Ανθρώπινη Δράση: Κεφάλαιο 10: Η ΑΝΤΑΛΛΑΓΗ ΕΝΤΟΣ ΤΗΣ ΚΟΙΝΩΝΙΑΣ
Ludwig von Mises · Human Action: A Treatise on Economics
Πραξεολόγος
← Κεφάλαιο 9: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝΠεριεχόμεναΚεφάλαιο 11: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ →
Ελληνικά: η μετάφραση του Πραξεολόγου, αυτούσια από τη σελίδα του κειμένου.
Αγγλικό πρωτότυπο: Ludwig von Mises, Human Action: A Treatise on Economics, ebook του Foundation for Economic Education (FEE), 2016, ISBN 978-1-57246-086-7 — «Published under the Creative Commons Attribution 4.0 International License». Σελίδα της έκδοσης: fee.org/ebooks/human-action-by-ludwig-von-mises. Άδεια: CC BY 4.0.
Σε δείγμα 300 παραγράφων, οι 298 του ebook του FEE ήταν ίδιες λέξη προς λέξη με το κείμενο που ακολουθεί η μετάφραση. Το FEE δεν περιέχει μερικές ενότητες που προστέθηκαν σε μεταγενέστερες εκδόσεις (π.χ. «Η ηθική καταδίκη του κέρδους», «Διαφθορά», παράγραφοι για το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο)· αυτές, όπως και οι σημειώσεις του μεταφραστή (ΣτΜ), εμφανίζονται μόνο στα ελληνικά. Οι υποσημειώσεις του αγγλικού κειμένου παραλείπονται· οι ελληνικές παραμένουν σύνδεσμοι προς τη σελίδα του βιβλίου. Οι πρόλογοι της ελληνικής έκδοσης και των εκδόσεων Scholar’s/4ης δεν περιλαμβάνονται εδώ.
Πατήστε μια παράγραφο για να φωτιστεί η αντίστοιχή της στην άλλη γλώσσα.
Στην οθόνη του κινητού τα «Αντικριστά» εμφανίζονται εναλλάξ.
1. Αυτιστική Ανταλλαγή και Διαπροσωπική Ανταλλαγή
↗ στη σελίδα του βιβλίου1. Autistic Exchange and Interpersonal Exchange
ΣτΜ: Ο όρος autistic exchange αποδίδεται ως «αυτιστική ανταλλαγή», κατά την καθιερωμένη πραξεολογική ορολογία του Mises, δηλώνοντας την ανταλλαγή που δεν εμπλέκει άλλο δρων υποκείμενο — όχι με την ιατρική σημασία του όρου.
— (δεν υπάρχει στο πρωτότυπο)
Η δράση είναι πάντοτε, κατ' ουσίαν, η ανταλλαγή μιας κατάστασης πραγμάτων με μια άλλη κατάσταση πραγμάτων. Εάν η δράση επιτελείται από ένα άτομο χωρίς καμία αναφορά σε συνεργασία με άλλα άτομα, μπορούμε να την ονομάσουμε αυτιστική ανταλλαγή. Ένα παράδειγμα: ο απομονωμένος κυνηγός που σκοτώνει ένα ζώο για δική του κατανάλωση· ανταλλάσσει ελεύθερο χρόνο και ένα φυσίγγιο έναντι τροφής.
ACTION always is essentially the exchange of one state of affairs for another state of affairs. If the action is performed by an individual without any reference to cooperation with other individuals, we may call it autistic exchange. An instance: the isolated hunter who kills an animal for his own consumption; he exchanges leisure and a cartridge for food.
Εντός της κοινωνίας, η συνεργασία υποκαθιστά τις αυτιστικές ανταλλαγές με τη διαπροσωπική ή κοινωνική ανταλλαγή. Ο άνθρωπος δίδει σε άλλους ανθρώπους προκειμένου να λάβει από αυτούς. Αναδύεται η αμοιβαιότητα. Ο άνθρωπος υπηρετεί για να υπηρετηθεί.
Within society cooperation substitutes interpersonal or social exchange for autistic exchanges. Man gives to other men in order to receive from them. Mutuality emerges. Man serves in order to be served.
Η σχέση της ανταλλαγής είναι η θεμελιώδης κοινωνική σχέση. Η διαπροσωπική ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών υφαίνει τον δεσμό που ενώνει τους ανθρώπους σε κοινωνία. Ο κοινωνικός τύπος είναι: do ut des (δίδω για να δώσεις). Όπου δεν υπάρχει σκόπιμη αμοιβαιότητα, όπου μια πράξη επιτελείται χωρίς καμία πρόθεση να ωφεληθεί ο δρων από κάποια σύστοιχη πράξη άλλων ανθρώπων, δεν υφίσταται διαπροσωπική ανταλλαγή, αλλά αυτιστική ανταλλαγή. Δεν έχει σημασία αν η αυτιστική πράξη είναι ωφέλιμη ή επιζήμια για άλλους ανθρώπους ή αν δεν τους αφορά καθόλου. Μια μεγαλοφυΐα δύναται να επιτελεί το έργο της για τον εαυτό της και όχι για το πλήθος· εντούτοις, είναι εξέχων ευεργέτης της ανθρωπότητας. Ο ληστής σκοτώνει το θύμα του προς ίδιον όφελος· ο δολοφονημένος ουδόλως αποτελεί συνεταίρο σε αυτό το έγκλημα, είναι απλώς το αντικείμενό του· ό,τι πράττεται, πράττεται εναντίον του.
The exchange relation is the fundamental social relation. Interpersonal exchange of goods and services weaves the bond which unites men into society. The societal formula is: do ut des. Where there is no intentional mutuality, where an action is performed without any design of being benefited by a concomitant action of other men, there is no interpersonal exchange, but autistic exchange. It does not matter whether the autistic action is beneficial or detrimental to other people or whether it does not concern them at all. A genius may perform his task for himself, not for the crowd; however, he is an outstanding benefactor of mankind. The robber kills the victim for his own advantage; the murdered man is by no means a partner in this crime, he is merely its object; what is done, is done against him.
Η εχθρική επίθεση ήταν πρακτική κοινή στους μη ανθρώπινους προγόνους του ανθρώπου. Η συνειδητή και σκόπιμη συνεργασία αποτελεί το αποτέλεσμα μιας μακράς εξελικτικής διαδικασίας. Η εθνολογία και η ιστορία μάς έχουν προσφέρει ενδιαφέρουσες πληροφορίες σχετικά με τις απαρχές και τα πρωτόγονα σχήματα της διαπροσωπικής ανταλλαγής. Ορισμένοι θεωρούν το έθιμο της αμοιβαίας προσφοράς και ανταπόδοσης δώρων, καθώς και της εκ των προτέρων συνομολόγησης ενός ορισμένου αντιδώρου, ως πρόδρομο σχήμα της διαπροσωπικής ανταλλαγής1. Άλλοι θεωρούν τον βουβό αντιπραγματισμό (το σιωπηρό εμπόριο) ως τον πρωτόγονο τρόπο συναλλαγής. Ωστόσο, το να προσφέρει κανείς δώρα με την προσδοκία να ανταμειφθεί με το αντίδωρο του λήπτη, ή προκειμένου να αποκτήσει την εύνοια ενός ανθρώπου του οποίου η εχθρότητα θα μπορούσε να αποβεί καταστροφική, ισοδυναμεί ήδη με διαπροσωπική ανταλλαγή. Το ίδιο ισχύει και για τον βουβό αντιπραγματισμό, ο οποίος διακρίνεται από τους λοιπούς τρόπους αντιπραγματισμού και εμπορίου μόνον ως προς την απουσία προφορικής διαπραγμάτευσης.
Hostile aggression was a practice common to man’s nonhuman forebears. Conscious and purposeful cooperation is the outcome of a long evolutionary process. Ethnology and history have provided us with interesting information concerning the beginning and the primitive patterns of interpersonal exchange. Some consider the custom of mutual giving and returning of presents and stipulating a certain return present in advance as a precursory pattern of interpersonal exchange.[1] Others consider dumb barter as the primitive mode of trade. However, to make presents in the expectation of being rewarded by the receiver’s return present or in order to acquire the favor of a man whose animosity could be disastrous, is already tantamount to interpersonal exchange. The same applies to dumb barter which is distinguished from other modes of bartering and trading only through the absence of oral discussion.
Ουσιώδες χαρακτηριστικό των κατηγοριών της ανθρώπινης δράσης είναι ότι είναι αποδεικτικές (αποδικτικές) και απόλυτες και δεν επιδέχονται καμία διαβάθμιση. Υπάρχει δράση ή μη δράση, υπάρχει ανταλλαγή ή μη ανταλλαγή· οτιδήποτε ισχύει για τη δράση και την ανταλλαγή καθ' εαυτές δίδεται ή δεν δίδεται σε κάθε επιμέρους περίπτωση, αναλόγως του αν υφίσταται ή δεν υφίσταται δράση και ανταλλαγή. Κατά τον ίδιο τρόπο, τα όρια μεταξύ αυτιστικής ανταλλαγής και διαπροσωπικής ανταλλαγής είναι σαφώς διακριτά. Η προσφορά μονομερών δώρων, χωρίς τον σκοπό της ανταμοιβής μέσω οποιασδήποτε συμπεριφοράς εκ μέρους του λήπτη ή τρίτων προσώπων, είναι αυτιστική ανταλλαγή. Ο δωρητής αποκομίζει την ικανοποίηση που του παρέχει η καλύτερη κατάσταση του λήπτη. Ο λήπτης λαμβάνει το δώρο ως θεόσταλτο δώρημα. Εάν όμως τα δώρα δίδονται προκειμένου να επηρεάσουν τη συμπεριφορά ορισμένων ανθρώπων, δεν είναι πλέον μονομερή, αλλά μια παραλλαγή διαπροσωπικής ανταλλαγής μεταξύ του δωρητή και του ανθρώπου του οποίου τη συμπεριφορά αποσκοπούν να επηρεάσουν. Μολονότι η ανάδυση της διαπροσωπικής ανταλλαγής υπήρξε αποτέλεσμα μακράς εξέλιξης, καμία βαθμιαία μετάβαση δεν είναι νοητή μεταξύ αυτιστικής και διαπροσωπικής ανταλλαγής. Δεν υπήρξαν ενδιάμεσοι τρόποι ανταλλαγής μεταξύ τους. Το βήμα που οδηγεί από την αυτιστική στη διαπροσωπική ανταλλαγή δεν ήταν λιγότερο ένα άλμα προς κάτι εντελώς νέο και ουσιωδώς διαφορετικό απ' ό,τι υπήρξε το βήμα από την αυτόματη αντίδραση των κυττάρων και των νεύρων προς τη συνειδητή και σκόπιμη συμπεριφορά, προς τη δράση.
It is the essential characteristic of the categories of human action that they are apodictic and absolute and do not admit of any gradation. There is action or nonaction, there is exchange or nonexchange; everything which applies to action and exchange as such is given or not given in every individual instance according to whether there is or there is not action and exchange. In the same way the boundaries between autistic exchange and interpersonal exchange are sharply distinct. Making one-sided presents without the aim of being rewarded by any conduct on the part of the receiver or of third persons is autistic exchange. The donor acquires the satisfaction which the better condition of the receiver gives to him. The receiver gets the present as a God-sent gift. But if presents are given in order to influence some people’s conduct, they are no longer one-sided, but a variety of interpersonal exchange between the donor and the man whose conduct they are designed to influence. Although the emergence of interpersonal exchange was the result of a long evolution, no gradual transition is conceivable between autistic and interpersonal exchange. There were no intermediary modes of exchange between them. The step which leads from autistic to interpersonal exchange was no less a jump into something entirely new and essentially different than was the step from automatic reaction of the cells and nerves to conscious and purposeful behavior, to action.
2. Συμβατικοί Δεσμοί και Ηγεμονικοί Δεσμοί
↗ στη σελίδα του βιβλίου2. Contractual Bonds and Hegemonic Bonds
Υπάρχουν δύο διαφορετικά είδη κοινωνικής συνεργασίας: η συνεργασία δυνάμει σύμβασης και συντονισμού, και η συνεργασία δυνάμει διαταγής και υποταγής, ήτοι ηγεμονίας.
There are two different kinds of social cooperation: cooperation by virtue of contract and coordination, and cooperation by virtue of command and subordination or hegemony.
Όπου και καθ' ο μέτρο η συνεργασία βασίζεται σε σύμβαση, η λογική σχέση μεταξύ των συνεργαζόμενων ατόμων είναι συμμετρική. Είναι όλοι συμβαλλόμενα μέρη σε συμβάσεις διαπροσωπικής ανταλλαγής. Ο Τζων έχει την ίδια σχέση προς τον Τομ που έχει ο Τομ προς τον Τζων. Όπου και καθ' ο μέτρο η συνεργασία βασίζεται σε διαταγή και υποταγή, υπάρχει ο άνθρωπος που διατάσσει και υπάρχουν εκείνοι που υπακούουν στις εντολές του. Η λογική σχέση μεταξύ αυτών των δύο τάξεων ανθρώπων είναι ασύμμετρη. Υπάρχει ένας διευθύνων και υπάρχουν άνθρωποι υπό την κηδεμονία του. Ο διευθύνων και μόνον επιλέγει και κατευθύνει· οι άλλοι —οι κηδεμονευόμενοι— είναι απλά πιόνια στις πράξεις του.
Where and as far as cooperation is based on contract, the logical relation between the cooperating individuals is symmetrical. They are all parties to interpersonal exchange contracts. John has the same relation to Tom as Tom has to John. Where and as far as cooperation is based on command and subordination, there is the man who commands and there are those who obey his orders. The logical relation between these two classes of men is asymmetrical. There is a director and there are people under his care. The director alone chooses and directs; the others—the wards—are mere pawns in his actions.
Η δύναμη που δίδει ζωή και εμψυχώνει κάθε κοινωνικό σώμα είναι πάντοτε ιδεολογική ισχύς, και το γεγονός που καθιστά ένα άτομο μέλος οποιουδήποτε κοινωνικού μορφώματος είναι πάντοτε η δική του συμπεριφορά. Τούτο δεν ισχύει λιγότερο και ως προς έναν ηγεμονικό κοινωνικό δεσμό. Είναι αλήθεια ότι οι άνθρωποι, κατά κανόνα, γεννιούνται εντός των σπουδαιότερων ηγεμονικών δεσμών, στην οικογένεια και στο κράτος, όπως συνέβαινε και με τους ηγεμονικούς δεσμούς παλαιότερων εποχών, τη δουλεία και τη δουλοπαροικία, οι οποίοι εξαφανίστηκαν στην επικράτεια του δυτικού πολιτισμού. Καμία όμως φυσική βία και κανένας καταναγκασμός δεν δύναται να εξαναγκάσει έναν άνθρωπο, παρά τη θέλησή του, να παραμείνει στην κατάσταση του κηδεμονευομένου μιας ηγεμονικής τάξης. Αυτό που επιφέρει η βία ή η απειλή της βίας είναι μια κατάσταση πραγμάτων στην οποία η υποταγή θεωρείται, κατά κανόνα, περισσότερο επιθυμητή από την εξέγερση. Αντιμέτωπος με την επιλογή μεταξύ των συνεπειών της υπακοής και της ανυπακοής, ο κηδεμονευόμενος προτιμά τις πρώτες και κατ' αυτόν τον τρόπο εντάσσεται στον ηγεμονικό δεσμό. Κάθε νέα διαταγή θέτει εκ νέου ενώπιόν του αυτή την επιλογή. Ενδίδοντας ξανά και ξανά, συνεισφέρει ο ίδιος το μερίδιό του στη διαρκή ύπαρξη του ηγεμονικού κοινωνικού σώματος. Ακόμη και ως κηδεμονευόμενος εντός ενός τέτοιου συστήματος, είναι δρων άνθρωπος, δηλαδή ον που δεν ενδίδει απλώς σε τυφλές παρορμήσεις, αλλά χρησιμοποιεί τον λόγο του, επιλέγοντας μεταξύ εναλλακτικών.
The power that calls into life and animates any social body is always ideological might, and the fact that makes an individual a member of any social compound is always his own conduct. This is no less valid with regard to a hegemonic societal bond. It is true, people are as a rule born into the most important hegemonic bonds, into the family and into the state, and this was also the case with the hegemonic bonds of older days, slavery and serfdom, which disappeared in the realm of Western civilization. But no physical violence and compulsion can possibly force a man against his will to remain in the status of the ward of a hegemonic order. What violence or the threat of violence brings about is a state of affairs in which subjection as a rule is considered more desirable than rebellion. Faced with the choice between the consequences of obedience and of disobedience, the ward prefers the former and thus integrates himself into the hegemonic bond. Every new command places this choice before him again. In yielding again and again he himself contributes his share to the continuous existence of the hegemonic societal body. Even as a ward in such a system he is an acting human being, i.e., a being not simply yielding to blind impulses, but using his reason in choosing between alternatives.
Αυτό που διαφοροποιεί τον ηγεμονικό δεσμό από τον συμβατικό δεσμό είναι το εύρος εντός του οποίου οι επιλογές των ατόμων καθορίζουν την πορεία των γεγονότων. Μόλις ένας άνθρωπος αποφασίσει υπέρ της υποταγής του σε ένα ηγεμονικό σύστημα, καθίσταται, εντός του περιθωρίου των δραστηριοτήτων του συστήματος αυτού και για τον χρόνο της υποταγής του, πιόνι των πράξεων του διευθύνοντος. Εντός του ηγεμονικού κοινωνικού σώματος, και καθ' ο μέτρο αυτό κατευθύνει τη συμπεριφορά των υποτεταγμένων του, μόνον ο διευθύνων δρα. Οι κηδεμονευόμενοι δρουν μόνον κατά την επιλογή της υποταγής· άπαξ και επέλεξαν την υποταγή, δεν δρουν πλέον για τον εαυτό τους — άλλοι τούς φροντίζουν.
What differentiates the hegemonic bond from the contractual bond is the scope in which the choices of the individuals determine the course of events. As soon as a man has decided in favor of his subjection to a hegemonic system, he becomes, within the margin of this system’s activities and for the time of his subjection, a pawn of the director’s actions. Within the hegemonic societal body and as far as it directs its subordinates’ conduct, only the director acts. The wards act only in choosing subordination; having once chosen subordination they no longer act for themselves, they are taken care of.
Στο πλαίσιο μιας συμβατικής κοινωνίας, τα επιμέρους μέλη ανταλλάσσουν ορισμένες ποσότητες αγαθών και υπηρεσιών ορισμένης ποιότητας. Επιλέγοντας την υποταγή σε ένα ηγεμονικό σώμα, ο άνθρωπος ούτε δίδει ούτε λαμβάνει κάτι ορισμένο. Εντάσσεται σε ένα σύστημα εντός του οποίου οφείλει να παρέχει αόριστες υπηρεσίες και θα λάβει ό,τι ο διευθύνων είναι διατεθειμένος να του απονείμει. Βρίσκεται στο έλεος του διευθύνοντος. Ο διευθύνων και μόνον είναι ελεύθερος να επιλέγει. Το εάν ο διευθύνων είναι ένα άτομο ή μια οργανωμένη ομάδα ατόμων, ένα διευθυντήριο, και το εάν ο διευθύνων είναι ένας ιδιοτελής μανιακός τύραννος ή ένας καλοπροαίρετος πατρικός δεσπότης, δεν έχει καμία σημασία για τη δομή του όλου συστήματος.
In the frame of a contractual society the individual members exchange definite quantities of goods and services of a definite quality. In choosing subjection in a hegemonic body a man neither gives nor receives anything that is definite. He integrates himself into a system in which he has to render indefinite services and will receive what the director is willing to assign to him. He is at the mercy of the director. The director alone is free to choose. Whether the director is an individual or an organized group of individuals, a directorate, and whether the director is a selfish maniacal tyrant or a benevolent paternal despot is of no relevance for the structure of the whole system.
Η διάκριση μεταξύ αυτών των δύο ειδών κοινωνικής συνεργασίας είναι κοινή σε όλες τις θεωρίες περί κοινωνίας. Ο Ferguson την περιέγραψε ως την αντίθεση μεταξύ πολεμοχαρών εθνών και εμπορικών εθνών2· ο Saint-Simon ως την αντίθεση μεταξύ μαχητικών εθνών και ειρηνικών ή βιομηχανικών εθνών· ο Herbert Spencer ως την αντίθεση μεταξύ κοινωνιών ατομικής ελευθερίας και κοινωνιών στρατοκρατικής δομής3· ο Sombart ως την αντίθεση μεταξύ ηρώων και πραματευτών4. Οι μαρξιστές διακρίνουν μεταξύ, αφενός, της «οργάνωσης των γενών» μιας μυθώδους κατάστασης της πρωτόγονης κοινωνίας και της αιώνιας μακαριότητας του σοσιαλισμού και, αφετέρου, της ανείπωτης εξαθλίωσης του καπιταλισμού5. Οι ναζιστές φιλόσοφοι διακρίνουν το κίβδηλο σύστημα της αστικής ασφάλειας από το ηρωικό σύστημα του αυταρχικού Führertum (αρχηγισμού). Η αξιολόγηση των δύο συστημάτων διαφέρει μεταξύ των διαφόρων κοινωνιολόγων. Συμφωνούν όμως πλήρως στη διαπίστωση της αντίθεσης, και εξίσου στην αναγνώριση ότι καμία τρίτη αρχή δεν είναι νοητή και εφικτή.
The distinction between these two kinds of social cooperation is common to all theories of society. Ferguson described it as the contrast between warlike nations and commercial nations;[2] Saint Simon as the contrast between pugnacious nations and peaceful or industrial nations; Herbert Spencer as the contrast between societies of individual freedom and those of a militant structure;[3] Sombart as the contrast between heroes and peddlers.[4] The Marxians distinguish between the “gentile organization” of a fabulous state of primitive society and the eternal bliss of socialism on the one hand and the unspeakable degradation of capitalism on the other hand. [5] The Nazi philosophers distinguish the counterfeit system of bourgeois security from the heroic system of authoritarian Führertum. The valuation of both systems is different with the various sociologists. But they fully agree in the establishment of the contrast and no less in recognizing that no third principle is thinkable and feasible.
Ο δυτικός πολιτισμός, όπως και ο πολιτισμός των πλέον προηγμένων ανατολικών λαών, είναι επιτεύγματα ανθρώπων που συνεργάστηκαν σύμφωνα με το σχήμα του συμβατικού συντονισμού. Οι πολιτισμοί αυτοί, είναι αλήθεια, έχουν υιοθετήσει από ορισμένες απόψεις δεσμούς ηγεμονικής δομής. Το κράτος, ως μηχανισμός καταναγκασμού και εξαναγκασμού, είναι κατ' ανάγκην ηγεμονική οργάνωση. Το ίδιο ισχύει για την οικογένεια και την οικιακή της κοινότητα. Ωστόσο, το χαρακτηριστικό γνώρισμα των πολιτισμών αυτών είναι η συμβατική δομή που προσιδιάζει στη συνεργασία των επιμέρους οικογενειών. Κάποτε επικρατούσε σχεδόν πλήρης αυτάρκεια και οικονομική απομόνωση των επιμέρους οικιακών μονάδων. Όταν η διοικογενειακή ανταλλαγή αγαθών και υπηρεσιών υποκατέστησε την οικονομική αυτάρκεια κάθε οικογένειας, επρόκειτο, σε όλα τα έθνη που κοινώς θεωρούνται πολιτισμένα, για συνεργασία βασισμένη σε σύμβαση. Ο ανθρώπινος πολιτισμός, όπως έχει μέχρι τούδε γίνει γνωστός στην ιστορική εμπειρία, είναι κατά κύριο λόγο προϊόν συμβατικών σχέσεων.
Western civilization as well as the civilization of the more advanced Eastern peoples are achievements of men who have cooperated according to the pattern of contractual coordination. These civilizations, it is true, have adopted in some respects bonds of hegemonic structure. The state as an apparatus of compulsion and coercion is by necessity a hegemonic organization. So is the family and its household community. However, the characteristic feature of these civilizations is the contractual structure proper to the cooperation of the individual families. There once prevailed almost complete autarky and economic isolation of the individual household units. When interfamilial exchange of goods and services was substituted for each family’s economic self-sufficiency, it was, in all nations commonly considered civilized, a cooperation based on contract. Human civilization as it has been hitherto known to historical experience is preponderantly a product of contractual relations.
Κάθε είδος ανθρώπινης συνεργασίας και κοινωνικής αμοιβαιότητας είναι κατ' ουσίαν μια τάξη ειρήνης και συνδιαλλακτικής επίλυσης των διαφορών. Στις εσωτερικές σχέσεις οποιασδήποτε κοινωνικής μονάδας, είτε πρόκειται για συμβατικό είτε για ηγεμονικό δεσμό, πρέπει να επικρατεί ειρήνη. Όπου υπάρχουν βίαιες συγκρούσεις, και καθ' ο μέτρο υπάρχουν τέτοιες συγκρούσεις, δεν υφίσταται ούτε συνεργασία ούτε κοινωνικοί δεσμοί. Τα πολιτικά εκείνα κόμματα τα οποία, στη ζέση τους να υποκαταστήσουν το συμβατικό σύστημα με το ηγεμονικό, καταδεικνύουν τη σαπίλα της ειρήνης και της αστικής ασφάλειας, εξυμνούν την ηθική ευγένεια της βίας και της αιματοχυσίας και εγκωμιάζουν τον πόλεμο και την επανάσταση ως τις κατεξοχήν φυσικές μεθόδους των διανθρώπινων σχέσεων, αντιφάσκουν προς εαυτά. Διότι οι δικές τους ουτοπίες σχεδιάζονται ως βασίλεια ειρήνης. Το Ράιχ των ναζί και η κοινοπολιτεία των μαρξιστών σχεδιάζονται ως κοινωνίες αδιατάρακτης ειρήνης. Πρόκειται να δημιουργηθούν διά της ειρήνευσης, δηλαδή διά της βίαιης υποταγής όλων εκείνων που δεν είναι διατεθειμένοι να ενδώσουν χωρίς αντίσταση. Σε έναν συμβατικό κόσμο, τα διάφορα κράτη δύνανται να συνυπάρχουν ήσυχα. Σε έναν ηγεμονικό κόσμο δύναται να υπάρχει μόνον ένα Ράιχ ή μία κοινοπολιτεία και μόνον ένας δικτάτορας. Ο σοσιαλισμός οφείλει να επιλέξει μεταξύ της αποκήρυξης των πλεονεκτημάτων του καταμερισμού της εργασίας, ο οποίος περικλείει ολόκληρη τη γη και όλους τους λαούς, και της εγκαθίδρυσης μιας παγκόσμιας ηγεμονικής τάξης. Είναι αυτό ακριβώς το γεγονός που κατέστησε τον ρωσικό μπολσεβικισμό, τον γερμανικό ναζισμό και τον ιταλικό φασισμό «δυναμικούς», δηλαδή επιθετικούς. Υπό συμβατικές συνθήκες, οι αυτοκρατορίες διαλύονται σε μια χαλαρή ένωση αυτόνομων εθνών-μελών. Το ηγεμονικό σύστημα είναι εξ ορισμού προορισμένο να επιδιώκει την προσάρτηση όλων των ανεξάρτητων κρατών.
Any kind of human cooperation and social mutuality is essentially an order of peace and conciliatory settlement of disputes. In the domestic relations of any societal unit, be it a contractual or a hegemonic bond, there must be peace. Where there are violent conflicts and as far as there are such conflicts, there is neither cooperation nor societal bonds. Those political parties which in their eagerness to substitute the hegemonic system for the contractual system point at the rottenness of peace and of bourgeois security, extol the moral nobility of violence and bloodshed and praise war and revolution as the eminently natural methods of interhuman relations, contradict themselves. For their own utopias are designed as realms of peace. The Reich of the Nazis and the commonwealth of the Marxians are planned as societies of undisturbed peace. They are to be created by pacification, i.e., the violent subjection of all those not ready to yield without resistance. In a contractual world various states can quietly coexist. In a hegemonic world there can only be one Reich or commonwealth and only one dictator. Socialism must choose between a renunciation of the advantages of division of labor encompassing the whole earth and all peoples and the establishment of a world-embracing hegemonic order. It is this fact that made Russian Bolshevism, German Nazism, and Italian Fascism “dynamic,” i.e., aggressive. Under contractual conditions empires are dissolved into a loose league of autonomous member nations. The hegemonic system is bound to strive after the annexation of all independent states.
Η συμβατική τάξη της κοινωνίας είναι τάξη δικαίου και νόμου. Είναι διακυβέρνηση υπό το κράτος δικαίου (Rechtsstaat), σε αντιδιαστολή προς το κράτος πρόνοιας (Wohlfahrtsstaat) ή πατερναλιστικό κράτος. Το δίκαιο ή ο νόμος είναι το σύμπλεγμα των κανόνων που καθορίζουν την τροχιά εντός της οποίας τα άτομα είναι ελεύθερα να δρουν. Καμία τέτοια τροχιά δεν απομένει στους κηδεμονευομένους μιας ηγεμονικής κοινωνίας. Στο ηγεμονικό κράτος δεν υφίσταται ούτε δίκαιο ούτε νόμος· υπάρχουν μόνον οδηγίες και κανονισμοί, τους οποίους ο διευθύνων δύναται να μεταβάλλει καθημερινά και να εφαρμόζει με όποια μεροληψία επιθυμεί, και στους οποίους οι κηδεμονευόμενοι οφείλουν να υπακούουν. Οι κηδεμονευόμενοι έχουν μία και μόνη ελευθερία: να υπακούουν χωρίς να θέτουν ερωτήματα.
The contractual order of society is an order of right and law. It is a government under the rule of law (Rechtsstaat) as differentiated from the welfare state (Wohlfahrtsstaat) or paternal state. Right or law is the complex of rules determining the orbit in which individuals are free to act. No such orbit is left to wards of a hegemonic society. In the hegemonic state there is neither right nor law; there are only directives and regulations which the director may change daily and apply with what discrimination he pleases and which the wards must obey. The wards have one freedom only: to obey without asking questions.
Όλες οι πραξεολογικές κατηγορίες είναι αιώνιες και αμετάβλητες, καθώς καθορίζονται κατά τρόπο μονοσήμαντο από τη λογική δομή του ανθρώπινου νου και από τις φυσικές συνθήκες της ανθρώπινης ύπαρξης. Τόσο όταν δρα όσο και όταν θεωρητικολογεί περί της δράσης, ο άνθρωπος δεν δύναται ούτε να απελευθερωθεί από τις κατηγορίες αυτές ούτε να υπερβεί τα όριά τους. Ένα είδος δράσης κατηγοριακά διαφορετικό από εκείνο που καθορίζεται από τις κατηγορίες αυτές δεν είναι ούτε δυνατό ούτε νοητό για τον άνθρωπο. Ο άνθρωπος δεν δύναται ποτέ να συλλάβει κάτι που δεν θα ήταν ούτε δράση ούτε μη δράση. Δεν υπάρχει ιστορία της δράσης· δεν υπάρχει εξέλιξη που θα οδηγούσε από τη μη δράση στη δράση· δεν υπάρχουν μεταβατικά στάδια μεταξύ δράσης και μη δράσης. Υπάρχει μόνον το δραν και το μη δραν. Και για κάθε συγκεκριμένη δράση ισχύει με αυστηρότητα ό,τι έχει κατηγοριακά θεμελιωθεί ως προς τη δράση εν γένει.
All the praxeological categories are eternal and unchangeable as they are uniquely determined by the logical structure of the human mind and by the natural conditions of man’s existence. Both in acting and in theorizing about acting, man can neither free himself from these categories nor go beyond them. A kind of acting categorially different from that determined by these categories is neither possible nor conceivable for man. Man can never comprehend something which would be neither action nor nonaction. There is no history of acting; there is no evolution which would lead from nonaction to action; there are no transitory stages between action and nonaction. There is only acting and nonacting. And for every concrete action all that is rigorously valid which is categorially established with regard to action in general.
Κάθε δράση δύναται να κάνει χρήση τακτικών αριθμών. Για την εφαρμογή απόλυτων (πληθικών) αριθμών και για τον αριθμητικό υπολογισμό που βασίζεται σε αυτούς απαιτούνται ειδικές συνθήκες. Οι συνθήκες αυτές αναδύθηκαν κατά την ιστορική εξέλιξη της συμβατικής κοινωνίας. Κατ' αυτόν τον τρόπο άνοιξε ο δρόμος για τον υπολογισμό και τη λογιστική εκτίμηση κατά τον σχεδιασμό της μελλοντικής δράσης και κατά τη διαπίστωση των αποτελεσμάτων που επιτεύχθηκαν από την παρελθούσα δράση. Οι απόλυτοι αριθμοί και η χρήση τους στις αριθμητικές πράξεις είναι επίσης αιώνιες και αναλλοίωτες κατηγορίες του ανθρώπινου νου. Η εφαρμοσιμότητά τους όμως στην εκ των προτέρων στάθμιση και στην καταγραφή της δράσης εξαρτάται από ορισμένες συνθήκες, οι οποίες δεν ήταν δεδομένες στην πρώιμη κατάσταση των ανθρώπινων πραγμάτων, οι οποίες εμφανίστηκαν μόνον αργότερα, και οι οποίες θα μπορούσαν ενδεχομένως να εξαφανιστούν εκ νέου.
Every action can make use of ordinal numbers. For the application of cardinal numbers and for the arithmetical computation based on them special conditions are required. These conditions emerged in the historical evolution of the contractual society. Thus the way was opened for computation and calculation in the planning of future action and in establishing the effects achieved by past action. Cardinal numbers and their use in arithmetical operations are also eternal and immutable categories of the human mind. But their applicability to premeditation and the recording of action depends on certain conditions which were not given in the early state of human affairs, which appeared only later, and which could possibly disappear again.
Ήταν η γνώση των όσων συμβαίνουν εντός ενός κόσμου στον οποίο η δράση είναι μετρήσιμη και υπολογίσιμη εκείνη που οδήγησε τους ανθρώπους στην επεξεργασία των επιστημών της πραξεολογίας και της οικονομικής. Η οικονομική επιστήμη είναι κατ' ουσίαν μια θεωρία εκείνου του πεδίου της δράσης εντός του οποίου εφαρμόζεται ο υπολογισμός ή δύναται να εφαρμοστεί, εφόσον πραγματωθούν ορισμένες συνθήκες. Καμία άλλη διάκριση δεν έχει μεγαλύτερη σημασία, τόσο για την ανθρώπινη ζωή όσο και για τη μελέτη της ανθρώπινης δράσης, από εκείνη μεταξύ υπολογίσιμης δράσης και μη υπολογίσιμης δράσης. Ο σύγχρονος πολιτισμός χαρακτηρίζεται, πάνω απ' όλα, από το γεγονός ότι έχει επεξεργαστεί μια μέθοδο η οποία καθιστά δυνατή τη χρήση της αριθμητικής σε ένα ευρύ πεδίο δραστηριοτήτων. Αυτό ακριβώς έχουν κατά νου οι άνθρωποι όταν του αποδίδουν το —όχι ιδιαίτερα εύστοχο και συχνά παραπλανητικό— επίθετο της ορθολογικότητας.
It was cognition of what is going on within a world in which action is computable and calculable that led men to elaboration of the sciences of praxeology and economics. Economics is essentially a theory of that scope of action in which calculation is applied or can be applied if certain conditions are realized. No other distinction is of greater significance, both for human life and for the study of human action, than that between calculable action and noncalculable action. Modern civilization is above all characterized by the fact that it has elaborated a method which makes the use of arithmetic possible in a broad field of activities. This is what people have in mind when attributing to it the—not very expedient and often misleading—epithet of rationality.
Η νοητική σύλληψη και η ανάλυση των προβλημάτων που παρουσιάζονται σε ένα υπολογίζον σύστημα αγοράς υπήρξαν η αφετηρία της οικονομικής σκέψης, η οποία οδήγησε τελικώς στη γενική πραξεολογική γνώση. Ωστόσο, δεν είναι η συνεκτίμηση αυτού του ιστορικού γεγονότος που καθιστά αναγκαίο να αρχίζει η έκθεση ενός περιεκτικού συστήματος οικονομικής επιστήμης με την ανάλυση της οικονομίας της αγοράς και να προτάσσεται της ανάλυσης αυτής η εξέταση του προβλήματος του οικονομικού υπολογισμού. Δεν είναι ούτε ιστορικές ούτε ευρετικές πτυχές που επιβάλλουν μια τέτοια πορεία, αλλά οι απαιτήσεις της λογικής και συστηματικής αυστηρότητας. Τα εν λόγω προβλήματα καθίστανται εμφανή και πρακτικά μόνον εντός της σφαίρας της υπολογίζουσας οικονομίας της αγοράς. Μόνον μια υποθετική και μεταφορική μεταφορά τα καθιστά αξιοποιήσιμα για τη διερεύνηση άλλων συστημάτων οικονομικής οργάνωσης της κοινωνίας, τα οποία δεν επιτρέπουν κανέναν υπολογισμό. Ο οικονομικός υπολογισμός είναι το θεμελιώδες ζήτημα για την κατανόηση όλων των προβλημάτων που κοινώς αποκαλούνται οικονομικά.
The mental grasp and analysis of the problems present in a calculating market system were the starting point of economic thinking which finally led to general praxeological cognition. However, it is not the consideration of this historical fact that makes it necessary to start exposition of a comprehensive system of economics by an analysis of the market economy and to place before this analysis an examination of the problem of economic calculation. Not historical nor heuristic aspects enjoin such a procedure, but the requirements of logical and systematic rigor. The problems concerned are apparent and practical only within the sphere of the calculating market economy. It is only a hypothetical and figurative transfer which makes them utilizable for the scrutiny of other systems of society’s economic organization which do not allow of any calculation. Economic calculation is the fundamental issue in the comprehension of all problems commonly called economic.
← Κεφάλαιο 9: Ο ΡΟΛΟΣ ΤΩΝ ΙΔΕΩΝΠεριεχόμεναΚεφάλαιο 11: ΑΠΟΤΙΜΗΣΗ ΧΩΡΙΣ ΥΠΟΛΟΓΙΣΜΟ →