Ανθρώπινη Δράση: Κεφάλαιο 39: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΥΣΙΩΔΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ
Ludwig von Mises · Human Action: A Treatise on Economics
Πραξεολόγος
← Κεφάλαιο 38: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣΠεριεχόμενα
Ελληνικά: η μετάφραση του Πραξεολόγου, αυτούσια από τη σελίδα του κειμένου.
Αγγλικό πρωτότυπο: Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics, ebook του Foundation for Economic Education (FEE), 2016, ISBN 978-1-57246-086-7 — «Published under the Creative Commons Attribution 4.0 International License». Σελίδα της έκδοσης: fee.org/ebooks/human-action-by-ludwig-von-mises. Άδεια: CC BY 4.0.
Σε δείγμα 300 παραγράφων, οι 298 του ebook του FEE ήταν ίδιες λέξη προς λέξη με το κείμενο που ακολουθεί η μετάφραση. Το FEE δεν περιέχει μερικές ενότητες που προστέθηκαν σε μεταγενέστερες εκδόσεις (π.χ. «Η ηθική καταδίκη του κέρδους», «Διαφθορά», παράγραφοι για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο)· αυτές, όπως και οι σημειώσεις του μεταφραστή (ΣτΜ), εμφανίζονται μόνο στα ελληνικά. Οι υποσημειώσεις του αγγλικού κειμένου παραλείπονται· οι ελληνικές παραμένουν σύνδεσμοι προς τη σελίδα του βιβλίου. Οι πρόλογοι της ελληνικής έκδοσης και των εκδόσεων Scholar’s/4ης δεν περιλαμβάνονται εδώ.
Πατήστε μια παράγραφο για να φωτιστεί η αντίστοιχή της στην άλλη γλώσσα.
Στην οθόνη του κινητού τα «Αντικριστά» εμφανίζονται εναλλάξ.
Κεφάλαιο 39: Η ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗ ΕΠΙΣΤΗΜΗ ΚΑΙ ΤΑ ΟΥΣΙΩΔΗ ΠΡΟΒΛΗΜΑΤΑ ΤΗΣ ΑΝΘΡΩΠΙΝΗΣ ΥΠΑΡΞΗΣ
↗ στη σελίδα του βιβλίουXXXIX. ECONOMICS AND THE ESSENTIAL PROBLEMS OF HUMAN EXISTENCE
Συνηθίζεται να επικρίνεται η σύγχρονη επιστήμη επειδή απέχει από τη διατύπωση αξιολογικών κρίσεων. Μας λένε ότι ο άνθρωπος που ζει και δρα δεν έχει καμία χρησιμότητα από την αξιολογική ουδετερότητα, τη Wertfreiheit· χρειάζεται να γνωρίζει τι πρέπει να επιδιώκει. Αν η επιστήμη δεν απαντά σε αυτό το ερώτημα, είναι στείρα. Η αντίρρηση, όμως, είναι αβάσιμη. Η επιστήμη δεν αποτιμά, αλλά παρέχει στον δρώντα άνθρωπο όλες τις πληροφορίες που ενδέχεται να χρειάζεται σε σχέση με τις αποτιμήσεις του. Σιωπά μόνο όταν τίθεται το ερώτημα αν αξίζει να ζει κανείς την ίδια τη ζωή.
T is customary to find fault with modern science because it abstains from expressing judgments of value. Living and acting man, we are told, has no use for Wertfreiheit; he needs to know what he should aim at. If science does not answer this question, it is sterile. However, the objection is unfounded. Science does not value, but it provides acting man with all the information he may need with regard to his valuations. It keeps silence only when the question is raised whether life itself is worth living.
Αυτό το ερώτημα, βεβαίως, έχει επίσης τεθεί και θα εξακολουθήσει πάντοτε να τίθεται. Ποιο είναι το νόημα όλων αυτών των ανθρώπινων προσπαθειών και δραστηριοτήτων, αν τελικά κανείς δεν μπορεί να αποφύγει τον θάνατο και την αποσύνθεση; Ο άνθρωπος ζει υπό τη σκιά του θανάτου. Ό,τι και αν έχει επιτύχει κατά τη διάρκεια της επίγειας πορείας του, κάποια ημέρα πρέπει να αποβιώσει και να εγκαταλείψει όλα όσα έχει οικοδομήσει. Κάθε στιγμή μπορεί να είναι η τελευταία του. Υπάρχει μόνο ένα πράγμα βέβαιο σχετικά με το μέλλον του ατόμου: ο θάνατος. Από τη σκοπιά αυτού του τελικού και αναπόφευκτου αποτελέσματος, κάθε ανθρώπινη προσπάθεια φαίνεται μάταιη και ανώφελη.
This question, of course, has been raised too and will always be raised. What is the meaning of all these human endeavors and activities if in the end nobody can escape death and decomposition? Man lives in the shadow of death. Whatever he may have achieved in the course of his pilgrimage, he must one day pass away and abandon all that he has built. Each instant can become his last. There is only one thing that is certain about the individual’s future—death. Seen from the point of view of this ultimate and inescapable outcome, all human striving appears vain and futile.
Επιπλέον, η ανθρώπινη δράση πρέπει να χαρακτηριστεί κενή νοήματος ακόμη και όταν κρίνεται μόνο σε σχέση με τους άμεσους σκοπούς της. Δεν μπορεί ποτέ να προσφέρει πλήρη ικανοποίηση· επιφέρει απλώς, για μια φευγαλέα στιγμή, τη μερική εξάλειψη της δυσφορίας. Μόλις ικανοποιηθεί μία ανάγκη, εμφανίζονται νέες ανάγκες και απαιτούν ικανοποίηση. Ο πολιτισμός, λέγεται, καθιστά τους ανθρώπους φτωχότερους, επειδή πολλαπλασιάζει τις επιθυμίες τους και, αντί να κατευνάζει τις επιθυμίες, τις υποδαυλίζει. Όλες οι πολυάσχολες πράξεις και συναλλαγές των εργατικών ανθρώπων, η βιασύνη, η πίεση και η αδιάκοπη κινητικότητά τους, είναι παράλογες, επειδή δεν προσφέρουν ούτε ευτυχία ούτε γαλήνη. Η ψυχική γαλήνη και η αταραξία δεν μπορούν να αποκτηθούν μέσω της δράσης και των εγκόσμιων φιλοδοξιών, αλλά μόνο μέσω της απάρνησης και της παραίτησης. Ο μοναδικός τρόπος συμπεριφοράς που αρμόζει στον σοφό είναι η καταφυγή στην αδράνεια μιας αμιγώς θεωρητικής και στοχαστικής ύπαρξης.
Moreover, human action must be called inane even when judged merely with regard to its immediate goals. It can never bring full satisfaction; it merely gives for an evanescent instant a partial removal of uneasiness. As soon as one want is satisfied, new wants spring up and ask for satisfaction. Civilization, it is said, makes people poorer, because it multiplies their wishes and does not soothe, but kindles, desires. All the busy doings and dealings of hard-working men, their hurrying, pushing, and bustling are nonsensical, for they provide neither happiness nor quiet. Peace of mind and serenity cannot be won by action and secular ambition, but only by renunciation and resignation. The only kind of conduct proper to the sage is escape into the inactivity of a purely contemplative existence.
Όλοι, όμως, αυτοί οι ενδοιασμοί, οι αμφιβολίες και οι επιφυλάξεις υποτάσσονται στην ακατανίκητη δύναμη της ζωτικής ενέργειας του ανθρώπου. Είναι αληθές ότι ο άνθρωπος δεν μπορεί να αποφύγει τον θάνατο. Προς το παρόν, όμως, είναι ζωντανός· και εκείνο που τον εξουσιάζει είναι η ζωή, όχι ο θάνατος. Ό,τι και αν του επιφυλάσσει το μέλλον, δεν μπορεί να αποσυρθεί από τις αναγκαιότητες της παρούσας στιγμής. Όσο ζει, ο άνθρωπος δεν μπορεί παρά να υπακούει στη θεμελιώδη ορμή, στο élan vital, στη ζωτική ορμή.
Είναι έμφυτο στη φύση του ανθρώπου να επιδιώκει να διατηρήσει και να ενισχύσει τη ζωή του, να είναι δυσαρεστημένος και να αποβλέπει στην εξάλειψη της δυσφορίας, να αναζητεί εκείνο που μπορεί να αποκληθεί ευτυχία. Σε κάθε ζωντανό ον δρα ένα ανεξήγητο και μη αναλύσιμο «Εκείνο». Αυτό το «Εκείνο» είναι η ορμή όλων των ορμών, η δύναμη που ωθεί τον άνθρωπο προς τη ζωή και τη δράση, η πρωταρχική και ανεξάλειπτη επιθυμία για μια πληρέστερη και ευτυχέστερη ύπαρξη. Λειτουργεί όσο ζει ο άνθρωπος και παύει μόνο με την εξαφάνιση της ζωής.
Yet all such qualms, doubts, and scruples are subdued by the irresistible force of man’s vital energy. True, man cannot escape death. But for the present he is alive; and life, not death, takes hold of him. Whatever the future may have in store for him, he cannot withdraw from the necessities of the actual hour. As long as a man lives, he cannot help obeying the cardinal impulse, the élan vital. It is man’s innate nature that he seeks to preserve and to strengthen his life, that he is discontented and aims at removing uneasiness, that he is in search of what may be called happiness. In every living being there works an inexplicable and nonanalyzable Id. This Id is the impulsion of all impulses, the force that drives man into life and action, the original and ineradicable craving for a fuller and happier existence. It works as long as man lives and stops only with the extinction of life.
Ο ανθρώπινος λόγος υπηρετεί αυτή τη ζωτική ορμή. Η βιολογική λειτουργία του λόγου είναι να διατηρεί και να προάγει τη ζωή και να αναβάλλει την εξαφάνισή της όσο το δυνατόν περισσότερο. Η σκέψη και η δράση δεν αντιβαίνουν στη φύση· αποτελούν, αντιθέτως, τα κυριότερα γνωρίσματα της ανθρώπινης φύσης. Η καταλληλότερη περιγραφή του ανθρώπου, σε αντιδιαστολή προς τα μη ανθρώπινα όντα, είναι η εξής: ένα ον που αγωνίζεται σκόπιμα εναντίον των δυνάμεων που αντιστρατεύονται τη ζωή του.
Human reason serves this vital impulse. Reason’s biological function is to preserve and to promote life and to postpone its extinction as long as possible. Thinking and acting are not contrary to nature; they are, rather, the foremost features of man’s nature. The most appropriate description of man as differentiated from nonhuman beings is: a being purposively struggling against the forces adverse to his life.
Επομένως, κάθε λόγος περί πρωταρχικότητας των ανορθολογικών στοιχείων είναι μάταιος. Μέσα στο σύμπαν, την ύπαρξη του οποίου ο λόγος μας δεν μπορεί να εξηγήσει, να αναλύσει ή να συλλάβει, απομένει ένα στενό πεδίο εντός του οποίου ο άνθρωπος είναι ικανός να εξαλείψει σε κάποιον βαθμό τη δυσφορία του. Αυτό είναι το πεδίο του λόγου και της ορθολογικότητας, της επιστήμης και της σκόπιμης δράσης.
Ούτε η στενότητα αυτού του πεδίου ούτε η περιορισμένη έκταση των αποτελεσμάτων που μπορεί να επιτύχει ο άνθρωπος εντός του δικαιολογούν την ιδέα της ριζικής παραίτησης και της αδράνειας. Καμία φιλοσοφική λεπτολογία δεν μπορεί ποτέ να εμποδίσει ένα υγιές άτομο να καταφεύγει σε πράξεις οι οποίες —όπως πιστεύει— μπορούν να ικανοποιήσουν τις ανάγκες του.
Μπορεί να είναι αληθές ότι στα βαθύτερα μύχια της ανθρώπινης ψυχής υπάρχει μια επιθυμία για την αδιατάρακτη γαλήνη και αδράνεια μιας απλώς φυτικής ύπαρξης. Στον ζωντανό άνθρωπο, όμως, αυτές οι επιθυμίες, όποιες και αν είναι, υποσκελίζονται από την ορμή προς δράση και προς βελτίωση της δικής του κατάστασης. Μόλις επικρατήσουν οι δυνάμεις της παραίτησης, ο άνθρωπος πεθαίνει· δεν μετατρέπεται σε φυτό.
Hence all talk about the primacy of irrational elements is vain. Within the universe the existence of which our reason cannot explain, analyze, or conceive, there is a narrow field left within which man is capable of removing uneasiness to some extent. This is the realm of reason and rationality, of science and purposive action. Neither its narrowness nor the scantiness of the results man can obtain within it suggest the idea of radical resignation and lethargy. No philosophical subtleties can ever restrain a healthy individual from resorting to actions which—as he thinks—can satisfy his needs. It may be true that in the deepest recesses of man’s soul there is a longing for the undisturbed peace and inactivity of a merely vegetative existence. But in living man these desires, whatever they may be, are outweighed by the urge to act and to improve his own condition. Once the forces of resignation get the upper hand, man dies; he does not turn into a plant.
Είναι αληθές ότι η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη δεν υποδεικνύουν στον άνθρωπο αν πρέπει να διατηρήσει ή να εγκαταλείψει τη ζωή. Η ίδια η ζωή και όλες οι άγνωστες δυνάμεις που τη δημιουργούν και τη διατηρούν αποτελούν απώτατο δεδομένο και, ως τέτοιες, βρίσκονται έξω από το πεδίο της ανθρώπινης επιστήμης. Αντικείμενο της πραξεολογίας είναι αποκλειστικά η ουσιώδης εκδήλωση της ανθρώπινης ζωής, δηλαδή η δράση.
It is true, praxeology and economics do not tell a man whether he should preserve or abandon life. Life itself and the unknown forces that originate it and keep it burning are an ultimate given, and as such beyond the pale of human science. The subject matter of praxeology is merely the essential manifestation of human life, viz., action.
2. Η οικονομική επιστήμη και οι αξιολογικές κρίσεις
↗ στη σελίδα του βιβλίου2. Economics and Judgments of Value
Ενώ πολλοί άνθρωποι κατηγορούν την οικονομική επιστήμη για την ουδετερότητά της απέναντι στις αξιολογικές κρίσεις, άλλοι την κατηγορούν για την υποτιθέμενη προσφυγή της σε αυτές. Ορισμένοι υποστηρίζουν ότι η οικονομική επιστήμη πρέπει αναγκαστικά να διατυπώνει αξιολογικές κρίσεις και ότι, επομένως, δεν είναι πραγματικά επιστημονική, επειδή κριτήριο της επιστήμης είναι η αξιολογική της ουδετερότητα. Άλλοι υποστηρίζουν ότι η ορθή οικονομική επιστήμη πρέπει και μπορεί να είναι αμερόληπτη και ότι μόνο οι κακοί οικονομολόγοι παραβιάζουν αυτή την επιταγή.
While many people blame economics for its neutrality with regard to value judgments, other people blame it for its alleged indulgence in them. Some contend that economics must necessarily express judgments of value and is therefore not really scientific, as the criterion of science is its valuational indifference. Others maintain that good economics should be and could be impartial, and that only bad economists sin against this postulate.
Η σημασιολογική σύγχυση στη συζήτηση των σχετικών προβλημάτων οφείλεται στην ανακριβή χρήση των όρων από πολλούς οικονομολόγους. Ένας οικονομολόγος εξετάζει αν ένα μέτρο a μπορεί να επιφέρει το αποτέλεσμα p , για την επίτευξη του οποίου προτείνεται, και διαπιστώνει ότι το a δεν οδηγεί στο p, αλλά στο g, ένα αποτέλεσμα το οποίο ακόμη και οι υποστηρικτές του μέτρου a θεωρούν ανεπιθύμητο. Αν αυτός ο οικονομολόγος διατυπώσει το αποτέλεσμα της έρευνάς του λέγοντας ότι το a αποτελεί κακό μέτρο, δεν εκφέρει αξιολογική κρίση. Δηλώνει απλώς ότι, από τη σκοπιά εκείνων που επιδιώκουν τον σκοπό p, το μέτρο a είναι ακατάλληλο.
Υπό αυτή την έννοια επιτέθηκαν οι οικονομολόγοι του ελεύθερου εμπορίου στον προστατευτισμό. Κατέδειξαν ότι η προστασία δεν αυξάνει, όπως πιστεύουν οι υπέρμαχοί της, αλλά, αντιθέτως, μειώνει τη συνολική ποσότητα των προϊόντων και ότι, επομένως, είναι κακή από τη σκοπιά εκείνων που προτιμούν μια αφθονότερη προσφορά προϊόντων από μια μικρότερη. Υπό αυτή την έννοια, οι οικονομολόγοι επικρίνουν τις πολιτικές από τη σκοπιά των σκοπών τους οποίους επιδιώκουν. Αν ένας οικονομολόγος χαρακτηρίζει τους κατώτατους μισθούς κακή πολιτική, εννοεί ότι οι συνέπειές τους αντιβαίνουν στον σκοπό εκείνων που συνιστούν την εφαρμογή τους.
The semantic confusion in the discussion of the problems concerned is due to an inaccurate use of terms on the part of many economists. An economist investigates whether a measure a can bring about the result p for the attainment of which it is recommended, and finds that a does not result in p but in g, an effect which even the supporters of the measure a consider undesirable. If this economist states the outcome of his investigation by saying that a is a bad measure, he does not pronounce a judgment of value. He merely says that from the point of view of those aiming at the goal p, the measure a is inappropriate. In this sense the free-trade economists attacked protection. They demonstrated that protection does not, as its champions believe, increase but, on the contrary, decreases the total amount of products, and is therefore bad from the point of view of those who prefer an ampler supply of products to a smaller. It is in this sense that economists criticize policies from the point of view of the ends aimed at. If an economist calls minimum wage rates a bad policy, what he means is that its effects are contrary to the purpose of those who recommend their application.
Από την ίδια σκοπιά, η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη εξετάζουν τη θεμελιώδη αρχή της ανθρώπινης ύπαρξης και της κοινωνικής εξέλιξης: ότι η συνεργασία υπό τον κοινωνικό καταμερισμό της εργασίας αποτελεί αποτελεσματικότερο τρόπο δράσης από την αυτάρκη απομόνωση των ατόμων. Η πραξεολογία και η οικονομική επιστήμη δεν υποστηρίζουν ότι οι άνθρωποι πρέπει να συνεργάζονται ειρηνικά στο πλαίσιο των κοινωνικών δεσμών· δηλώνουν απλώς ότι οι άνθρωποι πρέπει να ενεργούν κατ’ αυτόν τον τρόπο, αν επιθυμούν οι πράξεις τους να είναι αποτελεσματικότερες από όσο θα ήταν διαφορετικά.
Η συμμόρφωση προς τους ηθικούς κανόνες που απαιτούνται για την εγκαθίδρυση, τη διατήρηση και την ενίσχυση της κοινωνικής συνεργασίας δεν αντιμετωπίζεται ως θυσία προς κάποια μυθική οντότητα, αλλά ως προσφυγή στις αποτελεσματικότερες μεθόδους δράσης, ως τίμημα που καταβάλλεται για την απόκτηση αποτελεσμάτων τα οποία αποτιμώνται υψηλότερα.
From the same point of view praxeology and economics look upon the fundamental principle of human existence and social evolution, viz., that cooperation under the social division of labor is a more efficient way of acting than is the autarkic isolation of individuals. Praxeology and economics do not say that men should peacefully cooperate within the frame of societal bonds; they merely say that men must act this way if they want to make their actions more successful than otherwise. Compliance with the moral rules which the establishment, preservation, and intensification of social cooperation require is not seen as a sacrifice made to a mythical entity, but as the recourse to the most efficient methods of action, as a price expended for the attainment of more highly valued returns.
Εναντίον αυτής της αντικατάστασης των ετερόνομων θεωριών τόσο του διαισθητισμού όσο και των εξ αποκαλύψεως εντολών από μια αυτόνομη, ορθολογιστική και βουλησιαρχική ηθική στρέφουν τις σφοδρότερες επιθέσεις τους οι ενωμένες δυνάμεις όλων των αντιφιλελεύθερων σχολών και δογματισμών. Όλες κατηγορούν την ωφελιμιστική φιλοσοφία για την ανελέητη αυστηρότητα με την οποία περιγράφει και αναλύει την ανθρώπινη φύση και τα απώτατα ελατήρια της ανθρώπινης δράσης.
Δεν χρειάζεται να προστεθεί τίποτε περισσότερο στην ανασκευή αυτών των επικρίσεων, την οποία παρέχει κάθε σελίδα του παρόντος βιβλίου. Μόνο ένα σημείο πρέπει να αναφερθεί εκ νέου, επειδή, αφενός, αποτελεί την κορύφωση της θεωρίας όλων των σύγχρονων δημαγωγών και, αφετέρου, παρέχει στον μέσο διανοούμενο ένα ευπρόσδεκτο πρόσχημα για να αποφύγει την επίπονη πειθαρχία των οικονομικών σπουδών.
It is against this substitution of an autonomous, rationalistic and voluntaristic ethics for the heteronomous doctrines both of intuitionism and of revealed commandments that the united forces of all antiliberal schools and dogmatisms direct the most furious attacks. They all blame the utilitarian philosophy for the pitiless austerity of its description and analysis of human nature and of the ultimate springs of human action. It is not necessary to add anything more to the refutation of these criticisms which every page of this book provides. Only one point should be mentioned again, because on the one hand it is the acme of the doctrine of all contemporary pied pipers and on the other hand it offers to the average intellectual a welcome excuse to shun the painstaking discipline of economic studies.
Λέγεται ότι η οικονομική επιστήμη, λόγω των ορθολογιστικών της προκαταλήψεων, υποθέτει ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν αποκλειστικά ή πρωτίστως την υλική ευημερία. Στην πραγματικότητα, όμως, οι άνθρωποι προτιμούν ανορθολογικούς από ορθολογικούς σκοπούς. Καθοδηγούνται περισσότερο από την επιθυμία πραγμάτωσης μύθων και ιδεωδών παρά από την επιθυμία απόλαυσης υψηλότερου βιοτικού επιπέδου.
Economics, it is said, in its rationalistic prepossessions assumes that men aim only or first of all at material well-being. But in reality men prefer irrational objectives to rational ones. They are guided more by the urge to realize myths and ideals than by the urge to enjoy a higher standard of living.
Η οικονομική επιστήμη οφείλει να απαντήσει τα εξής:
- Η οικονομική επιστήμη δεν υποθέτει ούτε αξιώνει ότι οι άνθρωποι επιδιώκουν αποκλειστικά ή πρωτίστως εκείνο που αποκαλείται υλική ευημερία. Ως κλάδος της γενικότερης θεωρίας της ανθρώπινης δράσης, εξετάζει κάθε ανθρώπινη δράση, δηλαδή τη σκόπιμη επιδίωξη του ανθρώπου να επιτύχει τους επιλεγμένους σκοπούς του, όποιοι και αν είναι αυτοί. Η εφαρμογή των εννοιών «ορθολογικός» ή «ανορθολογικός» στους επιλεγμένους τελικούς σκοπούς στερείται νοήματος. Μπορούμε να αποκαλέσουμε ανορθολογικό το απώτατο δεδομένο, δηλαδή εκείνα τα πράγματα τα οποία η σκέψη μας δεν μπορεί ούτε να αναλύσει ούτε να αναγάγει σε άλλα απώτατα δεδομένα. Τότε κάθε τελικός σκοπός που επιλέγεται από οποιονδήποτε άνθρωπο είναι ανορθολογικός. Η επιδίωξη του πλούτου, όπως ο Κροίσος, δεν είναι περισσότερο ή λιγότερο ορθολογική από την επιδίωξη της φτώχειας, όπως ένας βουδιστής μοναχός.
- Εκείνο που έχουν κατά νου αυτοί οι επικριτές όταν χρησιμοποιούν τον όρο «ορθολογικοί σκοποί» είναι η επιθυμία για υλική ευημερία και υψηλότερο βιοτικό επίπεδο. Το αν είναι ή δεν είναι αληθής ο ισχυρισμός τους ότι οι άνθρωποι γενικώς, και ιδίως οι σύγχρονοί μας, παρακινούνται περισσότερο από την επιθυμία πραγμάτωσης μύθων και ονείρων παρά από την επιθυμία βελτίωσης της υλικής τους ευημερίας αποτελεί πραγματολογικό ζήτημα. Μολονότι κανένα νοήμον ον δεν θα μπορούσε να μην παράσχει την ορθή απάντηση, μπορούμε να παραβλέψουμε το ζήτημα. Η οικονομική επιστήμη δεν διατυπώνει καμία κρίση ούτε υπέρ ούτε κατά των μύθων. Είναι απολύτως ουδέτερη απέναντι στη θεωρία του εργατικού συνδικαλισμού, στη θεωρία της πιστωτικής επέκτασης και σε όλες τις παρόμοιες θεωρίες, στον βαθμό που αυτές εμφανίζονται ως μύθοι και υποστηρίζονται ως μύθοι από τους οπαδούς τους. Ασχολείται με αυτές μόνο στον βαθμό που θεωρούνται θεωρίες σχετικά με τα κατάλληλα μέσα για την επίτευξη συγκεκριμένων σκοπών. Η οικονομική επιστήμη δεν υποστηρίζει ότι ο εργατικός συνδικαλισμός είναι κακός μύθος. Δηλώνει απλώς ότι αποτελεί ακατάλληλο μέσο για την αύξηση των μισθών όλων όσοι επιθυμούν να αποκτήσουν μισθωτό εισόδημα. Αφήνει σε κάθε άνθρωπο να αποφασίσει αν η πραγμάτωση του συνδικαλιστικού μύθου είναι σημαντικότερη από την αποφυγή των αναπόφευκτων συνεπειών των συνδικαλιστικών πολιτικών.
What economics has to answer is this: 1. Economics does not assume or postulate that men aim only or first of all at what is called material well-being. Economics, as a branch of the more general theory of human action, deals with all human action, i.e., with man’s purposive aiming at the attainment of ends chosen, whatever these ends may be. To apply the concept rational or irrational to the ultimate ends chosen is nonsensical. We may call irrational the ultimate given, viz., those things that our thinking can neither analyze nor reduce to other ultimately given things. Then every ultimate end chosen by any man is irrational. It is neither more nor less rational to aim at riches like Croesus than to aim at poverty like a Buddhist monk.
2. What these critics have in mind when employing the term rational ends is the desire for material well-being and a higher standard of living. It is a question of fact whether or not their statement is true that men in general and our contemporaries especially are driven more by the wish to realize myths and dreams than by the wish to improve their material wellbeing. Although no intelligent being could fail to give the correct answer, we may disregard the issue. For economics does not say anything either in favor of or against myths. It is perfectly neutral with regard to the laborunion doctrine, the credit-expansion doctrine and all such doctrines as far as these may present themselves as myths and are supported as myths by their partisans. It deals with these doctrines only as far as they are considered doctrines about the means fit for the attainment of definite ends. Economics does not say labor unionism is a bad myth. It merely says it is an inappropriate means of raising wage rates for all those eager to earn wages. It leaves it to every man to decide whether the realization of the labor-union myth is more important than the avoidance of the inevitable consequences of labor-union policies.
Υπό αυτή την έννοια μπορούμε να πούμε ότι η οικονομική επιστήμη είναι απολιτική ή μη πολιτική, μολονότι αποτελεί το θεμέλιο της πολιτικής και κάθε είδους πολιτικής δράσης. Μπορούμε επιπλέον να πούμε ότι είναι απολύτως ουδέτερη απέναντι σε όλες τις αξιολογικές κρίσεις, επειδή αναφέρεται πάντοτε στα μέσα και ποτέ στην επιλογή των τελικών σκοπών.
In this sense we may say that economics is apolitical or nonpolitical, although it is the foundation of politics and of every kind of political action. We may furthermore say that it is perfectly neutral with regard to all judgments of value, as it refers always to means and never to the choice of ultimate ends.
3. Η οικονομική γνώση και η ανθρώπινη δράση
↗ στη σελίδα του βιβλίου3. Economic Cognition and Human Action
Η ελευθερία του ανθρώπου να επιλέγει και να δρα περιορίζεται με τρεις τρόπους.
Πρώτον, υπάρχουν οι φυσικοί νόμοι, στην αδιάφορη απολυτότητα των οποίων πρέπει να προσαρμόζει ο άνθρωπος τη συμπεριφορά του αν θέλει να ζήσει.
Δεύτερον, υπάρχουν τα έμφυτα σωματικά και ψυχικά χαρακτηριστικά και οι προδιαθέσεις του ατόμου, καθώς και η επίδραση των περιβαλλοντικών παραγόντων. Γνωρίζουμε ότι επηρεάζουν τόσο την επιλογή των σκοπών όσο και την επιλογή των μέσων, μολονότι η γνώση μας για τον τρόπο λειτουργίας τους είναι μάλλον ασαφής.
Τέλος, υπάρχει η κανονικότητα των φαινομένων ως προς την αλληλεξάρτηση μέσων και σκοπών, δηλαδή ο πραξεολογικός νόμος, σε αντιδιαστολή προς τον φυσικό και τον φυσιολογικό νόμο.
Man’s freedom to choose and to act is restricted in a threefold way. There are first the physical laws to whose unfeeling absoluteness man must adjust his conduct if he wants to live. There are second the individual’s innate constitutional characteristics and dispositions and the operation of environmental factors; we know that they influence both the choice of the ends and that of the means, although our cognizance of the mode of their operation is rather vague. There is finally the regularity of phenomena with regard to the interconnectedness of means and ends, viz., the praxeological law as distinct from the physical and the physiological law.
Η διασαφήνιση και η κατηγοριακή και τυπική εξέταση αυτής της τρίτης κατηγορίας νόμων του σύμπαντος αποτελούν το αντικείμενο της πραξεολογίας και του μέχρι σήμερα περισσότερο ανεπτυγμένου κλάδου της, της οικονομικής επιστήμης.
Το σώμα της οικονομικής γνώσης αποτελεί ουσιώδες στοιχείο της διάρθρωσης του ανθρώπινου πολιτισμού. Είναι το θεμέλιο πάνω στο οποίο οικοδομήθηκαν το σύγχρονο βιομηχανικό σύστημα και όλα τα ηθικά, πνευματικά, τεχνολογικά και θεραπευτικά επιτεύγματα των τελευταίων αιώνων.
Εναπόκειται στους ανθρώπους αν θα χρησιμοποιήσουν κατάλληλα τον πλούσιο θησαυρό που τους παρέχει αυτή η γνώση ή αν θα τον αφήσουν αναξιοποίητο. Αν, όμως, αποτύχουν να τον αξιοποιήσουν με τον καλύτερο δυνατό τρόπο και αγνοήσουν τις διδασκαλίες και τις προειδοποιήσεις του, δεν θα καταργήσουν την οικονομική επιστήμη· θα αφανίσουν την κοινωνία και το ανθρώπινο γένος.
The elucidation and the categorial and formal examination of this third class of the laws of the universe is the subject matter of praxeology and its hitherto best-developed branch, economics. The body of economic knowledge is an essential element in the structure of human civilization; it is the foundation upon which modern industrialism and all the moral, intellectual, technological, and therapeutical achievements of the last centuries have been built. It rests with men whether they will make the proper use of the rich treasure with which this knowledge provides them or whether they will leave it unused. But if they fail to take the best advantage of it and disregard its teachings and warnings, they will not annul economics; they will stamp out society and the human race.
← Κεφάλαιο 38: Η ΘΕΣΗ ΤΗΣ ΟΙΚΟΝΟΜΙΚΗΣ ΕΠΙΣΤΗΜΗΣ ΣΤΟ ΠΕΔΙΟ ΤΗΣ ΓΝΩΣΗΣΠεριεχόμενα