would have muted the message. No one person—repeat, no one, no matter how smart or how many degrees follow his name—could create from scratch a small, everyday pencil, let alone a car or an airplane.
Πρόκειται για ένα μήνυμα που ταπεινώνει τους ισχυρούς και τους μεγαλοσχήμονες. Τρυπά τα διογκωμένα εγώ όσων νομίζουν ότι ξέρουν πώς πρέπει να διευθύνουν τις υποθέσεις όλων των άλλων. Εξηγεί με απλή γλώσσα γιατί ο κεντρικός σχεδιασμός αποτελεί άσκηση αλαζονείας και ματαιοπονίας — ή αυτό που ο νομπελίστας και Αυστριακός οικονομολόγος F. A. Hayek αποκάλεσε εύστοχα «την προσποίηση της γνώσης».
This is a message that humbles the high and mighty. It pricks the inflated egos of those who think they know how to mind everybody else’s business. It explains in plain language why central planning is an exercise in arrogance and futility, or what Nobel laureate and Austrian economist F. A. Hayek aptly termed “the pretence of knowledge.”
Πράγματι, σημαντική επιρροή στη σκέψη του Read ως προς το ζήτημα αυτό άσκησε το περίφημο άρθρο του Hayek, του 1945, «Η χρήση της γνώσης στην κοινωνία». Καταρρίπτοντας τους έωλους ισχυρισμούς των σοσιαλιστών της εποχής του, ο Hayek έγραψε:
«Η διαφωνία δεν αφορά το αν πρέπει ή όχι να υπάρξει σχεδιασμός. Αφορά το αν ο σχεδιασμός πρέπει να γίνεται κεντρικά, από μία αρχή για ολόκληρο το οικονομικό σύστημα, ή αν πρέπει να κατανέμεται μεταξύ πολλών ατόμων».
Indeed, a major influence on Read’s thinking in this regard was Hayek’s famous 1945 article, “The Use of Knowledge in Society.” In demolishing the spurious claims of the socialists of the day, Hayek wrote,“This is not a dispute about whether planning is to be done or not. It is a dispute as to whether planning is to be done centrally, by one authority for the whole economic system, or is to be divided among many individuals.”
Λέγεται ότι ο Maximilien Robespierre έδωσε την ευλογία του στη φρικτή Γαλλική Επανάσταση με την εξής ανατριχιαστική διακήρυξη: «On ne saurait pas faire une omelette sans casser des œufs». Μετάφραση: «Δεν μπορεί κανείς να φτιάξει ομελέτα χωρίς να σπάσει αυγά». Ως ακραίος κρατιστής, ο οποίος εργαζόταν ακούραστα για να σχεδιάζει τις ζωές των άλλων, επρόκειτο να γίνει ο αρχιτέκτονας της πιο αιματηρής φάσης της Επανάστασης — της Περιόδου της Τρομοκρατίας, το 1793–1794.
Maximilien Robespierre is said to have blessed the horrific French Revolution with this chilling declaration: “On ne saurait pas faire une omelette sans casser des oeufs.” Translation: “One can’t expect to make an omelet without breaking eggs.” A consummate statist who worked tirelessly to plan the lives of others, he would become the architect of the Revolution’s bloodiest phase—the Reign of Terror of 1793–94.
Ο Robespierre και η λαιμητόμος του έσπασαν χιλιάδες «αυγά» σε μια μάταιη προσπάθεια να επιβάλουν μια ουτοπική κοινωνία, με τους κρατικούς σχεδιαστές στην κορυφή και όλους τους άλλους στη βάση. Η γαλλική εκείνη εμπειρία δεν αποτελεί παρά ένα μόνο παράδειγμα ενός ανησυχητικά οικείου ιστορικού μοτίβου. Αποκαλέστε τους όπως θέλετε —σοσιαλιστές, παρεμβατιστές, κολεκτιβιστές, κρατιστές— η ιστορία είναι κατάσπαρτη από τα αλαζονικά τους σχέδια για την αναδιάταξη της κοινωνίας σύμφωνα με το δικό τους όραμα περί κοινού καλού: σχέδια που πάντοτε αποτυγχάνουν, ενώ στην πορεία σκοτώνουν ή εξαθλιώνουν άλλους ανθρώπους. Αν ο σοσιαλισμός αποκτήσει ποτέ έναν οριστικό επιτάφιο, αυτός θα είναι ο εξής: «Εδώ κείται ένα κατασκεύασμα σχεδιασμένο από παντογνώστες, οι οποίοι έσπαγαν αυγά ασυλλόγιστα, αλλά ποτέ —μα ποτέ— δεν έφτιαξαν ομελέτα».
Robespierre and his guillotine broke eggs by the thousands in a vain effort to impose a utopian society with government planners at the top and everybody else at the bottom. That French experience is but one example in a disturbingly familiar pattern. Call them what you will—socialists, interventionists, collectivists, statists—history is littered with their presumptuous plans for rearranging society to fit their vision of the common good, plans that always fail as they kill or impoverish other people in the process. If socialism ever earns a final epitaph, it will be this: Here lies a contrivance engineered by know-it-alls who broke eggs with abandon but never, ever created an omelet.
Κανένας από τους Robespierre αυτού του κόσμου δεν ήξερε πώς να κατασκευάσει ένα μολύβι, κι όμως ήθελαν να ανακατασκευάσουν ολόκληρες κοινωνίες. Πόσο εξωφρενικά παράλογο και οδυνηρά τραγικό! Θα παραβλέπαμε, όμως, μια ευρύτερη συνέπεια του μηνύματος του Leonard Read, αν υποθέταμε ότι απευθύνεται μόνο στους τυράννους των οποίων τα ονόματα γνωρίζουμε όλοι. Το δίδαγμα του «Εγώ, το Μολύβι» δεν είναι ότι η πλάνη αρχίζει όταν οι σχεδιαστές καταστρώνουν μεγαλόπνοα σχέδια. Αρχίζει από τη στιγμή που κάποιος παραμερίζει την ταπεινοφροσύνη, υποθέτει ότι γνωρίζει το μη γνώσιμο και χρησιμοποιεί την καταναγκαστική ισχύ του κράτους εναντίον ειρηνικών ανθρώπων. Αυτό δεν είναι μόνο μια εθνική ασθένεια. Μπορεί να είναι και απολύτως τοπική.
None of the Robespierres of the world knew how to make a pencil, yet they wanted to remake entire societies. How utterly preposterous, and mournfully tragic! But we will miss a large implication of Leonard Read’s message if we assume it aims only at the tyrants whose names we all know. The lesson of “I, Pencil” is not that error begins when the planners plan big. It begins the moment one tosses humility aside, assumes he knows the unknowable, and employs the force of the State against peaceful individuals. That’s not just a national disease. It can be very local indeed.
Ανάμεσά μας υπάρχουν άνθρωποι που πιστεύουν ότι, αν είχαν απλώς με το μέρος τους την κρατική εξουσία, θα μπορούσαν να επιλέγουν τους αυριανούς νικητές και ηττημένους στην αγορά, να καθορίζουν τις τιμές ή τα ενοίκια στο επίπεδο στο οποίο «θα έπρεπε» να βρίσκονται, να αποφασίζουν ποιες μορφές ενέργειας θα κινούν τα σπίτια και τα αυτοκίνητά μας και να επιλέγουν ποιοι κλάδοι θα επιβιώσουν και ποιοι θα πεθάνουν. Θα έπρεπε να σταματήσουν για λίγο και να διδαχθούν λίγη ταπεινοφροσύνη από ένα ταπεινό όργανο γραφής.
In our midst are people who think that if only they had government power on their side, they could pick tomorrow’s winners and losers in the marketplace, set prices or rents where they ought to be, decide which forms of energy should power our homes and cars, and choose which industries should survive and which should die. They should stop for a few moments and learn a little humility from a lowly writing implement.
Ενώ το «Εγώ, το Μολύβι» καταρρίπτει τις αβάσιμες προσδοκίες από τον κεντρικό σχεδιασμό, ταυτόχρονα προσφέρει μια εξαιρετικά εμψυχωτική θεώρηση του ατόμου. Καθοδηγούμενοι από το «Αόρατο Χέρι» του Adam Smith —το σύστημα των τιμών, της ιδιοκτησίας, των κερδών και των κινήτρων— οι ελεύθεροι άνθρωποι επιτελούν οικονομικά θαύματα τα οποία οι θεωρητικοί του σοσιαλισμού μπορούν μόνο να ονειρεύονται. Όπως τα συμφέροντα αναρίθμητων ανθρώπων από ολόκληρο τον κόσμο συγκλίνουν για να παραγάγουν μολύβια χωρίς κανέναν μοναδικό «κεντρικό εγκέφαλο», έτσι συνενώνονται και στις ελεύθερες αγορές, ώστε να τρέφουν, να ντύνουν, να στεγάζουν, να εκπαιδεύουν και να ψυχαγωγούν εκατοντάδες εκατομμύρια ανθρώπους σε ολοένα υψηλότερα επίπεδα ευημερίας.
Με μεγάλη υπερηφάνεια, το Foundation for Economic Education εκδίδει αυτή τη νέα έκδοση του «Εγώ, το Μολύβι», για να αναδείξει το διαχρονικό μήνυμα του δοκιμίου σε μια νέα γενιά. Κάποτε θα κυκλοφορήσει επετειακή έκδοση για τα εκατό χρόνια του, ίσως ακόμη και για τα χίλια. Το δοκίμιο αυτό ανήκει πραγματικά σε όλες τις εποχές.
While “I, Pencil” shoots down the baseless expectations for central planning, it provides a supremely uplifting perspective of the individual. Guided by Adam Smith’s “invisible hand” of prices, property, profits, and incentives, free people accomplish economic miracles of which socialist theoreticians can only dream. As the interests of countless individuals from around the world converge to produce pencils without a single “master mind,” so do they also come together in free markets to feed, clothe, house, educate, and entertain hundreds of millions of people at ever higher levels. With great pride, FEE publishes this new edition of “I, Pencil.” Someday there will be a centennial edition, maybe even a millennial one. This essay is truly one for the ages.
—Lawrence W. Reed, Πρόεδρος
Foundation for Economic Education
Μάιος 2015
—Lawrence W. Reed, President Foundation for Economic Education
Το γενεαλογικό μου δέντρο, όπως το αφηγήθηκα στον Leonard E. Read
My Family Tree as Told to Leonard E. Read
Είμαι ένα μολύβι γραφίτη — το συνηθισμένο ξύλινο μολύβι που γνωρίζουν όλα τα αγόρια, όλα τα κορίτσια και όλοι οι ενήλικοι που ξέρουν να διαβάζουν και να γράφουν.
I am a lead pencil—the ordinary wooden pencil familiar to all boys and girls and adults who can read and write.
Η γραφή είναι τόσο το επάγγελμα όσο και το μεράκι μου· αυτό είναι το μόνο που κάνω.
Writing is both my vocation and my avocation; that’s all I do.
Ίσως αναρωτιέστε γιατί θα έπρεπε να γράψω τη γενεαλογία μου. Κατ’ αρχάς, η ιστορία μου είναι ενδιαφέρουσα. Έπειτα, αποτελώ ένα μυστήριο — ακόμη μεγαλύτερο από ένα δέντρο, ένα ηλιοβασίλεμα ή ακόμη κι από μια αστραπή. Δυστυχώς, όμως, όσοι με χρησιμοποιούν θεωρούν την ύπαρξή μου αυτονόητη, σαν να ήμουν ένα απλό περιστατικό χωρίς καταγωγή και παρελθόν. Αυτή η υπεροπτική στάση με υποβιβάζει στο επίπεδο του τετριμμένου. Πρόκειται για μια μορφή ολέθριας πλάνης, στην οποία η ανθρωπότητα δεν μπορεί να επιμένει για πολύ χωρίς να διατρέξει κίνδυνο. Διότι, όπως παρατήρησε ο σοφός G. K. Chesterton:
«Χανόμαστε από έλλειψη θαυμασμού, όχι από έλλειψη θαυμάτων».
You may wonder why I should write a genealogy. Well, to begin with, my story is interesting. And, next, I am a mystery —more so than a tree or a sunset or even a flash of lightning. But, sadly, I am taken for granted by those who use me, as if I were a mere incident and without background. This supercilious attitude relegates me to the level of the commonplace. This is a species of the grievous error in which mankind cannot too long persist without peril. For, the wise G. K. Chesterton observed, “We are perishing for want of wonder, not for want of wonders.”
Εγώ, το Μολύβι, όσο απλό κι αν φαίνομαι, αξίζω τον θαυμασμό και το δέος σας — έναν ισχυρισμό που θα προσπαθήσω να αποδείξω. Στην πραγματικότητα, αν μπορείτε να με κατανοήσετε —όχι, αυτό θα ήταν υπερβολική απαίτηση από οποιονδήποτε—, αν μπορείτε να συνειδητοποιήσετε τη θαυμαστή πραγματικότητα που συμβολίζω, τότε μπορείτε να βοηθήσετε να σωθεί η ελευθερία την οποία η ανθρωπότητα, τόσο δυστυχώς, χάνει. Έχω να διδάξω ένα βαθύ μάθημα. Και μπορώ να το διδάξω καλύτερα από ένα αυτοκίνητο, ένα αεροπλάνο ή ένα μηχανικό πλυντήριο πιάτων, επειδή —ακριβώς— φαίνομαι τόσο απλό.
I, Pencil, simple though I appear to be, merit your wonder and awe, a claim I shall attempt to prove. In fact, if you can understand me—no, that’s too much to ask of anyone—if you can become aware of the miraculousness which I symbolize, you can help save the freedom mankind is so unhappily losing. I have a profound lesson to teach. And I can teach this lesson better than can an automobile or an airplane or a mechanical dishwasher because—well, because I am seemingly so simple.
Απλό; Κι όμως, ούτε ένας άνθρωπος πάνω σε ολόκληρη τη Γη δεν γνωρίζει πώς να με κατασκευάσει. Αυτό ακούγεται απίστευτο, έτσι δεν είναι; Ιδίως αν αναλογιστεί κανείς ότι στις Ηνωμένες Πολιτείες παράγονται κάθε χρόνο περίπου ενάμισι δισεκατομμύριο όμοιά μου.
Simple? Yet, not a single person on the face of this earth knows how to make me. This sounds fantastic, doesn’t it? Especially when it is realized that there are about one and one-half billion of my kind produced in the U.S.A. each year.
Πάρτε με στα χέρια σας και εξετάστε με. Τι βλέπετε; Όχι πολλά: λίγο ξύλο, βερνίκι, την τυπωμένη επιγραφή, τη μύτη από γραφίτη, λίγο μέταλλο και μια γόμα.
Pick me up and look me over. What do you see? Not much meets the eye—there’s some wood, lacquer, the printed labeling, graphite lead, a bit of metal, and an eraser.
Όπως δεν μπορείτε να ανατρέξετε πολύ μακριά στο οικογενειακό σας δέντρο, έτσι κι εγώ αδυνατώ να κατονομάσω και να εξηγήσω όλους τους προγόνους μου. Θα ήθελα, όμως, να αναφέρω αρκετούς από αυτούς, ώστε να σας εντυπωσιάσει ο πλούτος και η πολυπλοκότητα της καταγωγής μου.
Just as you cannot trace your family tree back very far, so is it impossible for me to name and explain all my antecedents. But I would like to suggest enough of them to impress upon you the richness and complexity of my background.
Το οικογενειακό μου δέντρο αρχίζει με κάτι που είναι πράγματι δέντρο: έναν κέδρο με ίσιες ίνες, ο οποίος φύεται στη Βόρεια Καλιφόρνια και στο Όρεγκον. Αναλογιστείτε τώρα όλα τα πριόνια, τα φορτηγά, τα σχοινιά και τον αναρίθμητο άλλο εξοπλισμό που χρησιμοποιούνται για την υλοτόμηση και τη μεταφορά των κορμών του κέδρου έως τη σιδηροδρομική γραμμή. Σκεφτείτε όλους τους ανθρώπους και τις αμέτρητες δεξιότητες που απαιτήθηκαν για την κατασκευή αυτών των μέσων: την εξόρυξη του μεταλλεύματος, την παραγωγή του χάλυβα και τη μεταποίησή του σε πριόνια, τσεκούρια και κινητήρες· την καλλιέργεια της κάνναβης και τη διέλευσή της από όλα τα στάδια κατεργασίας, μέχρι να γίνει βαρύ και ανθεκτικό σχοινί· τους καταυλισμούς των υλοτόμων, με τα κρεβάτια και τις τραπεζαρίες τους· τη μαγειρική και την παραγωγή όλων των τροφίμων. Μα, αναρίθμητες χιλιάδες άνθρωποι έχουν συμβάλει σε κάθε φλιτζάνι καφέ που πίνουν οι υλοτόμοι!
My family tree begins with what in fact is a tree, a cedar of straight grain that grows in Northern California and Oregon. Now contemplate all the saws and trucks and rope and the countless other gear used in harvesting and carting the cedar logs to the railroad siding. Think of all the persons and the numberless skills that went into their fabrication: the mining of ore, the making of steel and its refinement into saws, axes, motors; the growing of hemp and bringing it through all the stages to heavy and strong rope; the logging camps with their beds and mess halls, the cookery and the raising of all the foods. Why, untold thousands of persons had a hand in every cup of coffee the loggers drink!
Οι κορμοί μεταφέρονται σε ένα εργοστάσιο στο San Leandro της Καλιφόρνιας. Μπορείτε να φανταστείτε όλους εκείνους που κατασκευάζουν επίπεδα σιδηροδρομικά βαγόνια, σιδηροτροχιές και ατμομηχανές, καθώς και εκείνους που κατασκευάζουν και εγκαθιστούν τα απαραίτητα συστήματα επικοινωνιών; Όλες αυτές οι στρατιές ανθρώπων συγκαταλέγονται στους προγόνους μου.
The logs are shipped to a mill in San Leandro, California. Can you imagine the individuals who make flat cars and rails and railroad engines and who construct and install the communication systems incidental thereto? These legions are among my antecedents.
Σκεφτείτε τώρα τις εργασίες που εκτελούνται στο εργοστάσιο του San Leandro. Οι κορμοί του κέδρου κόβονται σε μικρές σανίδες, μήκους όσο ένα μολύβι και πάχους μικρότερου από το ένα τέταρτο της ίντσας. Οι σανίδες ξηραίνονται σε κλίβανο και κατόπιν χρωματίζονται, για τον ίδιο λόγο που οι γυναίκες βάζουν ρουζ στα πρόσωπά τους. Οι άνθρωποι προτιμούν να δείχνω όμορφο και όχι ωχρόλευκο. Οι σανίδες κερώνονται και ξηραίνονται ξανά στον κλίβανο.
Πόσες δεξιότητες χρειάστηκαν για την παρασκευή της χρωστικής και την κατασκευή των κλιβάνων· για την παροχή θερμότητας, φωτισμού και ενέργειας· για την κατασκευή των ιμάντων, των κινητήρων και όλων των άλλων πραγμάτων που χρειάζεται ένα εργοστάσιο! Ακόμη και οι καθαριστές του εργοστασίου συγκαταλέγονται στους προγόνους μου; Βεβαίως. Στους προγόνους μου περιλαμβάνονται ακόμη και οι εργάτες που έχυσαν το σκυρόδεμα για το φράγμα ενός υδροηλεκτρικού σταθμού της Pacific Gas & Electric Company, ο οποίος παρέχει ενέργεια στο εργοστάσιο!
Consider the millwork in San Leandro. The cedar logs are cut into small, pencil-length slats less than one-fourth of an inch in thickness. These are kiln dried and then tinted for the same reason women put rouge on their faces. People prefer that I look pretty, not a pallid white. The slats are waxed and kiln dried again. How many skills went into the making of the tint and the kilns, into supplying the heat, the light and power, the belts, motors, and all the other things a mill requires? Sweepers in the mill among my ancestors? Yes, and included are the men who poured the concrete for the dam of a Pacific Gas & Electric Company hydroplant which supplies the mill’s power!
Μην παραβλέψετε τους άμεσους και τους μακρινούς προγόνους μου που συμμετέχουν στη μεταφορά εξήντα σιδηροδρομικών βαγονιών γεμάτων με αυτές τις σανίδες από τη μία άκρη της χώρας στην άλλη.
Don’t overlook the ancestors present and distant who have a hand in transporting sixty carloads of slats across the nation.
Όταν φθάσουν στο εργοστάσιο μολυβιών —ένα εργοστάσιο με μηχανήματα και κτίρια αξίας 4.000.000 USD, δηλαδή κεφάλαιο που συσσώρευσαν οι φειδωλοί και αποταμιευτικοί πρόγονοί μου—, σε κάθε σανίδα χαράσσονται οκτώ αυλακώσεις από ένα πολύπλοκο μηχάνημα. Στη συνέχεια, ένα άλλο μηχάνημα τοποθετεί μύτες γραφίτη στις αυλακώσεις κάθε δεύτερης σανίδας, απλώνει κόλλα και τοποθετεί από πάνω μια άλλη σανίδα — σχηματίζοντας, θα μπορούσαμε να πούμε, ένα «σάντουιτς» με γραφίτη. Οι επτά αδελφοί μου κι εγώ λαξευόμαστε μηχανικά από αυτό το συγκολλημένο ξύλινο «σάντουιτς».
Once in the pencil factory—$4,000,000 in machinery and building, all capital accumulated by thrifty and saving parents of mine—each slat is given eight grooves by a complex machine, after which another machine lays leads in every other slat, applies glue, and places another slat atop—a lead sandwich, so to speak. Seven brothers and I are mechanically carved from this “wood-clinched” sandwich.
Η ίδια μου η «μύτη» —η οποία δεν περιέχει καθόλου μόλυβδο— είναι σύνθετη. Ο γραφίτης εξορύσσεται στην Κεϋλάνη, τη σημερινή Σρι Λάνκα. Σκεφτείτε αυτούς τους μεταλλωρύχους και όσους κατασκευάζουν τα πολυάριθμα εργαλεία τους· τους κατασκευαστές των χάρτινων σάκων μέσα στους οποίους μεταφέρεται ο γραφίτης· εκείνους που φτιάχνουν τον σπάγκο με τον οποίο δένονται οι σάκοι· εκείνους που τους φορτώνουν στα πλοία· και εκείνους που κατασκευάζουν τα ίδια τα πλοία. Ακόμη και οι φαροφύλακες κατά μήκος της διαδρομής συνέβαλαν στη γέννησή μου — όπως και οι πλοηγοί των λιμανιών.
My “lead” itself—it contains no lead at all—is complex. The graphite is mined in Ceylon [Sri Lanka]. Consider these miners and those who make their many tools and the makers of the paper sacks in which the graphite is shipped and those who make the string that ties the sacks and those who put them aboard ships and those who make the ships. Even the lighthouse keepers along the way assisted in my birth—and the harbor pilots.
Ο γραφίτης αναμειγνύεται με άργιλο από τον Μισισιπή, για τον εξευγενισμό του οποίου χρησιμοποιείται υδροξείδιο του αμμωνίου. Στη συνέχεια προστίθενται διαβρεκτικοί παράγοντες, όπως σουλφονωμένο ζωικό λίπος — δηλαδή ζωικά λίπη που έχουν αντιδράσει χημικά με θειικό οξύ. Αφού περάσει από πολυάριθμα μηχανήματα, το μείγμα εμφανίζεται τελικά σε μορφή ατέρμονων εξωθημένων ράβδων —σαν να έβγαινε από μηχανή παρασκευής λουκάνικων—, οι οποίες κόβονται στο κατάλληλο μήκος, ξηραίνονται και ψήνονται για αρκετές ώρες στους 1.850 βαθμούς Φαρενάιτ [περίπου 1.010 βαθμούς Κελσίου — Σ.τ.Μ.]. Για να αυξηθούν η αντοχή και η λειότητά τους, οι μύτες υποβάλλονται κατόπιν σε επεξεργασία με ένα θερμό μείγμα που περιλαμβάνει κερί καντελίλλας από το Μεξικό, παραφίνη και υδρογονωμένα φυσικά λίπη.
The graphite is mixed with clay from Mississippi in which ammonium hydroxide is used in the refining process. Then wetting agents are added such as sulfonated tallow—animal fats chemically reacted with sulfuric acid. After passing through numerous machines, the mixture finally appears as endless extrusions—as from a sausage grinder—cut to size, dried, and baked for several hours at 1,850 degrees Fahrenheit. To increase their strength and smoothness the leads are then treated with a hot mixture which includes candelilla wax from Mexico, paraffin wax, and hydrogenated natural fats.
Ο κέδρος μου δέχεται έξι στρώσεις βερνικιού. Γνωρίζετε όλα τα συστατικά του βερνικιού; Ποιος θα φανταζόταν ότι οι καλλιεργητές του ρετσινόδεντρου και οι παραγωγοί του καστορέλαιου αποτελούν μέρος της ιστορίας του; Κι όμως, αποτελούν. Ακόμη και οι διαδικασίες μέσω των οποίων το βερνίκι αποκτά το όμορφο κίτρινο χρώμα του απαιτούν τις δεξιότητες περισσότερων ανθρώπων απ’ όσους θα μπορούσε κανείς να απαριθμήσει!
My cedar receives six coats of lacquer. Do you know all the ingredients of lacquer? Who would think that the growers of castor beans and the refiners of castor oil are a part of it? They are. Why, even the processes by which the lacquer is made a beautiful yellow involve the skills of more persons than one can enumerate!
Παρατηρήστε την επιγραφή μου. Πρόκειται για ένα υμένιο που σχηματίζεται με την εφαρμογή θερμότητας σε αιθάλη αναμεμειγμένη με ρητίνες. Πώς παράγονται οι ρητίνες και τι ακριβώς είναι, παρακαλώ, η αιθάλη;
Observe the labeling. That’s a film formed by applying heat to carbon black mixed with resins. How do you make resins and what, pray, is carbon black?
Το μικρό μεταλλικό μου τμήμα —ο δακτύλιος που συγκρατεί τη γόμα — είναι κατασκευασμένο από ορείχαλκο. Σκεφτείτε όλους εκείνους που εξορύσσουν ψευδάργυρο και χαλκό, καθώς και όσους διαθέτουν τις δεξιότητες για να μετατρέψουν αυτά τα προϊόντα της φύσης σε λαμπερά φύλλα ορείχαλκου. Οι μαύροι δακτύλιοι επάνω στο μεταλλικό μου περίβλημα είναι από μαύρο νικέλιο. Τι είναι το μαύρο νικέλιο και πώς εφαρμόζεται; Η πλήρης εξήγηση του γιατί το κέντρο του μεταλλικού μου περιβλήματος δεν καλύπτεται από μαύρο νικέλιο θα απαιτούσε πολλές σελίδες.
My bit of metal—the ferrule—is brass. Think of all the persons who mine zinc and copper and those who have the skills to make shiny sheet brass from these products of nature. Those black rings on my ferrule are black nickel. What is black nickel and how is it applied? The complete story of why the center of my ferrule has no black nickel on it would take pages to explain.
Και ύστερα υπάρχει η κορωνίδα μου, η οποία στον κλάδο αποκαλείται άκομψα «βύσμα»: το τμήμα που χρησιμοποιεί ο άνθρωπος για να σβήνει τα λάθη τα οποία κάνει με εμένα. Τη διαγραφή επιτελεί ένα συστατικό που ονομάζεται «φακτίς». Πρόκειται για ένα υλικό παρόμοιο με καουτσούκ, το οποίο παράγεται από την αντίδραση κραμβέλαιου από τις Ολλανδικές Ανατολικές Ινδίες —τη σημερινή Ινδονησία— με χλωριούχο θείο. Το καουτσούκ, αντίθετα προς την κοινή αντίληψη, χρησιμοποιείται μόνο ως συνδετικό υλικό. Υπάρχουν επίσης πολυάριθμοι παράγοντες βουλκανισμού και επιταχυντές. Η ελαφρόπετρα προέρχεται από την Ιταλία, ενώ η χρωστική που δίνει στο «βύσμα» το χρώμα του είναι θειούχο κάδμιο.
Then there’s my crowning glory, inelegantly referred to in the trade as “the plug,” the part man uses to erase the errors he makes with me. An ingredient called “factice” is what does the erasing. It is a rubber-like product made by reacting rapeseed oil from the Dutch East Indies [Indonesia] with sulfur chloride. Rubber, contrary to the common notion, is only for binding purposes. Then, too, there are numerous vulcanizing and accelerating agents. The pumice comes from Italy; and the pigment which gives “the plug” its color is cadmium sulfide.
Επιθυμεί κανείς να αμφισβητήσει τον προηγούμενο ισχυρισμό μου, ότι δηλαδή ούτε ένας άνθρωπος επάνω στη Γη δεν γνωρίζει πώς να με κατασκευάσει;
Does anyone wish to challenge my earlier assertion that no single person on the face of this earth knows how to make me?
Στην πραγματικότητα, εκατομμύρια άνθρωποι έχουν συμβάλει στη δημιουργία μου, χωρίς κανένας τους να γνωρίζει περισσότερους από ελάχιστους από τους υπολοίπους. Ίσως τώρα πείτε ότι υπερβάλλω, όταν συνδέω με τη δημιουργία μου τον εργάτη που συλλέγει καρπούς καφέ στη μακρινή Βραζιλία ή τους παραγωγούς τροφίμων σε άλλα μέρη· ότι αυτή είναι μια ακραία θέση. Επιμένω, όμως, στον ισχυρισμό μου.
Ανάμεσα σε όλα αυτά τα εκατομμύρια ανθρώπων — συμπεριλαμβανομένου του προέδρου της εταιρείας μολυβιών— δεν υπάρχει ούτε ένας που να συνεισφέρει κάτι περισσότερο από ένα απειροελάχιστο τμήμα τεχνογνωσίας. Από την άποψη της τεχνογνωσίας, η μόνη διαφορά μεταξύ του μεταλλωρύχου γραφίτη στην Κεϋλάνη και του υλοτόμου στο Όρεγκον βρίσκεται στο είδος της γνώσης που κατέχει ο καθένας. Ούτε ο μεταλλωρύχος ούτε ο υλοτόμος μπορούν να παραλειφθούν, όπως ακριβώς δεν μπορούν να παραλειφθούν ο χημικός του εργοστασίου ή ο εργάτης στην πετρελαιοπηγή — αφού η παραφίνη είναι υποπροϊόν του πετρελαίου.
Actually, millions of human beings have had a hand in my creation, no one of whom even knows more than a very few of the others. Now, you may say that I go too far in relating the picker of a coffee berry in far-off Brazil and food growers elsewhere to my creation; that this is an extreme position. I shall stand by my claim. There isn’t a single person in all these millions, including the president of the pencil company, who contributes more than a tiny, infinitesimal bit of know-how. From the standpoint of know-how the only difference between the miner of graphite in Ceylon and the logger in Oregon is in the type of know-how. Neither the miner nor the logger can be dispensed with, any more than can the chemist at the factory or the worker in the oil field—paraffin being a by-product of petroleum.
Ιδού ένα εκπληκτικό γεγονός: ούτε ο εργάτης στην πετρελαιοπηγή ούτε ο χημικός ούτε εκείνος που εξορύσσει τον γραφίτη ή τον άργιλο ούτε οποιοσδήποτε επανδρώνει ή κατασκευάζει τα πλοία, τα τρένα ή τα φορτηγά ούτε ο χειριστής του μηχανήματος που δημιουργεί τις ραβδώσεις στο μεταλλικό μου περίβλημα ούτε ο πρόεδρος της εταιρείας εκτελεί το ιδιαίτερο έργο του επειδή επιθυμεί εμένα. Καθένας τους με επιθυμεί, ίσως, λιγότερο απ’ όσο με επιθυμεί ένα παιδί της πρώτης τάξης του δημοτικού. Πράγματι, ανάμεσα σε αυτό το τεράστιο πλήθος υπάρχουν άνθρωποι που δεν έχουν δει ποτέ μολύβι ούτε θα γνώριζαν πώς να το χρησιμοποιήσουν.
Το κίνητρό τους είναι κάτι διαφορετικό από εμένα. Ίσως είναι περίπου το εξής: καθένας από αυτά τα εκατομμύρια ανθρώπων αντιλαμβάνεται ότι μπορεί, με αυτόν τον τρόπο, να ανταλλάξει το μικρό τμήμα της τεχνογνωσίας του με τα αγαθά και τις υπηρεσίες που χρειάζεται ή επιθυμεί. Εγώ μπορεί να συγκαταλέγομαι ή να μη συγκαταλέγομαι σε αυτά τα αγαθά.
Here is an astounding fact: Neither the worker in the oil field nor the chemist nor the digger of graphite or clay nor any who mans or makes the ships or trains or trucks nor the one who runs the machine that does the knurling on my bit of metal nor the president of the company performs his singular task because he wants me. Each one wants me less, perhaps, than does a child in the first grade. Indeed, there are some among this vast multitude who never saw a pencil nor would they know how to use one. Their motivation is other than me. Perhaps it is something like this: Each of these millions sees that he can thus exchange his tiny know-how for the goods and services he needs or wants. I may or may not be among these items.
Υπάρχει ένα ακόμη πιο εκπληκτικό γεγονός: η απουσία ενός κεντρικού εγκεφάλου, οποιουδήποτε ανθρώπου που να υπαγορεύει ή να κατευθύνει διά της βίας όλες αυτές τις αναρίθμητες ενέργειες οι οποίες με φέρνουν στην ύπαρξη. Δεν μπορεί να βρεθεί κανένα ίχνος ενός τέτοιου προσώπου. Αντί γι’ αυτό, βλέπουμε το Αόρατο Χέρι να ενεργεί. Αυτό είναι το μυστήριο στο οποίο αναφέρθηκα προηγουμένως.
There is a fact still more astounding: The absence of a master mind, of anyone dictating or forcibly directing these countless actions which bring me into being. No trace of such a person can be found. Instead, we find the Invisible Hand at work. This is the mystery to which I earlier referred.
Έχει ειπωθεί ότι «μόνον ο Θεός μπορεί να δημιουργήσει ένα δέντρο». Γιατί συμφωνούμε με αυτό; Μήπως επειδή αντιλαμβανόμαστε ότι εμείς οι ίδιοι δεν θα μπορούσαμε να δημιουργήσουμε ένα; Πράγματι, μπορούμε άραγε έστω και να περιγράψουμε ένα δέντρο; Δεν μπορούμε, παρά μόνο με επιφανειακούς όρους. Μπορούμε να πούμε, για παράδειγμα, ότι μια ορισμένη μοριακή διάταξη εκδηλώνεται ως δέντρο. Αλλά ποιος ανθρώπινος νους θα μπορούσε ακόμη και να καταγράψει — πόσο μάλλον να κατευθύνει— τις αδιάκοπες μεταβολές των μορίων που συντελούνται κατά τη διάρκεια της ζωής ενός δέντρου; Ένα τέτοιο επίτευγμα είναι εντελώς αδιανόητο!
It has been said that “only God can make a tree.” Why do we agree with this? Isn’t it because we realize that we ourselves could not make one? Indeed, can we even describe a tree? We cannot, except in superficial terms. We can say, for instance, that a certain molecular configuration manifests itself as a tree. But what mind is there among men that could even record, let alone direct, the constant changes in molecules that transpire in the life span of a tree? Such a feat is utterly unthinkable!
Εγώ, το Μολύβι, είμαι ένας σύνθετος συνδυασμός θαυμάτων: ενός δέντρου, του ψευδαργύρου, του χαλκού, του γραφίτη και ούτω καθεξής. Σε αυτά, όμως, τα θαύματα που εκδηλώνονται στη φύση έχει προστεθεί ένα ακόμη πιο εκπληκτικό θαύμα: η διάταξη των δημιουργικών ανθρώπινων ενεργειών — εκατομμύρια απειροελάχιστα τμήματα τεχνογνωσίας, τα οποία διατάσσονται φυσικά και αυθόρμητα, ανταποκρινόμενα στις ανθρώπινες ανάγκες και επιθυμίες, χωρίς κανέναν ανθρώπινο κεντρικό σχεδιαστή!
Αφού μόνον ο Θεός μπορεί να δημιουργήσει ένα δέντρο, επιμένω ότι μόνον ο Θεός θα μπορούσε να δημιουργήσει κι εμένα. Ο άνθρωπος δεν μπορεί να κατευθύνει αυτά τα εκατομμύρια επιμέρους τμήματα τεχνογνωσίας, ώστε να με φέρει στην ύπαρξη, περισσότερο απ’ όσο μπορεί να συναρμολογήσει μόρια για να δημιουργήσει ένα δέντρο.
I, Pencil, am a complex combination of miracles: a tree, zinc, copper, graphite, and so on. But to these miracles which manifest themselves in Nature an even more extraordinary miracle has been added: the configuration of creative human energies—millions of tiny know-hows configurating naturally and spontaneously in response to human necessity and desire and in the absence of any human masterminding! Since only God can make a tree, I insist that only God could make me. Man can no more direct these millions of know-hows to bring me into being than he can put molecules together to create a tree.
Αυτό ακριβώς εννοούσα όταν έγραψα: «Αν μπορείτε να συνειδητοποιήσετε τη θαυμαστή πραγματικότητα που συμβολίζω, τότε μπορείτε να βοηθήσετε να σωθεί η ελευθερία την οποία η ανθρωπότητα τόσο δυστυχώς χάνει». Διότι, αν κάποιος αντιληφθεί ότι αυτά τα επιμέρους τμήματα τεχνογνωσίας θα διαταχθούν φυσικά —ναι, αυτόματα— σε δημιουργικά και παραγωγικά πρότυπα, ανταποκρινόμενα στις ανθρώπινες ανάγκες και στη ζήτηση, δηλαδή χωρίς κανέναν κρατικό ή άλλον καταναγκαστικό κεντρικό σχεδιασμό, τότε θα διαθέτει ένα απολύτως αναγκαίο συστατικό της ελευθερίας: την πίστη στους ελεύθερους ανθρώπους. Χωρίς αυτή την πίστη, η ελευθερία είναι αδύνατη.
The above is what I meant when writing, “If you can become aware of the miraculousness which I symbolize, you can help save the freedom mankind is so unhappily losing.” For, if one is aware that these know-hows will naturally, yes, automatically, arrange themselves into creative and productive patterns in response to human necessity and demand— that is, in the absence of governmental or any other coercive master-minding—then one will possess an absolutely essential ingredient for freedom: a faith in free people. Freedom is impossible without this faith.
Από τη στιγμή που το κράτος αποκτήσει το μονοπώλιο μιας δημιουργικής δραστηριότητας, όπως είναι, για παράδειγμα, η διανομή της αλληλογραφίας, οι περισσότεροι άνθρωποι θα πιστέψουν ότι η αλληλογραφία δεν θα μπορούσε να διανεμηθεί αποτελεσματικά από ανθρώπους που ενεργούν ελεύθερα. Και ιδού ο λόγος: καθένας παραδέχεται ότι ο ίδιος δεν γνωρίζει πώς να εκτελέσει όλα όσα απαιτούνται για τη διανομή της αλληλογραφίας. Αναγνωρίζει επίσης ότι κανένα άλλο μεμονωμένο άτομο δεν θα μπορούσε να τα εκτελέσει.
Αυτές οι παραδοχές είναι ορθές. Κανένα άτομο δεν διαθέτει αρκετή τεχνογνωσία για να αναλάβει τη διανομή της αλληλογραφίας ενός ολόκληρου έθνους, όπως ακριβώς κανένα άτομο δεν διαθέτει αρκετή τεχνογνωσία για να κατασκευάσει ένα μολύβι. Όταν, όμως, απουσιάζει η πίστη στους ελεύθερους ανθρώπους —όταν δεν υπάρχει επίγνωση ότι εκατομμύρια επιμέρους τμήματα τεχνογνωσίας θα διαμορφώνονταν και θα συνεργάζονταν φυσικά και θαυμαστά για να ικανοποιήσουν αυτή την ανάγκη—, τότε το άτομο οδηγείται αναπόφευκτα στο εσφαλμένο συμπέρασμα ότι η αλληλογραφία μπορεί να διανεμηθεί μόνο μέσω κρατικού «κεντρικού σχεδιασμού».
Once government has had a monopoly of a creative activity such, for instance, as the delivery of the mails, most individuals will believe that the mails could not be efficiently delivered by men acting freely. And here is the reason: Each one acknowledges that he himself doesn’t know how to do all the things incident to mail delivery. He also recognizes that no other individual could do it. These assumptions are correct. No individual possesses enough know-how to perform a nation’s mail delivery any more than any individual possesses enough know-how to make a pencil. Now, in the absence of faith in free people—in the unawareness that millions of tiny know-hows would naturally and miraculously form and cooperate to satisfy this necessity—the individual cannot help but reach the erroneous conclusion that mail can be delivered only by governmental “masterminding.”
Αν εγώ, το Μολύβι, ήμουν το μοναδικό αντικείμενο που θα μπορούσε να προσφέρει μαρτυρία για όσα μπορούν να επιτύχουν οι άνδρες και οι γυναίκες όταν είναι ελεύθεροι να προσπαθήσουν, τότε όσοι έχουν μικρή πίστη θα διέθεταν ένα εύλογο επιχείρημα. Ωστόσο, οι μαρτυρίες αφθονούν· βρίσκονται παντού γύρω μας.
Η διανομή της αλληλογραφίας είναι εξαιρετικά απλή σε σύγκριση, για παράδειγμα, με την κατασκευή ενός αυτοκινήτου, μιας υπολογιστικής μηχανής, μιας θεριζοαλωνιστικής μηχανής, μιας εργαλειοφρέζας ή δεκάδων χιλιάδων άλλων πραγμάτων.
Διανομή; Μα, στον τομέα όπου οι άνθρωποι αφέθηκαν ελεύθεροι να προσπαθήσουν, μεταδίδουν την ανθρώπινη φωνή σε ολόκληρο τον κόσμο σε λιγότερο από ένα δευτερόλεπτο· μεταδίδουν ένα γεγονός οπτικά και εν κινήσει στο σπίτι οποιουδήποτε ανθρώπου, την ίδια στιγμή που αυτό συμβαίνει· μεταφέρουν 150 επιβάτες από το Seattle στη Baltimore σε λιγότερο από τέσσερις ώρες· μεταφέρουν φυσικό αέριο από το Texas στην κουζίνα ή στον λέβητα ενός σπιτιού στη Νέα Υόρκη, σε απίστευτα χαμηλές τιμές και χωρίς επιδότηση· μεταφέρουν τέσσερις λίβρες πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο έως την ανατολική ακτή των Ηνωμένων Πολιτειών —στην άλλη άκρη του μισού κόσμου— με μικρότερο αντίτιμο απ’ όσο χρεώνει το κράτος για να μεταφέρει μια επιστολή βάρους μίας ουγγιάς στην απέναντι πλευρά του δρόμου!
If I, Pencil, were the only item that could offer testimony on what men and women can accomplish when free to try, then those with little faith would have a fair case. However, there is testimony galore; it’s all about us and on every hand. Mail delivery is exceedingly simple when compared, for instance, to the making of an automobile or a calculating machine or a grain combine or a milling machine or to tens of thousands of other things. Delivery? Why, in this area where men have been left free to try, they deliver the human voice around the world in less than one second; they deliver an event visually and in motion to any person’s home when it is happening; they deliver 150 passengers from Seattle to Baltimore in less than four hours; they deliver gas from Texas to one’s range or furnace in New York at unbelievably low rates and without subsidy; they deliver each four pounds of oil from the Persian Gulf to our Eastern Seaboard—halfway around the world—for less money than the government charges for delivering a one-ounce letter across the street!
Το μάθημα που έχω να διδάξω είναι το εξής: αφήστε όλες τις δημιουργικές ενέργειες ανεμπόδιστες. Απλώς οργανώστε την κοινωνία έτσι ώστε να ενεργεί σε αρμονία με αυτό το μάθημα. Ας απομακρύνει ο νομικός μηχανισμός της κοινωνίας, όσο καλύτερα μπορεί, όλα τα εμπόδια. Επιτρέψτε σε αυτές τις δημιουργικές τεχνογνωσίες να ρέουν ελεύθερα. Έχετε πίστη ότι οι ελεύθεροι άνδρες και οι ελεύθερες γυναίκες θα ανταποκριθούν στο Αόρατο Χέρι.
Η πίστη αυτή θα επιβεβαιωθεί. Εγώ, το Μολύβι, όσο απλό κι αν φαίνομαι, προσφέρω το θαύμα της δημιουργίας μου ως μαρτυρία ότι αυτή είναι μια πρακτική πίστη — τόσο πρακτική όσο ο ήλιος, η βροχή, ένας κέδρος και η γόνιμη γη.
The lesson I have to teach is this: Leave all creative energies uninhibited. Merely organize society to act in harmony with this lesson. Let society’s legal apparatus remove all obstacles the best it can. Permit these creative know-hows freely to flow. Have faith that free men and women will respond to the Invisible Hand. This faith will be confirmed. I, Pencil, seemingly simple though I am, offer the miracle of my creation as testimony that this is a practical faith, as practical as the sun, the rain, a cedar tree, the good earth.
—Leonard E. Read, Πρόεδρος
Foundation for Economic Education
Δεκέμβριος 1958
— (δεν υπάρχει στο πρωτότυπο)
του Milton Friedman, Βραβείο Νόμπελ Οικονομικών Επιστημών, 1976
By Milton Friedman, Nobel Laureate, 1976
Η γοητευτική ιστορία του Leonard Read, «Εγώ, το Μολύβι», έχει γίνει κλασική — και δικαίως. Δεν γνωρίζω κανένα άλλο κείμενο που να απεικονίζει τόσο συνοπτικά, πειστικά και αποτελεσματικά τόσο τη σημασία του Αόρατου Χεριού του Adam Smith —τη δυνατότητα συνεργασίας χωρίς καταναγκασμό— όσο και την έμφαση που έδωσε ο Friedrich Hayek στη σημασία της διασκορπισμένης γνώσης και στον ρόλο του συστήματος των τιμών ως μηχανισμού μετάδοσης πληροφοριών, ο οποίος «θα κάνει τα άτομα να πράττουν τα επιθυμητά πράγματα χωρίς να χρειάζεται κανείς να τους πει τι πρέπει να κάνουν».
Leonard Read’s delightful story, “I, Pencil,” has become a classic, and deservedly so. I know of no other piece of literature that so succinctly, persuasively, and effectively illustrates the meaning of both Adam Smith’s invisible hand—the possibility of cooperation without coercion—and Friedrich Hayek’s emphasis on the importance of dispersed knowledge and the role of the price system in communicating information that “will make the individuals do the desirable things without anyone having to tell them what to do.”
Χρησιμοποιήσαμε την ιστορία του Leonard στην τηλεοπτική μας σειρά «Ελεύθεροι να Επιλέγουμε» και στο συνοδευτικό ομώνυμο βιβλίο, προκειμένου να παρουσιάσουμε «τη δύναμη της αγοράς» — τίτλος τόσο του πρώτου επεισοδίου της τηλεοπτικής σειράς όσο και του πρώτου κεφαλαίου του βιβλίου. Συνοψίσαμε την ιστορία και συνεχίσαμε λέγοντας:
We used Leonard’s story in our television show, “Free to Choose,” and in the accompanying book of the same title to illustrate “the power of the market” (the title of both the first segment of the TV show and of chapter one of the book). We summarized the story and then went on to say:
«Κανένας από τους χιλιάδες ανθρώπους που συμμετείχαν στην παραγωγή του μολυβιού δεν εκτέλεσε το έργο του επειδή επιθυμούσε ένα μολύβι. Ορισμένοι από αυτούς δεν είχαν δει ποτέ μολύβι και δεν θα γνώριζαν σε τι χρησιμεύει. Καθένας θεωρούσε την εργασία του ως μέσο για να αποκτήσει τα αγαθά και τις υπηρεσίες που επιθυμούσε — αγαθά και υπηρεσίες που εμείς παράγαμε, προκειμένου να αποκτήσουμε το μολύβι που επιθυμούσαμε. Κάθε φορά που πηγαίνουμε στο κατάστημα και αγοράζουμε ένα μολύβι, ανταλλάσσουμε ένα μικρό μέρος των υπηρεσιών μας με το απειροελάχιστο μέρος των υπηρεσιών που συνεισέφερε καθένας από τους χιλιάδες ανθρώπους στην παραγωγή του μολυβιού.
»Ακόμη πιο εκπληκτικό είναι το γεγονός ότι το μολύβι παρήχθη ποτέ. Κανείς, καθισμένος σε κάποιο κεντρικό γραφείο, δεν έδωσε διαταγές σε αυτούς τους χιλιάδες ανθρώπους. Καμία στρατιωτική αστυνομία δεν επέβαλε την εκτέλεση διαταγών που ουδέποτε δόθηκαν. Αυτοί οι άνθρωποι ζουν σε πολλές διαφορετικές χώρες, μιλούν διαφορετικές γλώσσες, ακολουθούν διαφορετικές θρησκείες και ίσως ακόμη και να μισούν ο ένας τον άλλον — κι όμως, καμία από αυτές τις διαφορές δεν τους εμπόδισε να συνεργαστούν για να παραγάγουν ένα μολύβι. Πώς συνέβη αυτό; Ο Adam Smith μας έδωσε την απάντηση πριν από διακόσια χρόνια».
“None of the thousands of persons involved in producing the pencil performed his task because he wanted a pencil. Some among them never saw a pencil and would not know what it is for. Each saw his work as a way to get the goods and services he wanted—goods and services we produced in order to get the pencil we wanted. Every time we go to the store and buy a pencil, we are exchanging a little bit of our services for the infinitesimal amount of services that each of the thousands contributed toward producing the pencil.
“It is even more astounding that the pencil was ever produced. No one sitting in a central office gave orders to these thousands of people. No military police enforced the orders that were not given. These people live in many lands, speak different languages, practice different religions, may even hate one another—yet none of these differences prevented them from cooperating to produce a pencil. How did it happen? Adam Smith gave us the answer two hundred years ago.”
Το «Εγώ, το Μολύβι» αποτελεί χαρακτηριστικό δημιούργημα του Leonard Read: ευφάνταστο, απλό αλλά ταυτόχρονα λεπτοφυές, διαποτισμένο από την αγάπη για την ελευθερία που εμψύχωνε καθετί το οποίο ο Leonard έγραφε ή έκανε. Όπως και στο υπόλοιπο έργο του, δεν προσπαθούσε να πει στους ανθρώπους τι πρέπει να κάνουν ή πώς πρέπει να συμπεριφέρονται. Προσπαθούσε απλώς να εμβαθύνει την κατανόηση των ατόμων για τον εαυτό τους και για το σύστημα μέσα στο οποίο ζουν.
“I, Pencil” is a typical Leonard Read product: imaginative, simple yet subtle, breathing the love of freedom that imbued everything Leonard wrote or did. As in the rest of his work, he was not trying to tell people what to do or how to conduct themselves. He was simply trying to enhance individuals’ understanding of themselves and of the system they live in.
Αυτό ήταν το θεμελιώδες πιστεύω του, στο οποίο παρέμεινε σταθερά προσηλωμένος καθ’ όλη τη μακρά περίοδο της προσφοράς του στο κοινό — όχι «δημόσιας υπηρεσίας» με την έννοια της κρατικής υπηρεσίας. Όποιες κι αν ήταν οι πιέσεις, παρέμενε ακλόνητος στις θέσεις του και αρνούνταν να συμβιβάσει τις αρχές του.
Γι’ αυτό υπήρξε τόσο αποτελεσματικός: αρχικά διατήρησε ζωντανή και στη συνέχεια διέδωσε τη θεμελιώδη ιδέα ότι η ανθρώπινη ελευθερία απαιτεί ιδιωτική ιδιοκτησία, ελεύθερο ανταγωνισμό και αυστηρά περιορισμένη κρατική εξουσία.
That was his basic credo and one that he stuck to consistently during his long period of service to the public—not public service in the sense of government service. Whatever the pressure, he stuck to his guns, refusing to compromise his principles. That was why he was so effective in keeping alive, in the early days, and then spreading the basic idea that human freedom required private property, free competition, and severely limited government.